Sygnatura
III SA/Łd 250/26
Wyrok WSA w Łodzi z 26 czerwca 2026 r., III SA/Łd 250/26 – funkcjonariusze Policji
Wynik
Uchylono decyzję I i II instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
- Data orzeczenia
- 26 czerwca 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Dnia 26 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Sędzia WSA Anna Dębowska, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia 24 marca 2026 roku nr F-35/2026 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 17 lutego 2026 roku nr 1/2026.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją z 24 marca 2026 r. nr F-35/2026 Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Piotrkowie Trybunalskim z 17 lutego 2026 r. nr 1/2026 odmawiającą uchylenia decyzji z 28 października 2020 r. nr 120/2020 dotyczącej odmowy M.S. (dalej: strona lub skarżący) wypłaty wyrównywania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne. Wnioskiem z 16 listopada 2018 r. M.S. zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w Piotrkowie Trybunalskim o ponowne naliczenie i wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067 ze zm.). Powołał się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2020 r., sygn. akt. K 7/15 (Dz. U. z 2018 r. poz. 2102), w którym Trybunał orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Komendant Miejski Policji w Piotrkowie Trybunalskim, działając na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1610), decyzją z 28 października 2020 r. nr 120/2020 odmówił stronie, zwolnionej ze służby w Policji 20 lutego 2009 r., wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Pismem z 20 lutego 2021 r. strona zwróciła się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Piotrkowie Trybunalskim z 28 października 2020 r. nr 120/2020. Po jego rozpatrzeniu organ nie stwierdził istnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 58 k.p.a. W związku z powyższym postanowieniem z 16 kwietnia 2021 r. nr 3/2021 odmówił przywrócenia wskazanego terminu. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem Komendanta Głównego Policji z 14 czerwca 2021 r. nr 367. 5 stycznia 2025 r. do Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi wpłynął wniosek strony z 30 grudnia 2025 r. o uchylenie decyzji odmawiającej wypłaty wyrównywania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z 28 października 2020 r., nr [...] i podjęcie czynności materialno-technicznej polegającej na wypłacie wyrównywania świadczenia. Wniosek został przekazany do Komendanta Miejskiego Policji w Piotrkowie Trybunalskim, będącego organem właściwego do jego rozpatrzenia. 17 lutego 2026 r. Komendant Miejski Policji w Piotrkowie Trybunalskim wydał decyzję nr 1/2026, w której odmówił stronie uchylenia decyzji własnej z 28 października 2020 r. nr 120/2020. Decyzję doręczono stronie 25 lutego 2026 r. Pismem z 26 lutego 2026 r., którego wpływ do Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi nastąpił 13 marca 2026 r., strona wniosła odwołanie od decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Piotrkowie Trybunalskim z 17 lutego 2026 r. nr 1/2026 w sprawie odmowy uchylenia decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Piotrkowie Trybunalskim z 28 października 2020 r. nr 120/2020 dotyczącej odmowy wypłaty wyrównywania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. W uzasadnieniu wniosku strona zarzuciła organowi pierwszej instancji błędną wykładnię art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610), co skutkowało odmową wypłaty wyrównania świadczenia. Kwestionując wydane przez organ rozstrzygnięcie, strona wniosła o uchylenie decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Piotrkowie Trybunalskim z 28 października 2020 r. nr 120/2020, wskazując, iż przemawia za tym jednolita wykładnia art. 115a ustawy o Policji i art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej przyjęta w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i jej słuszny interes. Przywołaną na wstępie decyzją z 24 marca 2026 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Piotrkowie Trybunalskim z 17 lutego 2026 r. nr 1/2026. W uzasadnieniu powyższej decyzji z 24 marca 2026 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi zauważył, że uchylenie bądź zmiana decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszania decyzji ostatecznych. Ochrona takich decyzji została wyrażona ogólną zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych zawartą w art. 16 § 1 k.p.a. Zasada ogólna trwałości decyzji ostatecznych jest jedną z fundamentalnych zasad systemu ogólnego postępowania administracyjnego, zapewniającą pewność i stabilność obrotu prawnego. Korzystanie z prawem przewidzianych możliwości wzruszenia bądź wstrzymania wykonania decyzji ostatecznych, powinno mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych i prawnie uzasadnionych. Stosunki służbowe funkcjonariuszy służb mundurowych są stosunkami administracyjnoprawnymi. Indywidualny akt administracyjny w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i urlop dodatkowy jest decyzją administracyjną. Do tych postępowań odpowiednie zastosowanie mają przepisy k.p.a. Wyłączenia stosowania przepisów k.p.a. i odstępstwa od nich mogą być wprowadzone wyłącznie w drodze ustawowej, na zasadzie przepisu szczególnego, przy czym wyjątków od zasad i reguł nie można domniemywać. Ustawa o Policji nie wprowadziła wyjątków od zasady trwałości decyzji ostatecznych z art. 16 k.p.a. Jednym z trybów wzruszania ostatecznej decyzji administracyjnej jest jej uchylenie lub zmiana na podstawie art. 154 k.p.a. Zgodnie z zacytowanym przepisem decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Tryb ten ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy strona na podstawie decyzji, której domaga się uchylenia lub zmiany nie nabyła żadnych praw lub obowiązków. Postępowanie toczące się w trybie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nowym, tzn. mającym nowy przedmiot w stosunku do tego, którego dotyczyło postępowanie prowadzone wcześniej w trybie zwykłym. Według utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych organ orzekający w trybie art. 154 lub 155 k.p.a. nie jest uprawniony do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy, tzn. nie rozpoznaje powtórnie sprawy co do jej istoty, lecz bada czy za zmianą albo uchyleniem decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony (wyrok NSA z 13 sierpnia 1997 r., III SA 854/96). Decyzją, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jest decyzja odmowna dla wszystkich stron, decyzja cofająca w całości przyznane wcześniej uprawnienie lub stwierdzająca wygaśnięcie tego uprawnienia, decyzja nakładająca obowiązek w najwyższym dopuszczalnym zakresie. Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi w rozpoznawanej sprawie decyzja Komendanta Miejskiego Policji w Piotrkowie Trybunalskim z 28 października 2020 r., nr 120/2020 nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania. Odmawia ona bowiem załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem strony z 16 listopada 2018 r. Z uwagi, iż strona nie zaskarżyła skutecznie decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Piotrkowie Trybunalskim z 28 października 2020 r. NR [...] stała się ona ostateczna i prawomocna. W tej sytuacji, jeśli chodzi o ocenę zaistnienia kolejnej przesłanki zmiany decyzji w trybie art. 154 k.p.a., tzn. interesu społecznego lub słusznego interesu strony, Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi miał na uwadze prezentowany w orzecznictwie pogląd, iż przedmiotem postępowania prowadzonego w oparciu o art. 154 k.p.a. nie jest rozstrzygnięcie sprawy co do istoty niejako "od nowa", ale sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Postępowanie to nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym orzeczeniem (por. wyroki NSA z 5 stycznia 2007 r., I OSK 586/06, z 26 października 2018 r., I OSK 205/17 oraz z 26 marca 2024 r., III OSK 1476/22). Nie jest to więc kolejna (trzecia) instancja administracyjna i nie może służyć weryfikacji ustaleń czy też prawidłowości wykładni i subsumcji przepisów zastosowanych przy wydaniu decyzji ostatecznej, lecz przeprowadzeniu weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia słuszny interes strony lub interes społeczny. Słuszny interes strony nie może być natomiast sprowadzany do kwestionowania decyzji z uwagi na jej wadliwość merytoryczną (por. wyrok NSA z 24 października 2012 r., I GSK 792/11). Innymi słowy, badanie słusznego interesu strony, jak również interesu społecznego nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa w toku wydawania decyzji ostatecznej oraz ocenie prawidłowości merytorycznego rozstrzygnięcia, a do tego w istocie sprowadzało się żądanie strony. W przeciwnym wypadku wszczęcie postępowania z art. 154 k.p.a. stawałoby się konkurencyjne dla innych trybów postępowania (por. wyrok NSA z 21 listopada 2023 r., III OSK 2327/22). Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi podkreślił, że organ odmówił stronie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy 28 października 2020 r., czyli po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, zawierającego kompleksową ocenę co do zgodności z regulacjami konstytucyjnymi przepisu ustawy o Policji, będącego podstawą wypłaty tego ekwiwalentu na "dotychczasowych", tzn. sprzed tego orzeczenia zasadach. Nie sposób uznać, aby po wydaniu decyzji nr 120/2020 doszło do takiej zmiany okoliczności, które czyniłyby zasadną ponowną ocenę wniosku strony o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Przesłanką taką nie może być orzecznictwo sądów administracyjnych w innych tego rodzaju indywidulanych sprawach. Strona, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, co do odmowy wypłaty wyrównywania świadczenia, mogła zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Piotrkowie Trybunalskim z 28 października 2020 r. nr 120/2020 uruchomić postępowanie przed organem drugiej instancji, co też uczyniła, lecz nieskutecznie. Mając powyższe na uwadze, Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi stwierdził, że w świetle obowiązujących przepisów brak jest podstaw prawnych do zmiany ostatecznej decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Piotrkowie Trybunalskim z 28 października 2020 r. nr 120/2020 ze względu na interes strony. Dokonanie takiej zmiany byłoby niedopuszczalne, gdyż stałoby w sprzeczności z interesem społecznym, który w tym przypadku przemawia za ochroną zasady trwałości decyzji ostatecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Piotrkowie Trybunalskim z 17 lutego 2026 r., a także o zobowiązanie organu do dokonania czynności wypłaty wyrównania w określonym terminie wraz z ustawowymi odsetkami. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: 1) naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w związku z art. 115a ustawy o Policji, w zakresie związanym z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, a przez to pozbawienie skarżącego należnych mu z mocy prawa świadczeń w postaci właściwej wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop oraz nieskorzystanie z zastosowania art. 107 ust. 2 ustawy o Policji, zgodnie z którym organ właściwy do rozpatrzenia roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczeń jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami (w tym wydawanie decyzji odmownych przy zastosowaniu uzasadnień wynikających z własnej interpretacji obowiązujących aktów prawnych - od Konstytucji RP poprzez wyrok Trybunału Konstytucyjnego RP i ustaw); 2) działanie, które uniemożliwiło skarżącemu realizację gwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP prawa funkcjonariusza Policji do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania, pod pretekstem konieczności stosowania ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt K 7/15. Odmowa realizacji wniosku o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za urlop wobec "niby" wymogu stosowania cytowanej ustawy o szczególnych rozwiązaniach jest nieuprawniona i pozbawiona podstaw prawnych, co wynika z Konstytucji RP, analizy orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego RP, Naczelnego Sądu Administracyjnego i sądów administracyjnych. Skarżący wniósł o uznanie decyzji wydanych przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi oraz Komendanta Miejskiego Policji w Piotrkowie Trybunalskim za dotknięte wadami prawnymi i uznanie ich nieważności. Decyzje odmowne są podejmowane, nawet gdy po zmianie rządu i organów władzy publicznej, a tym samym nastawienia (prawnego i prawidłowego) do realizacji roszczeń z tytułu urlopów, masowych pozytywnych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkich sądów administracyjnych, zaleceniu Komendanta Głównego Policji o odstępowaniu od kasacji w sprawie wypłat wyrównania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy, odmawia się skarżącemu prawa do realizacji zgłoszonego roszczenia poprzez nierespektowanie przepisów Konstytucji RP, w tym szczególnie obowiązku, jaki ciąży na organach władzy publicznej, tj. bezwzględnej realizacji prawomocnych wyroków Trybunału Konstytucyjnego, posługiwanie się niemającymi uzasadnienia interpretacjami aktów prawnych, nieuwzględnianiem nadzwyczajnych okoliczności powstałych w przedmiotowej sprawie oraz nieuwzględnieniem słusznego interesu skarżącego, który miałby zdaniem organów Policji kolidować z interesem społecznym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi w części obejmującej skargę na decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Piotrkowie Trybunalskim z 28 października 2020 r. o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, a także oddalenie skargi w części obejmującej skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 24 marca 2026 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Piotrkowie Trybunalskim z 17 lutego 2026 r. w sprawie odmowy uchylenia decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Piotrkowie Trybunalskim z 28 października 2020 r. o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z 30 grudnia 2025 r. o uchylenie w trybie art. 154 k.p.a. ostatecznej decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z 28 października 2020 r. o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz wypłatę tego wyrównania. Zgodnie ze stanowiącym podstawę powyższego wniosku art. 154 § 1 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Odmawiając zmiany decyzji z 28 października 2020 r., organy obu instancji wskazały, że co prawda jest ona decyzją ostateczną, na mocy której strona nie nabyła żadnych praw, jednak w ich ocenie tryb przewidziany w art. 154 k.p.a. nie znajduje zastosowania do weryfikacji tzw. decyzji związanych, tj. takich, których treść determinowana jest ściśle określonymi przesłankami ustawowymi, niepozostawiającymi organowi administracji publicznej luzu decyzyjnego w zakresie rozstrzygnięcia sprawy. Organy argumentowały, że kwestionowana przez stronę decyzja odmawiająca wypłaty wyrównania ekwiwalentu, stanowi tego rodzaju decyzję, która opiera się na ściśle określonych w przepisach prawa materialnego przesłankach. Ponadto, w ocenie organów obu instancji, zmiana kwestionowanej decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a., byłaby także sprzeczna z interesem społecznym, skutkując eliminacją prawidłowego rozstrzygnięcia, zgodnego z przepisami mającymi zastosowanie do sytuacji skarżącego zwolnionego ze służby przed 6 listopada 2018 r. W ocenie sądu powyższe stanowisko organów jest nieprawidłowe, co skutkować musiało wyeliminowaniem z obrotu prawnego rozstrzygnięć organów obu instancji. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane są dwa stanowiska odnośnie dopuszczalności stosowania trybu z art. 154 k.p.a. do decyzji związanych. Zgodnie z pierwszym z nich, decyzje związane nie mogą być uchylane ani zmienianie (por. wyrok WSA z Kielcach z 30 grudnia 2024 r. II SA/Ke 614/24, wyrok NSA z 26 marca 2024 r. III OSK 1476/22 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA"). Drugie stanowisko dopuszcza zaś możliwość uchylenia lub zmiany decyzji związanych pod tym jednak warunkiem, że zmiana lub uchylenie decyzji związanej nie doprowadzi faktycznie do stanu sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym (por. wyrok NSA z 27 lutego 2013 r., II GSK 2127/11; wyrok NSA z 20 października 2017 r., II OSK 1457/17; wyrok WSA w Warszawie z 10 grudnia 2012 r., I SA/Wa 908/12; wyrok NSA z 19 października 2012 r., II OSK 1153/11; dostępne w "CBOSA"). Podobna rozbieżność stanowisk widoczna jest także w doktrynie. Na możliwość zastosowania art. 154 k.p.a. zarówno do decyzji uznaniowych, jak i związanych, w szczególności gdy postępowanie w tym trybie miałoby dotyczyć decyzji wadliwych wskazują A. Wróbel, M. Jaśkowska w Komentarzu do Kodeksu Postępowania Administracyjnego (wydanie 6, Warszawa 2016, str. 849). J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, (wydanie 3, Warszawa 2000, str. 621-622) zwraca uwagę, że w tym trybie rozważenia wymaga nie tylko interes publiczny, lecz także interes strony. Bez art. 154 k.p.a. prawidłowo wydana odmowna decyzja administracyjna pozbawiałaby stronę możliwości ubiegania się o określone prawa "po wsze czasy", co dalekie byłoby od racjonalnego pojmowania administracji publicznej (por. wyrok NSA z 9 listopada 2007 r., I OSK 1531/06). Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą podziela stanowisko zgodnie z którym dla zastosowania trybu określonego w art. 154 § 1 k.p.a. nie ma znaczenia, czy podlegająca weryfikacji decyzja ma charakter związany, czy uznaniowy. Istotne jest natomiast to, aby zastosowanie tego trybu nie doprowadziło do stanu niezgodnego z prawem. Z samego zatem charakteru decyzji nie można czynić przeszkody do uwzględnienia wniosku skarżącego. Należy podkreślić, że art. 154 k.p.a. pozwala na uchylenie lub zmianę decyzji prawidłowych oraz dotkniętych wadami niekwalifikowanymi (por. wyrok NSA z 2 lutego 2002 r., I OSK 780/11, Lex nr 1125351). Należy podzielić pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 listopada 2008 r. w sprawie II OSK 1439/07 (LEX nr 543323), w świetle którego w sytuacji, gdy wadliwości rozstrzygnięcia nie uzasadniają ani stwierdzenia nieważności decyzji, ani wznowienia postępowania, ocena tych wadliwości może być przedmiotem postępowania o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 lub 155 k.p.a. Za niewzruszalnością takiej decyzji nie może przemawiać zasada trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 k.p.a.), ponieważ nie ma wystarczających racji, aby przedkładać dalsze formalne obowiązywanie decyzji ostatecznej nad rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z prawem. A zatem jeżeli istnieją wady decyzji, której dotyczy wniosek złożony w trybie art. 154 § 1 k.p.a. i jednocześnie brak jest możliwości wzruszenia wadliwej decyzji w innych nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego oraz za zmianą bądź uchyleniem wadliwej decyzji przemawia słuszny interes strony i nie prowadzi to do stanu niezgodnego z prawem - to brak jest przeszkód do zastosowania art. 154 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA 13 marca 2015 r., II OSK 1895/13, LEX nr 1668835). W sytuacji zatem, gdy przy uwzględnieniu interesu społecznego lub słusznego interesu strony możliwa jest taka zmiana decyzji względnie jej uchylenie, która nie prowadzi do sprzeczności z powszechnie obowiązującą normą prawną (której np. rozumienie od wydania decyzji "pierwotnej" uległo zmianie), to co do zasady nie ma przeszkód, by na gruncie omawianej regulacji doszło także do zmiany lub uchylenia decyzji o charakterze związanym. Warunkiem jest to, aby całość systemu prawnego nie stała temu na przeszkodzie (por. wyrok NSA z 18 września 2019 r., sygn. akt I OSK 2893/17, dostępny w CBOSA). Podkreślenia przy tym wymaga, że słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154 k.p.a., należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (por. wyrok NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1406/06 dostępny w CBOSA). Przesłanka słusznego interesu strony, nie jest przesłanką abstrakcyjną, ale konkretną odnoszącą się do danej sprawy i wywodzoną z decyzji ostatecznej, co do której został uruchomiony tryb nadzwyczajny. Istnienie tego słusznego interesu musi wynikać z rozwiązań materialnoprawnych na podstawie których wydana została ostateczna decyzja, co do której uruchomiono tryb z art.154 k.p.a. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z 3 kwietnia 2025 r. VIII SA/Wa 106/25, zgodnie z którym nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności jest stanowisko wyrażone przez organ w kwestionowanej w trybie art. 154 k.p.a. decyzji ostatecznej z 28 października 2020 r., w której dokonano błędnej wykładni art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, wyłączającej możliwość zastosowania zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wobec funkcjonariuszy, którzy zostali zwolnieni ze służby przed 6 listopada 2018 r., a wnioski o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego złożyli po tej dacie. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowała się jednolita linia orzecznicza dotycząca powyższych przepisów w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. w sprawie K 7/15, całkowicie zignorowana przez organy w kontrolowanej sprawie. Linię tę prezentował także powołany we wniosku strony wyrok NSA z 13 grudnia 2023 r., III OSK 6128/21, w którym NSA wyjaśnił, że "wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., co implikuje adresowany do organów Policji obowiązek obliczenia go według zasad podanych w tej ustawie w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Zatem od dnia 6 listopada 2018 r. organy Policji rozpatrując żądania dotyczące ekwiwalentu mają obowiązek uzupełnienia derogowanej treści art. 115a ustawy o Policji przez przyjęcie wykładni ustalonej przez Trybunał Konstytucyjny we wskazanym wyroku, a więc zrekonstruowania normy wyrażającej treść, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości przysługującego zwalnianemu ze służby policjantowi w danym okresie wynagrodzenia za jeden dzień roboczy. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za 1 dzień roboczy, przy czym należy mieć na uwadze, iż przepis art. 115a ustawy o Policji odwołuje się do ostatniego uposażenia należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, bez odniesienia do jakiegokolwiek okresu rozliczeniowego służby. W konsekwencji liczbę dni urlopu przysługującego skarżącemu za okres przed 6 listopada 2018 r. należy pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego skarżącemu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Prawidłowym w tej sytuacji będzie posłużenie się aktualnie obowiązującym współczynnikiem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynoszącym 1/21, albowiem przyjęta przez ustawodawcę wartość średnia, jako odwołująca się do zasad, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, została uznana za ekwiwalentną względem 1 dnia urlopu wypoczynkowego i w pełni realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Po ustaleniu wysokości przysługującego skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop według podanych powyżej zasad należy określić różnicę pomiędzy kwotą wymaganą a już wypłaconą.". W kontrolowanej sprawie nie może budzić wątpliwości, że podjęcie przez organ w trybie art. 154 § 1 k.p.a. rozstrzygnięcia uwzględniającego powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego i ukształtowaną, po jego wydaniu, jednolitą linię orzeczniczą sądów administracyjnych, dotyczącą prawidłowego rozumienia art. 115a ustawy o Policji i art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach nie może prowadzić do naruszenia tych przepisów. W orzecznictwie NSA wskazuje się zaś, że jedną z przyczyn zastosowania art. 154 k.p.a. może być zmiana wykładni prawa dokonana po wydaniu decyzji ostatecznej, a odnosząca się do podstawy prawnej wydania weryfikowanej decyzji ostatecznej, ponieważ celem zastosowania tego przepisu nie jest eliminowanie, na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, decyzji administracyjnej, ze względu na jej istotną wadliwość, ale ze względu na wystąpienie innych przesłanek, także tych pozaprawnych (wyrok NSA z 18 września 2019 r., sygn. I OSK 2893/17, Lex nr 2721994). Nie jest zgodne z interesem społecznym działanie organu wbrew prawu i odmowa przyznania stronie uprawnień, w sytuacji gdy prawidłowa interpretacja mających zastosowanie przepisów prawa potwierdzała uprawnienia strony do wypłaty ekwiwalentu w wyższej wysokości. Nie ulega też wątpliwości, że interes strony w wypłacie ekwiwalentu w prawidłowej wysokości uznać należy za słuszny i podlegający ochronie na gruncie omawianego przepisu. Reasumując, należy wskazać, że w analizowanej sprawie organy nie rozważyły w sposób należyty, czy w przypadku skarżącego zachodzą przesłanki z art. 154 § 1 k.p.a. mogące przemawiać za koniecznością uchylenia decyzji z 28 października 2020 r. tym samym naruszyły także zasadę przekonywania - art. 11 k.p.a. i zasadę słusznego interesu strony art. 7 k.p.a. Uzasadnienie kontrolowanej decyzji koncentruje się na błędnych założeniach, że w trybie art. 154 § 1 k.p.a. może być zmieniona lub uchylona wyłącznie decyzja uznaniowa, oraz że zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. jest niemożliwa, bowiem decyzja z 28 października 2020 r. została wydana w sposób prawidłowy. Końcowo wskazać jeszcze wypada, że przeszkody do obliczenia i wypłacenia różnicy między kwotą należną, a kwotą wypłaconą skarżącemu z tytułu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, nie stanowi art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne jednak organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny i jego ogłoszeniem skarżący nie mógł wystąpić z żądaniem wypłacenia wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Dopiero z chwilą wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt K 7/15, a więc od 6 listopada 2018 r. powstało po jej stronie roszczenie o wypłatę wyrównania należnego ekwiwalentu. Skarżący 16 listopada 2018 r. złożył wniosek o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, w wyniku czego wydana została wadliwa decyzja z 28 października 2020 r. o odmowie wypłaty wnioskowanego wyrównania. Obecnie kontrolowane postępowanie zostało zaś zainicjowane wnioskiem strony z 30 grudnia 2025 r. W toku wszystkich tych postępowań strona z powołaniem się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego i orzecznictwo NSA z nim związane konsekwentnie od wielu lat dąży do wyegzekwowania wyrównania ekwiwalentu za urlop, kierując się stanowiskiem jednolicie prezentowanym w judykaturze. Stąd powoływanie się przez organ na upływ czasu jest nieuprawnione z uwagi na występujące w tej sprawie wyjątkowe okoliczności. Biorąc powyższe pod uwagę sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organy obowiązane będą uwzględnić zawartą w wyroku ocenę prawną i wskazania sądu. d.j.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 14 kwietnia 2026
- Symbol z opisem
- 6192 Funkcjonariusze Policji
- Hasła tematyczne
- Administracyjne postępowanie Policja
- Skarżony organ
- Komendant Policji
- Sędziowie
- Anna Dębowska Katarzyna Ceglarska-Piłat Paweł Dańczak /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
art. 154 · Dz.U. 2025 poz. 1691
- Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
art. 114 ust. 1 pkt 2, art. 115a · Dz.U. 2017 poz. 2067
- Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
art. 1 pkt 16, art. 9 ust. 1 · Dz.U. 2020 poz. 1610
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III OSK 3175/23 · 26 czerwca 2026
Wyrok NSA z 26 czerwca 2026 r., III OSK 3175/23 – funkcjonariusze Policji
Sygnatura: III OSK 3155/23 · 26 czerwca 2026
Wyrok NSA z 26 czerwca 2026 r., III OSK 3155/23 – funkcjonariusze Policji
Sygnatura: III OSK 3163/23 · 26 czerwca 2026
Wyrok NSA z 26 czerwca 2026 r., III OSK 3163/23 – funkcjonariusze Policji
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny