Sygnatura
III SA/Łd 210/26
Wyrok WSA w Łodzi z 26 czerwca 2026 r., III SA/Łd 210/26 – akty stanu cywilnego
Wynik
Uchylono decyzję I i II instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
- Data orzeczenia
- 26 czerwca 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Dnia 26 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi P. W. i K. W. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 9 stycznia 2026 roku nr SOC-II.6231.6.2025 w przedmiocie odmowy transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Zduńskiej Woli z dnia 23 października 2025 roku nr USC.5353.174.2025; 2. zobowiązuje Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Zduńskiej Woli do przeniesienia do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji aktu małżeństwa nr [...] zawartego w [...] w Republice Malty w dniu 13 września 2025 roku przez P. W. i K. W. – w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 3. zasądza od Wojewody Łódzkiego solidarnie na rzecz skarżących P. W. i K. W. kwotę 614 (sześćset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją z 9 stycznia 2026 r., nr SOC-II.6231.6.2025, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 11 ust. 2 w związku z art. 104 i art. 107 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 594 ze zm.), dalej "p.a.s.c.", Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Zduńskiej Woli z 23 października 2025 r., nr USC.5353.174.2025 o odmowie transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa P.W. i K.W. W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że 24 września 2025 r. do Urzędu Stanu Cywilnego w Zduńskiej Woli wpłynął wniosek P.W. i K.W. o przeniesienie do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa nr [...] zawartego 13 września 2025 r. w mieście Il. na M. Decyzją z 23 października 2025 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Zduńskiej Woli na podstawie art. 107 pkt 3 p.a.s.c. odmówił dokonania transkrypcji wskazanego aktu małżeństwa z uwagi na fakt, że zagraniczny akt małżeństwa potwierdza zawarcie małżeństwa przez osoby tej samej płci. Od decyzji tej wnioskodawcy wnieśli odwołanie. Wojewoda Łódzki utrzymując w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Zduńskiej Woli z 23 października 2025 r. wskazał, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego jest czynnością o charakterze ściśle technicznym, polegającą na przeniesieniu obcego aktu stanu cywilnego bez możliwości wprowadzenia zmian w jego treści. Tym samym dane wpisane do polskiego rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji muszą stanowić odzwierciedlenie danych pochodzących z aktu zagranicznego. Sama istota transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego wyklucza możliwość dokonywania przez kierownika urzędu stanu cywilnego jakichkolwiek modyfikacji treści aktu stanu cywilnego, który zostaje wpisany do polskiego rejestru stanu cywilnego. Kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji w przypadku, gdy transkrypcja ta byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Funkcją klauzuli porządku publicznego jest ochrona krajowego porządku prawnego przed jego naruszeniem w postaci uznania aktu stanu cywilnego nieodpowiadającego fundamentalnym zasadom polskiego prawa. W ramach przesłanki porządku publicznego badaniu podlegają skutki prawne uznania danego aktu, przy czym nie chodzi o samą sprzeczność zagranicznego aktu stanu cywilnego z podstawowymi zasadami porządku prawnego, ale o to, by skutki transkrybowania takiego aktu były nie do pogodzenia z tymi zasadami. Przez podstawowe zasady porządku prawnego należy rozumieć nie tylko fundamentalne zasady ustroju społeczno-politycznego, czyli zasady konstytucyjne, ale także naczelne zasady rządzące poszczególnymi dziedzinami prawa cywilnego, rodzinnego czy procesowego. Organ pierwszej instancji uznał, że skutki dokonania wnioskowanej transkrypcji aktu małżeństwa zawartego między osobami tej samej płci byłyby nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego w zakresie prawa rodzinnego. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2809 ze zm.), dalej "k.r.o.", małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Z przepisu tego jasno zatem wynika, że małżeństwem w polskim porządku prawnym jest tylko związek kobiety i mężczyzny. Transkrypcja aktu małżeństwa do polskiego systemu prawa powoduje, że wystawiany jest polski dokument potwierdzający (a nie kreujący) zdarzenie mające miejsce za granicą i w świetle polskiego prawa dopuszczalne jest wydanie takiego aktu. Polski system prawny nie zna małżeństwa zawartego między dwoma mężczyznami, a tym samym niedopuszczalne było dokonanie transkrypcji aktu małżeństwa zawartego za granicą pomiędzy dwoma mężczyznami jako małżeństwa w świetle polskiego prawa. W wyniku transkrypcji powstaje polski akt stanu cywilnego, który odrywa się od aktu, na którym został oparty i jego dalsze losy są w polskim porządku prawnym niezależne od losów zagranicznego aktu, który był przedmiotem transkrypcji. Bezpośrednim skutkiem prawnym transkrypcji jest zatem utworzenie polskiego aktu stanu cywilnego, który ma moc dowodową równą aktom stanu cywilnego utworzonym w Polsce w wyniku rejestracji zdarzenia prawnego. Oznacza to, że skutki prawne, jakie wywołuje sporządzenie polskiego aktu stanu cywilnego w wyniku transkrypcji, są tożsame z tymi, jakie wywołuje akt stanu cywilnego sporządzony w momencie rejestracji zdarzenia prawnego według prawa polskiego. Chociaż transkrypcja ma charakter deklaratoryjny, to jednak jej dokonanie wiąże się z koniecznością uznania przez polskie organy administracji, że małżeństwo zawarte za granicą stoi na równi z małżeństwem zawartym zgodnie z polskim porządkiem prawnym. Uwzględnienie wniosku o transkrypcję w niniejszej sprawie doprowadziłoby do zastąpienia zagranicznego aktu stanu cywilnego polskim dokumentem stanu cywilnego dla dokumentowania faktu zawarcia małżeństwa, mimo że związek małżeński zawarły pomiędzy osobami tej samej płci byłby niezgodny z polskim porządkiem prawnym. To zaś prowadziłoby w swej istocie do obejścia obowiązujących w Polsce regulacji dotyczących zawierania małżeństwa. Obligatoryjność transkrypcji nie wyłącza stosowania przesłanek jej odmowy wymienionych w art. 107 p.a.s.c. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Wojewody Łódzkiego z 9 stycznia 2026 r. P.W. i K.W. wnieśli o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Zduńskiej Woli z 23 października 2025 r. w całości, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przesłanki słusznego interesu strony; - art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 79a k.p.a. i art. 9 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącym czynnego udział w każdym stadium postępowania i nieumożliwienie im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji; - art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nieproporcjonalne ograniczenie prawa skarżących do poszanowania ich życia rodzinnego poprzez odmowę dokonania transkrypcji aktu małżeństwa oraz naruszenie zasady równego traktowania poprzez odmowę dokonania czynności wyłącznie z powodu płci małżonków; - art. 15 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania administracyjnego, a jedynie podsumowanie konkluzji organu pierwszoinstancyjnego; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 107 pkt 3 p.a.s.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że klauzula porządku publicznego może stanowić podstawę odmowy transkrypcji, a także poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że znajdzie on zastosowanie w niniejszej sprawie; - art. 104 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 p.a.s.c. poprzez ich niezastosowanie i odmowę transkrypcji aktu małżeństwa wnioskodawców, mimo przywołania art. 104 p.a.s.c. jako podstawy prawnej decyzji; - art. 18 oraz art. 47 Konstytucji RP oraz art. 8 i art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie i niezapewnienie skarżącym prawnej ochrony życia prywatnego i rodzinnego; - art. 4 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 ze zm.), art. 20 ust. 2(a), art. 21 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.) oraz art. 7, art. 9 i art. 21 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (tekst jedn.: Dz. U. UE. C. z 2016 r. Nr 202, str. 389) poprzez niezapewnienie skarżącym realizacji prawa swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich, naruszenie prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, prawa do założenia rodziny oraz naruszenie zakazu dyskryminacji. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że nawet jeśli polski Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie przewiduje małżeństw między osobami tej samej płci, to jednak Konstytucja RP gwarantuje równe traktowanie i zakaz dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny, a także zapewnia ochronę i opiekę Rzeczypospolitej Polskiej rodzinie, którą niewątpliwie tworzą skarżący. Wojewoda Łódzki nie wskazał w zaskarżonej decyzji jaki konkretnie interes społeczny miałby zostać naruszony przez przeniesienie do polskich rejestrów stanu cywilnego aktu małżeństwa skarżących, co stanowi naruszenie art. 7 k.p.a., bowiem pojęcie interesu społecznego jest pojęciem niedookreślonym, które powinno być skonkretyzowane przez organ administracji publicznej w procesie stosowania prawa proceduralnego, w szczególności zaś organ jest obowiązany wyjaśnić treść tego pojęcia w konkretnym przypadku i udowodnić, że taki interes przemawia przeciwko rozstrzygnięciu zgodnie z wnioskiem skarżących. Odzwierciedlenie w aktach stanu cywilnego stanu cywilnego skarżących nie jest regulacją prywatnoprawną, a należy do sfery prawa publicznego. Nie będą więc miały zastosowania w sprawie normy prawnorodzinne, które wskazują na sposoby zawarcia małżeństwa w trybie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zastosowanie klauzuli porządku publicznego wchodzi w grę tylko wtedy, gdy zastosowanie prawa obcego doprowadziłoby do powstania skutków sprzecznych z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego. Jak wynika z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, obywatel państwa członkowskiego, który jako obywatel Unii skorzystał ze swobody przemieszczania się i pobytu w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie pochodzenia, może powoływać się na związane z tym statusem prawa, w szczególności prawa przewidziane w art. 21 ust. 1 TFUE, w stosownym przypadku również wobec swego państwa członkowskiego pochodzenia. Jednym z praw, które wspomniany przepis przyznaje obywatelom państw członkowskich, jest prawo do tego, by prowadzili swoje życie rodzinne zarówno w przyjmującym państwie członkowskim, jak i w państwie członkowskim, którego przynależność państwową posiadają, ciesząc się w nim obecnością u swego boku członków rodziny, w tym małżonka. Transkrypcja stanowi w praktyce jedyną procedurę, która pozwala na skuteczne i jednolite uznanie stanu cywilnego skarżących przez organy administracji i inne podmioty w Polsce. Jej brak oznacza realne ryzyko odmiennego traktowania i arbitralności. W sprawie zachodzi obowiązek rozstrzygania z uwzględnieniem wykładni prawa Unii Europejskiej dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku Wielkiej Izby z 25 listopada 2025 r. w sprawie C-713/23, wydanym na skutek pytania prejudycjalnego Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II OSK 216/21. W postanowieniu z 8 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 216/21 Naczelny Sąd Administracyjny zadał pytanie prejudycjalne dotyczące wykładni art. 20 i 21 TFUE w związku z art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty Praw Podstawowych oraz art. 2 pkt 2 dyrektywy 2004/3 8/WE - w kontekście odmowy uznania i przeniesienia (transkrypcji) do polskiego rejestru stanu cywilnego aktu małżeństwa osób tej samej płci zawartego w innym państwie członkowskim, co uniemożliwia funkcjonowanie w państwie pochodzenia "w takim stanie cywilnym i pod tym samym nazwiskiem rodowym". Trybunał udzielił odpowiedzi w wyroku C-713/23 przesądzając, że art. 20 i art. 21 ust. 1 TFUE – odczytywane w świetle art. 7 i art. 21 ust 1 Karty - sprzeciwiają się uregulowaniom państwa członkowskiego, które z powodu niedopuszczania małżeństw jednopłciowych nie zezwalają na uznanie takiego małżeństwa ani na transkrypcję aktu małżeństwa do rejestru stanu cywilnego, jeżeli transkrypcja jest jedynym przewidzianym środkiem umożliwiającym takie uznanie. Kluczowe elementy stanu faktycznego i prawnego, które były podstawą rozstrzygnięcia w sprawie II OSK 216/21 oraz wyroku TSUE C-713/23, są tożsame co do istoty z niniejszą sprawą. W obu sprawach przedmiotem sporu jest odmowa transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci do polskiego rejestru stanu cywilnego, motywowana tym, że prawo polskie nie przewiduje małżeństw jednopłciowych i że transkrypcja miałaby naruszać podstawowe zasady porządku prawnego RP. W obu sprawach celem wniosku jest zapewnienie możliwości funkcjonowania w Polsce w tym samym stanie cywilnym jak w państwie zawarcia małżeństwa. W obu sprawach odmowa transkrypcji wywołuje praktyczne skutki polegające na "rozszczepieniu" statusu osobistego w obrębie UE, co przekłada się na realne trudności w sferze życia prywatnego i rodzinnego oraz korzystania z praw związanych ze swobodą przemieszczania się i pobytu. Odmowa transkrypcji z powołaniem na sam fakt, że prawo polskie nie przewiduje małżeństw osób tej samej płci, nie może zostać uznana za zgodną z prawem Unii w świetle rozstrzygnięcia TSUE, które odnosi się do tego samego mechanizmu ograniczania swobody przemieszczania się i pobytu oraz naruszenia praw podstawowych (życie prywatne i rodzinne, zakaz dyskryminacji). W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W piśmie z 22 czerwca 2026 r. skarżący podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wskazali, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2026 r., sygn. akt II OSK 216/21 zapadł w stanie prawnym, w którym regulacje wykonawcze nie przewidywały jeszcze wzorów aktów stanu cywilnego uwzględniających małżonków tej samej płci. 22 maja 2026 r. opublikowane zostało rozporządzenie Ministra Cyfryzacji zmieniające rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów wydanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego (Dz. U. poz. 667). Zmiana wzorów, która wejdzie w życie z dniem 23 sierpnia 2026 r., pozostaje w bezpośrednim związku z orzecznictwem sądów administracyjnych i ma na celu zapewnienie efektywnej możliwości rejestracji zdarzeń stanu cywilnego mających miejsce za granicą, a tym samym usunięcie barier administracyjnych ograniczających prawa obywateli. Najnowsze orzeczenia sądów administracyjnych potwierdzają stanowisko skarżących, że transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa osób tej płci nie jest sprzeczna z polskim porządkiem publicznym (wyrok WSA w Olsztynie z 3 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Ol 248/24, WSA w Lublinie z 28 kwietnia 2026 r., sygn. akt III SA/Lu 82/24, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Go 673/25). Szczególne znaczenie mają kolejne wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 2026 r., sygn. akt II OSK 2070/23 i II OSK 2073/23. W orzeczeniach tych Naczelny Sąd Administracyjny wprost wskazał na konieczność rewizji dotychczasowego sposobu wykładni i stosowania art. 107 pkt 3 p.a.s.c. W świetle tych orzeczeń art. 107 pkt 3 p.a.s.c. powinien być wykładany w ten sposób, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego potwierdzającego zawarcie za granicą małżeństwa przez osoby tej samej płci nie jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej. Na rozprawie 26 czerwca 2026 r. pełnomocnik skarżących potrzymał skargę, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zobowiązanie Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z Zduńskiej Woli do dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części. Uwzględnienie skargi następuje zatem w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów uwzględniająca treść obowiązujących przepisów prawa i ich wykładnię w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym uzasadnia uznanie, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Zduńskiej Woli z 23 października 2025 r. o odmowie dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa zawartego na terenie Republiki Malty przez skarżących. W rozpoznawanej sprawie organy administracji obu instancji nie kwestionowały legalności zawarcia przez skarżących małżeństwa na terenie Republiki Malty, będącej państwem członkowskim Unii Europejskiej oraz złożenia przez skarżących wraz z wnioskiem zagranicznego odpisu aktu małżeństwa z wielojęzycznym standardowym tłumaczeniem. Organy administracji odmówiły jednak transkrypcji aktu małżeństwa zawartego za granicą przez dwie osoby tej samej płci stwierdzając, że transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Z art. 104 p.a.s.c. wynika, że zagraniczny dokument stanu cywilnego, będący dowodem zdarzenia i jego rejestracji, może zostać przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji (ust. 1). Transkrypcja polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowo, jak i formalnie, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego (ust. 2). Treść zagranicznego dokumentu stanu cywilnego przenosi się do rejestru stanu cywilnego, w formie czynności materialno-technicznej, zamieszczając w akcie stanu cywilnego adnotację o transkrypcji (art. 105 ust. 1 p.a.s.c.). W wyniku transkrypcji powstaje zatem polski akt stanu cywilnego, który nie różni się treścią od aktu transkrybowanego, a pod względem formy i mocy dowodowej nie różni się od aktów stanu cywilnego rejestrujących zdarzenia krajowe (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2011 r., III CSK 259/10). Transkrypcja ma charakter wyłącznie deklaratoryjny, nie pociąga za sobą skutków materialnoprawnych, nie tworzy więc nowej sytuacji prawnej, lecz potwierdza jej wcześniejsze powstanie. Z kolei przepis art. 107 pkt 3 p.a.s.c. stanowi, że kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Podobnie art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 503) przewiduje, że prawa obcego nie stosuje się, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Na tego rodzaju skutki powołały się organy obu instancji odmawiając transkrypcji aktu małżeństwa w okolicznościach niniejszej sprawy. Przy tym przepis art. 104 ust. 5 p.a.s.c. stanowi, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego jest obligatoryjna, jeżeli obywatel polski, którego dotyczy zagraniczny dokument stanu cywilnego, posiada akt stanu cywilnego potwierdzający zdarzenia wcześniejsze sporządzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i żąda dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego lub ubiega się o polski dokument tożsamości lub nadanie numeru PESEL. Z samego faktu posiadania przez skarżących aktów urodzenia sporządzonych w polskim urzędzie stanu cywilnego, potwierdzających ich urodzenie na terenie Polski, nie wynika, że transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa jest obowiązkowa. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 2 grudnia 2019 r., sygn. akt II OPS 1/19, obligatoryjność transkrypcji stwarza podwyższony standard dowodowy w wymienionych postępowaniach i nie wyłącza stosowania przesłanek jej odmowy określonych w art. 107 p.a.s.c., a zatem także z uwagi na sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 20 marca 2026 r., sygn. akt II OSK 216/21 zauważył, że aczkolwiek w powołanej uchwale pogląd ten został wyrażony w sprawie dotyczącej transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia dziecka, w którym jako rodzice wpisane zostały osoby tej samej płci, to jednak jest aktualny także w sprawie dotyczącej transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci. Z tych powodów nie można podzielić stanowiska, że w przypadku transkrypcji obligatoryjnej krajowa klauzula porządku publicznego nie znajduje zastosowania. Nie oznacza to jednak, że skarga wniesionej w niniejszej sprawie nie jest zasadna. Rozstrzygając niniejszą sprawę organy administracji zajęły stanowisko oparte na poglądach wyrażanych w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki NSA: z 25 lutego 2020 r., II OSK 1059/18; z 22 czerwca 2021 r., II OSK 2608/19; z 6 lipca 2022 r., II OSK 2376/19). W ocenie sądu, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy niezbędne jest natomiast uwzględnienie, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 25 listopada 2025 r. w sprawie C-713/23, wydanym w związku z pytaniem prejudycjalnym skierowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OSK 216/21, stwierdził, że art. 20 i art. 21 ust. 1 TFUE, odczytywane w świetle art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego, które ze względu na to, że prawo tego państwa członkowskiego nie dopuszcza małżeństw osób tej samej płci, nie zezwalają na uznanie małżeństwa legalnie zawartego przez dwóch mających tę samą płeć obywateli wspomnianego państwa członkowskiego w trakcie korzystania z przysługującej im swobody przemieszczania się i pobytu w innym państwie członkowskim, w którym rozwinęli oni lub umocnili życie rodzinne, ani na transkrypcję w tym celu aktu małżeństwa do rejestru stanu cywilnego tego pierwszego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy transkrypcja ta jest jedynym przewidzianym przez to państwo środkiem umożliwiającym takie uznanie. Istotnym jest również wskazanie, że po wydaniu przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej powyższego wyroku w sprawie C-713/23, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 marca 2026 r., sygn. akt II OSK 216/21 uchylił decyzje organów obu instancji odmawiające transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa dwóch osób tej samej płci zawartego legalnie w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej i zobowiązał organ pierwszej instancji do przeniesienia tego aktu do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku, a także kolejnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 2026 r., sygn. akt II OSK 1075/23 i II OSK 2070/23. Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że zasada pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej nakłada na wszystkie organy państw członkowskich obowiązek zapewnienia pełnej skuteczności poszczególnych norm prawa Unii, a prawo państw członkowskich nie może mieć wpływu na skuteczność przyznaną tym poszczególnym normom w obrębie terytorium tych państw. Wynika z tego, że zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa Unii fakt powoływania się przez państwo członkowskie na przepisy prawa krajowego, choćby rangi konstytucyjnej, nie może naruszać jedności i skuteczności prawa Unii (por. wyrok TSUE z 11 stycznia 2024 r. w sprawie C-537/22, pkt 23 i powołane tam orzecznictwo). Zasada pierwszeństwa prawa Unii wymaga od sądu krajowego, do którego kompetencji należy stosowanie przepisów prawa Unii, by – w razie niemożności dokonania wykładni uregulowania krajowego w sposób zgodny z wymogami określonymi w prawie Unii – zapewnił pełną skuteczność wymogów tego prawa w zawisłym przed nim sporze, w razie konieczności odstępując z własnej inicjatywy od stosowania wszelkich przepisów lub praktyk krajowych, także późniejszych, które są niezgodne z przepisem prawa Unii mającym bezpośrednią skuteczność, bez konieczności zwracania się o wcześniejsze uchylenie tego przepisu krajowego lub praktyki krajowej lub oczekiwania na ich uchylenie w drodze ustawodawczej lub w jakimkolwiek innym trybie ustrojowym (por. wyrok TSUE z 8 marca 2022 r., C-205/20, pkt 37 i powołane tam orzecznictwo). Wobec treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-713/23 trzeba wskazać, że w niniejszej sprawie skarżącym, będącym obywatelami polskimi, przysługuje na mocy art. 20 ust. 1 TFUE status obywatela Unii Europejskiej. Status ten, mający charakter dodatkowy w stosunku do obywatelstwa krajowego, stanowi podstawowy status obywateli państw członkowskich Unii, z którym wiąże się szereg praw. Jak zaakcentował Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w uzasadnieniu powyższego wyroku, zgodnie z art. 20 ust. 2 lit. a) i art. 21 ust. 1 TFUE obywatelstwo Unii nadaje każdemu obywatelowi Unii w szczególności podstawowe i indywidualne prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, z zastrzeżeniem ograniczeń i warunków ustanowionych w traktacie i środków przyjętych w celu ich stosowania. Jednocześnie, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, obywatel państwa członkowskiego, który jako obywatel Unii skorzystał ze swobody przemieszczania się i pobytu w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie pochodzenia, może powoływać się na związane z tym statusem prawa, w szczególności prawa przewidziane w art. 21 ust. 1 TFUE, w stosownym przypadku również wobec swego państwa członkowskiego pochodzenia (por. wyroki: z 23 października 2007 r., Morgan i Bucher, C-11/06 i C-12/06, pkt 22; z 5 czerwca 2018 r., Coman i in., C-673/16, pkt 31; z 4 października 2024 r., Mirin, C-4/23, pkt 41; z 12 marca 2026 r., Shipova, C-43/24, pkt 26). Jak podkreślił Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku w sprawie C-713/23, jednym z praw, które wspomniany przepis przyznaje obywatelom państw członkowskich, jest prawo do tego, by prowadzili swoje życie rodzinne zarówno w przyjmującym państwie członkowskim, jak i w państwie członkowskim, którego przynależność państwową posiadają, ciesząc się w nim obecnością u swego boku członków rodziny, w tym małżonka. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stanął na stanowisku, że odmowa uznania przez organy państwa członkowskiego, którego przynależność państwową posiada dwóch obywateli Unii tej samej płci, małżeństwa zawartego przez nich zgodnie z prawem na podstawie procedur przewidzianych w tym celu w innym państwie członkowskim, w którym ci obywatele Unii skorzystali z przysługującej im swobody przemieszczania się i pobytu, może stanowić przeszkodę w wykonywaniu prawa ustanowionego w art. 21 TFUE, ponieważ taka odmowa może spowodować dla nich poważne niedogodności na płaszczyźnie administracyjnej, zawodowej i prywatnej. W szczególności taka odmowa zmusza ich do życia jako osoby stanu wolnego po powrocie do państwa członkowskiego pochodzenia. Wymaga też podkreślenia, że przepisy Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C.2016.202.389 z dnia 7 czerwca 2016 r.) przyznają każdemu obywatelowi Unii prawo do poszanowania życia rodzinnego (art. 7) oraz zakazują wszelkiej dyskryminacji, m.in. ze względu na płeć i orientację seksualną (art. 21 ust. 1). Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz zakaz dyskryminacji m.in. z uwagi na płeć wyrażone są również w przepisach Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, z późn. zm.) – odpowiednio – w art. 8 ust. 1 i art. 14 Konwencji. Jak zauważył też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie II OSK 216/21, Europejski Trybunał Praw Człowieka wielokrotnie stwierdzał już naruszenie przez państwa, w tym Polskę, art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, przez brak zapewnienia parom tej samej płci szczególnych ram prawnych gwarantujących uznanie i ochronę tworzonych przez te osoby związków, co skutkuje brakiem możliwości uregulowania podstawowych aspektów ich życia prywatnego i rodzinnego, pozostawiając ich w "próżni prawnej" (wyroki: z 12 grudnia 2023 r., sprawa Przybyszewska i inni przeciwko Polsce, skarga nr 11454/17; z 19 września 2024 r., sprawa Formela i inni przeciwko Polsce, skarga nr 2719/22; z 24 kwietnia 2025 r., sprawa Andersen przeciwko Polsce, skarga nr 53662/20). Trzeba wskazać, że w wyroku z 24 kwietnia 2025 r. w sprawie Andersen przeciwko Polsce (skarga nr 53662/20) Europejski Trybunał Praw Człowieka zauważył, że w Polsce pary osób tej samej płci, ze względu na brak ich oficjalnego uznania, są jedynie związkami faktycznymi, nawet jeśli – tak jak w przypadku skarżących w tej sprawie – ważne małżeństwo zostało zawarte za granicą. Trybunał powtórzył, że konieczność ubiegania się do sądów krajowych o ochronę zwykłych potrzeb par jest sama w sobie przeszkodą w poszanowaniu ich życia prywatnego i rodzinnego. Stwierdził ponadto, że nie ustanawiając konkretnych ram prawnych, polskie władze pozostawiły skarżącego w próżni prawnej i nie zapewniły jego podstawowych potrzeb w zakresie uznania i ochrony par osób tej samej płci pozostających w stabilnym i zaangażowanym związku. Trybunał podkreślił, że żadna z przesłanek interesu publicznego przedstawionych przez Rząd nie przeważała nad interesem skarżącego w odpowiednim uznaniu i ochronie prawnej jego związku. W tym aspekcie Trybunał zauważył, że skarżący może być zaliczany do grupy osób, na które polskie ustawodawstwo - nieoferujące uznania i ochrony par tej samej płci – może mieć bezpośredni wpływ. Trybunał doszedł do wniosku, że Polska przekroczyła swój margines oceny i nie wywiązała się ze swojego pozytywnego obowiązku zapewnienia skarżącemu konkretnych ram prawnych przewidujących uznanie i ochronę jego związku osób tej samej płci. Trybunał uznał, że stanowi to naruszenie prawa skarżącego do poszanowania jego życia prywatnego i rodzinnego, chronionego na mocy art. 8 Konwencji. Podkreślić też należy, że wynikające z art. 8 Konwencji prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego stanowi próg minimalnej ochrony prawnej. Przepis ten chroni tożsamość płciową osoby jako element konstytutywny i jeden z najbardziej intymnych aspektów życia prywatnego (por. wyrok NSA z 20 marca 2026 r., II OSK 216/21 i przywołane tam wyroki TSUE z 4 października 2024 r., Mirin, C-4/23, pkt 63 oraz z 12 marca 2026 r., Shipova, C-43/24, pkt 50). W świetle powyższego, w ocenie sądu, w sytuacji gdy skarżący zawarli w sposób legalny związek małżeński na terenie innego państwa Unii Europejskiej, a mianowicie w Republice Malty, powinny mieć możliwość w kraju pochodzenia legitymowania się, przede wszystkim wobec władz publicznych, statusem osób pozostających w związku małżeńskim (por. wyrok NSA w sprawie II OSK 216/21). Jak podkreślił bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku, odmowa uznania małżeństwa w Polsce może stanowić przeszkodę w wykonywaniu ustanowionego w art. 21 ust. 1 TFUE prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu w państwie swojego pochodzenia w celu kontynuowania życia rodzinnego w takim samym stanie cywilnym. Nie budzi przy tym wątpliwości, że normy dotyczące małżeństwa należą do kompetencji państw członkowskich, a prawo Unii nie może naruszać tej kompetencji. Zgodnie z art. 4 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej Unia szanuje tożsamość narodową państw członkowskich, nierozerwalnie związaną z ich podstawowymi strukturami politycznymi i konstytucyjnymi, szanuje podstawowe funkcje państwa, w tym mające na celu utrzymanie porządku publicznego i ochronę bezpieczeństwa narodowego. Zwrócił na to uwagę Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku C-713/23 podkreślając, że państwa członkowskie mają swobodę w zakresie wprowadzenia w ich prawie krajowym małżeństwa dla osób tej samej płci (por. też wyroki: z 5 czerwca 2018 r., Coman i in., C-673/16, pkt 37; z 14 grudnia 2021 r., Stolichna obshtina, rayon "Pancharevo", C-490/20, pkt 52). Jednak każde państwo członkowskie powinno wykonywać tę kompetencję zgodnie z prawem Unii, a zatem również zgodnie z prawem dotyczącym swobody przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich, uznając w tym celu stan cywilny ustalony w innym państwie członkowskim zgodnie z prawem tego państwa (wyrok TSUE w sprawie C-713/23 oraz powołane tam orzeczenia TSUE, w tym wyrok z 4 października 2024 r., Mirin, C-4/23, pkt 53). W związku z tym w wyroku C-713/23 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej podkreślił, że transkrypcja aktów małżeństwa do rejestru stanu cywilnego państw członkowskich stanowi tylko jeden ze sposobów umożliwiających uznanie małżeństw zawieranych w innym państwie członkowskim przez obywateli Unii w trakcie korzystania z przysługującej im swobody przemieszczania się i pobytu. Trybunał zauważył przy tym, że konieczne jest, aby sposoby te nie czyniły niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym wykonywania praw przyznanych w art. 21 TFUE. Obowiązek uznania nie oznacza obowiązku wprowadzenia do ustawodawstwa krajowego instytucji małżeństwa osób tej samej płci. Sprowadza się on do obowiązku zagwarantowania uznania takich małżeństw, zawartych w przyjmującym państwie członkowskim i zgodnie z prawem tego państwa, do celów wykonywania praw, które obywatele ci wywodzą z prawa Unii. Jednak, brak uznania w sposób zapewniający pełną skuteczność prawa Unii (effet utile), w tym przez odmowę dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa, musi być postrzegane jako niedopuszczalne ograniczenie wykonywania prawa wynikającego z art. 21 ust. 1 TFUE. Przepisy krajowe utrudniające wykonywanie tego prawa i korzystania z praw podstawowych są dopuszczone jedynie pod warunkiem, że służą one osiągnięciu celu leżącego w interesie ogólnym i nie wykraczają poza to, co jest konieczne dla jego osiągnięcia (por. wyroki TSUE z 5 czerwca 2018 r., Coman i in., C-673/16, pkt 41 i z 12 marca 2026 r., Shipova, C-43/24, pkt 45, a także wyrok NSA z 20 marca 2026 r., II OSK 216/21). W związku z tym wskazać należy, że w sytuacji, gdy prawo polskie nie przewiduje małżeństwa osób tej samej płci, gdyż art. 1 § 1 k.r.o. dopuszcza wyłącznie małżeństwo jako związek mężczyzny i kobiety, transkrypcja jest jedynym środkiem pozwalającym w sposób pewny i skuteczny na uznanie małżeństwa zawartego w innym państwie UE przez osoby tej samej płci, nie powodujący nadmiernych utrudnień i niedogodności przy wykonywaniu przez obywateli Unii prawa wynikającego z art. 21 ust. 1 TFUE. Takiej pewności i skuteczności nie gwarantują inne instytucje przewidziane w ustawie Prawo o aktach stanu cywilnego (instytucja przypisku przy akcie stanu cywilnego oraz wzmianki dodatkowej – art. 25 p.a.s.c. i art. 108 ust. 2 p.a.s.c., zaświadczenie o stanie cywilnym – art. 44 ust. 1 pkt 3 p.a.s.c.), jak również art. 1138 k.p.c., według którego zagraniczne dokumenty urzędowe mają moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi (por. wyrok WSA w Lublinie z 28 kwietnia 2026 r., III SA/Lu 82/24). Jak wyjaśnił bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku w sprawie II OSK 216/21, praktyka związana z posługiwaniem się zagranicznym aktem urodzenia dziecka, w którym jako rodzice wpisane są osoby tej samej płci, przy ubieganiu się o polski dokument tożsamości lub nadanie numeru PESEL dziecka, wskazuje na to, że bez potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego należy przyjąć, iż także korzystanie z zagranicznego aktu małżeństwa przez osoby tej samej płci napotykać będzie na takie same przeszkody i utrudnienia (zob. opinia Rzecznika Praw Obywatelskich dla Senatu RP w sprawie ustawy o dokumentach paszportowych,https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/202201/Do_Senatu_dokumenty_paszportowe_20.01.2022.pdf). Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II OSK 216/21 stanowisko, zgodnie z którym ciążący na Polsce obowiązek uznania małżeństwa osób tej samej płci zawartego legalnie w państwie członkowskim Unii Europejskiej, w trakcie korzystania przez te osoby ze swobody przemieszczania się i pobytu, nie ma wpływu na prawnie uregulowaną w ustawodawstwie polskim instytucję małżeństwa. Kompetencja wprowadzenia do ustawodawstwa krajowego instytucji małżeństwa osób tej samej płci należy bowiem do prawodawcy krajowego, a konieczność uznania takiego małżeństwa zawartego legalnie w innym państwie członkowskim tej kompetencji nie narusza. Czym innym jest przewidziana w art. 1 § 1 k.r.o. możliwość zawarcia w Polsce małżeństwa jako związku mężczyzny i kobiety, czym innym zaś uznanie małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci w trakcie wykonywania prawa przewidzianego w art. 21 ust. 1 TFUE. Przepis art. 18 Konstytucji RP, zamieszczony w Rozdziale I określającym podstawowe zasady ustroju Rzeczpospolitej, stanowi, że małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II OSK 216/21 pogląd, według którego przepis ten nie uzasadnia traktowania go jako stanowiącego bezwzględną przeszkodę w uznaniu małżeństwa osób tej samej płci zawartego w innym państwie członkowskim Unii, zgodnie z ustawodawstwem tego państwa, w tym także przeniesienia aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji. Art. 18 Konstytucji RP, przypisujący małżeństwu jako związkowi kobiety i mężczyzny szczególną pozycję w systemie prawa, ma na celu podkreślenie, że tak rozumiana instytucja małżeństwa znajduje się pod specjalną pieczą (ochroną i opieką) Rzeczypospolitej Polskiej, podobnie jak rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo. Z przepisu tego nie da się wyprowadzić tezy, że zakazuje on uznania innych związków pomiędzy dwiema osobami niezależnie od płci oraz, że tym innym związkom nie należy się żaden poziom ochrony i opieki. Art. 18 Konstytucji RP nie może też być interpretowany w oderwaniu od innych jej przepisów, w szczególności art. 30, art. 31 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 47, w świetle których przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela, wolność człowieka podlega ochronie prawnej, wszyscy są równi wobec prawa, a każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz decydowania o swoim życiu osobistym. Powołane przepisy Konstytucji RP przyznają zatem każdemu obywatelowi prawo do realizowania własnego życia rodzinnego, nakładając na władze publiczne państwa obowiązek ich poszanowania i ochrony oraz zagwarantowania, zgodnie ze swoimi kompetencjami, realizacji tych praw. Inne rozumienie art. 18 Konstytucji RP pozostawałoby w kolizji z zakazem niedyskryminacji w życiu społecznym, w tym z powodu płci i orientacji seksualnej (art. 32 ust. 2 Konstytucji RP). Natomiast zakaz wszelkiej dyskryminacji ze względu na płeć, jako jedna z fundamentalnych zasad Unii, jest normą o charakterze bezwzględnie wiążącym (por. wyrok TSUE z 22 stycznia 2019 r., Cresco Investigation, C-197/17, pkt 76). Tolerowanie dyskryminacji ze względu na różnicę płci oznaczałoby naruszenie, w odniesieniu do tych osób, poszanowania godności i wolności, do których mają oni prawo, a władze publiczne, w tym sądy winny te prawa chronić. Należy zauważyć, że również w doktrynie wyrażany jest pogląd, według którego art. 18 Konstytucji RP, przyznając preferencyjną opiekę i ochronę małżeństwu jako związkowi kobiety i mężczyzny, nie wyklucza istnienia (instytucjonalizacji) innych modeli małżeństwa (o innej podmiotowej strukturze), (...). (por. E. Łętowska, J. Woleński, Instytucjonalizacja związków partnerskich a Konstytucja RP z 1997 r., Państwo i prawo nr 6/6/2013, s. 22). W konsekwencji, w ocenie sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę zgodzić się należy, że uznanie małżeństwa osób tej samej płci, legalnie zawartego w państwie członkowskim Unii i przeniesienie zagranicznego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji w trakcie korzystania przez te osoby z prawa przewidzianego w art. 21 ust. 1 TFUE nie stoi w sprzeczności z art. 18 Konstytucji RP i art. 1 § 1 k.r.o. Sąd orzekający w sprawie zgadza się również ze stanowiskiem o braku usprawiedliwionych podstaw do twierdzenia, że dokonanie transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci mogłoby spowodować realne, poważne zagrożenie dla podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, naruszając tożsamość narodową i krajową autonomię regulacyjną w dziedzinie prawa rodzinnego. Jak wyjaśniono wcześniej, uznanie małżeństwa legalnie zawartego za granicą przez osoby tej samej płci przez przeniesienie do polskiego rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji aktu małżeństwa nie narusza zasad konstytucyjnych i nie koliduje z instytucją małżeństwa w polskim porządku prawnym. Jak zauważył też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie II OSK 216/21, dotychczasowa wykładnia pojęcia "podstawowych zasad porządku prawnego", wynikająca z art. 107 pkt 3 p.a.s.c., utrwalona w praktyce administracyjnej i przyjęta w orzecznictwie sądowym, stanowiąca fundament odmowy dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci, musi ulec modyfikacji. W wyroku w sprawie C-713/23 Trybunał wskazał, że pojęcie "porządku publicznego" jako uzasadnienie odstępstwa od podstawowej swobody powinno być interpretowane w sposób wąski, tak aby jego zasięg nie był określany jednostronnie przez każde państwo członkowskie bez kontroli ze strony instytucji Unii. Wynika stąd, że porządek publiczny może być przywołany jedynie w przypadku realnego i wystarczająco poważnego zagrożenia dla jednego z podstawowych interesów społeczeństwa. A zatem, jak zaznaczył Trybunał, tego rodzaju obowiązek uznania nie narusza tożsamości narodowej ani nie zagraża porządkowi publicznemu państwa członkowskiego pochodzenia. W ocenie składu orzekającego w sprawie niniejszej dla jej rozstrzygnięcia istotnym jest, że skarżący, będący obywatelami polskimi, którym na mocy art. 20 ust. 1 TFUE przysługuje dodatkowe obywatelstwo Unii, zawarli legalnie związek małżeński w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej w ramach korzystania z prawa przewidzianego w art. 21 ust. 1 TFUE – swobody przemieszczania się. W związku z tym wnioski wynikające z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-713/23 należy odnieść również do stanu faktycznego sprawy niniejszej. Przy tym, jak zaznaczył też Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach w sprawach II OSK 216/21 i II OSK 1075/23, odrębnym zagadnieniem jest zakres skutków prawnych transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, w tym przede wszystkim określenie uprawnień takiego związku w porównaniu do małżeństw zawartych zgodnie z polskim ustawodawstwem, w obszarze prawa publicznego i prywatnego (administracyjnego, podatkowego, cywilnego, rodzinnego, pracy i ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego itd.). Zagadnienie to wykracza poza granice niniejszej sprawy administracyjnej, której przedmiot stanowi jedynie kontrola legalności decyzji odmawiającej transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci do polskich ksiąg stanu cywilnego. Reasumując, przedstawiona wyżej wykładnia przepisów prawa europejskiego dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku w sprawie C-713/23 oraz wykładnia przepisów prawa krajowego skutkowały uznaniem przez sąd orzekający w niniejszej sprawie, że w stosunku do zaskarżonej w tej sprawie decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji zasadnie został postawiony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. Organy wyprowadziły nietrafne wnioski z treści art. 18 Konstytucji RP oraz art. 1 § 1 i 2 k.r.o. w kontekście wykładni art. 107 pkt 3 p.a.s.c., a w konsekwencji niewłaściwie zastosowały w sprawie art. 107 pkt 3 p.a.s.c. oraz nie zastosowały art. 104 ust. 5 p.a.s.c., uznając, że transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Należy przy tym wskazać, że techniczne niedostosowanie systemu teleinformatycznego rejestracji stanu cywilnego oraz aktów wykonawczych (w tym nazewnictwo rubryk oparte na kryterium płci) mające miejsce w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie może zmienić powyższej oceny. Rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z dnia 29 maja 2023 r. w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego (Dz. U. poz. 1023) jest aktem wykonawczym i w tym stanie rzeczy nie może mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Nadto należy wskazać na zmianę wskazanego rozporządzenia przez Ministra Cyfryzacji rozporządzeniem z dnia 22 maja 2026 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego (Dz. U. poz.667), która to zmiana uwzględnia aktualne orzecznictwo sądowoadministracyjne. Zmiany te wejdą w życie 23 sierpnia 2026 r. Z tych wszystkich względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną tą decyzją w mocy decyzję organu pierwszej instancji (pkt 1 wyroku). Sąd uwzględniając zgłoszony na rozprawie 26 czerwca 2026 r. wniosek o wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. zobowiązał Kierownika Urzędu Cywilnego w Zduńskiej Woli do przeniesienia do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w Il. w Republice M. przez skarżących - w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 2 wyroku). Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt. Stosownie zaś do art. 286 § 1 p.p.s.a., akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Jednocześnie, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku w sprawie II OSK 216/21, techniczne niedostosowanie systemu teleinformatycznego rejestracji stanu cywilnego oraz aktów wykonawczych (w tym nazewnictwo rubryk oparte na kryterium płci) nie zwalnia organu administracji z obowiązku wykonania wyroku. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 202 § 2, art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz. 118). Zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Sąd zasądził na rzecz skarżących solidarnie kwotę 614 zł, odpowiadającą łącznie wysokości uiszczonego wpisu sądowego (100 zł) oraz kosztów zastępstwa procesowego stosownie do stawki minimalnej w wysokości 480 zł wraz z opłatami skarbowymi od dokumentów pełnomocnictw udzielonych przez skarżących (34 zł). d.j.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 26 marca 2026
- Symbol z opisem
- 6052 Akty stanu cywilnego
- Hasła tematyczne
- Akta stanu cywilnego
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Anna Dębowska /sprawozdawca/ Katarzyna Ceglarska-Piłat Paweł Dańczak /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 145 par 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135, art. 145a par 1, art. 200, art. 202 par 2, art.205 par 2 · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t. j.)
art. 107 pkt 3, art. 104 ust. 5 · Dz.U. 2025 poz. 594
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II OSK 507/26 · 24 czerwca 2026
Wyrok NSA z 24 czerwca 2026 r., II OSK 507/26 – akty stanu cywilnego
Sygnatura: VII SA/Wa 2952/25 · 24 czerwca 2026
Wyrok WSA w Warszawie z 24 czerwca 2026 r., VII SA/Wa 2952/25 – akty stanu cywilnego
Sygnatura: III SA/Gd 117/26 · 18 czerwca 2026
Wyrok WSA w Gdańsku z 18 czerwca 2026 r., III SA/Gd 117/26 – akty stanu cywilnego
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny