III SA/Łd 148/26

Dnia 23 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , Protokolant Starszy asystent sędziego Krystyna Adamczewska-Reguła, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi M. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 9 stycznia 2026 roku nr KO.434.17.2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 27 września 2022 r. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.

Postanowieniem z 9 stycznia 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy własne postanowienie z 24 listopada 2025 r. odmawiające wszczęcia na wniosek M. Ś. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Wola Krzysztoporska z 27 września 2022 r. umarzającej postępowanie rozgraniczeniowe. Z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy Wola Krzysztoporska decyzją z 27 września 2022 r. umorzył postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące nieruchomości położonych w obrębie G., tj. działki ewidencyjnej nr 161, stanowiącej własność D. K., z nieruchomością oznaczoną nr działki 160, stanowiącą współwłasność W. F. (w 3/18 części), G. L. (w 3/18 części), M. Ś. (w 1/3 części) i A. Ś. (w 1/3 części). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim decyzją z 12 grudnia 2022 r, utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Prawomocnym wyrokiem z 2 sierpnia 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie sygn. akt III SA/Łd 74/23 oddalił skargę M. Ś. na decyzję Kolegium z 12 grudnia 2022 r. 22 sierpnia 2025 r. M. Ś. wniosła do Rady Gminy w Woli Krzysztoporskiej skargę na działanie Wójta Gminy Wola Krzysztoporska w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości. Rada gminy przekazała powyższą skargę do rozpoznania wójtowi gminy. Pismem z 9 października 2025 r. Wójt Gminy Wola Krzysztoporska wezwał stronę do jednoznacznego sprecyzowania żądania, a w szczególności wskazania, czy żąda wznowienia postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, stwierdzenia nieważności decyzji czy jej uchylenia bądź zmiany. W piśmie z 16 października 2025 r. strona wskazała, że żąda, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Wola Krzysztoporska z 27 września 2022 r. wydanej w sprawie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego działek nr 160 i 161 obręb G.. Wobec treści odpowiedzi strony wójt przekazał jej wniosek do rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Piotrkowie Trybunalskim. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim postanowieniem z 24 listopada 2025 r., działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Wola Krzysztoporska z 27 września 2022 r. umarzającej postępowanie rozgraniczeniowe. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium przywołało treść art. 156 § 1 § 2, art. 61 § 3, art. 61a § 1 k.p.a. i wyjaśniło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, umożliwiającym wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organów administracji publicznej dotkniętych wadami wskazanymi w art. 156 § 1 k.p.a. Natomiast w art. 61a § 1 k.p.a. przewidziano dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania. Natomiast druga występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Jak wynika z utrwalonych poglądów w judykaturze, należy przez to rozumieć na przykład sytuacje, gdy żądanie wszczęcia postępowania nie dotyczy sprawy indywidualnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania nie dotyczy sprawy administracyjnej czy leżącej we właściwości organów administracji publicznej, czy też gdy żądanie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności dotyczy sytuacji, której legalność decyzji kontrolował sąd administracyjny i skargę oddalił. Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, iż nie jest możliwe również wszczęcie postępowania określonego w art. 156 k.p.a. w stosunku do decyzji administracyjnej wydanej w I instancji w sytuacji, gdy w sprawie została wydana co do tej decyzji - w oparciu o art. 138 k.p.a. decyzja organu odwoławczego. Decyzja organu I instancji w takim przypadku nie ma samodzielnego bytu prawnego, zaś w obrocie prawnym funkcjonuje łącznie z decyzją organu odwoławczego. Następnie organ odwołując się do wyroku NSA z dnia 7 stycznia 1992 r. sygn. akt III SA 946/91, wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej może tym samym nastąpić w dwóch przypadkach: gdy w terminie 14 dni od wydania decyzji nieostatecznej wkracza z urzędu organ wyższego stopnia i stwierdza nieważność nieostatecznej decyzji organu I instancji oraz gdy w terminie do złożenia odwołania strona w sposób niebudzący wątpliwości występuje nie z odwołaniem, ale z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. Natomiast, gdy strona występuje o stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej, w sytuacji, gdy sprawa była rozpatrywana przez organ odwoławczy, w takim przypadku wszczęcie przez organ administracji postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji nie jest dopuszczalne. Innymi słowy objęcie wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja organu II instancji, stanowi przeszkodę formalną do wszczęcia postępowania nieważnościowego i uzasadnia zastosowanie art. 61 a § 1 k.p.a. Kolegium podkreśliło, że w analizowanej sprawie M. Ś. w sposób precyzyjny określiła przedmiot żądania, wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Wola Krzysztoporska z 27 września 2022 r. znak: o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego. Kolegium zwróciło też uwagę, że decyzja o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego nie załatwia sprawy co do istoty, ma charakter procesowy, formalny i nie kształtuje stosunków materialnoprawnych. W przedmiotowej sprawie istotne jest, że decyzja Wójta Gminy Wola Krzysztoporska z 27 września 2022 r. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego była przedmiotem oceny Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. Ś., decyzją z 12 grudnia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium zaznaczyło również że decyzja z 12 grudnia 2022 r., była przedmiotem oceny w postępowaniu sądowoadministracyjnym. WSA w Łodzi, po rozpatrzeniu skargi M. Ś. , wyrokiem z 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 74/23 oddalił skargę (wyrok jest prawomocny od 14 września 2023 r.). Powyższe okoliczności uzasadniają odmowę wszczęcia postępowania z wniosku strony. Pismem z 7 grudnia 2025 r. nazwanym "zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania" strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 24 listopada 2025 r., wnosząc o jego uchylenie oraz nakazanie wszczęcia postępowania i merytorycznego rozpoznania jej wniosku. Skarżąca zarzuciła, iż doszło do naruszenia art. 61a § 1 k.p.a., poprzez błędne zastosowanie przesłanki odmowy wszczęcia. Podniosła, że wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta i decyzji Kolegium, co jest całkowicie dopuszczalne. Przywołanym na wstępie postanowieniem z 9 stycznia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy własne postanowienie z 24 listopada 2025 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Wola Krzysztoporska z 27 września 2022 r. W uzasadnieniu wyjaśniło, w odniesieniu do wniosku strony wszczynającego przedmiotowe postępowanie, że M. Ś. w sposób precyzyjny określiła w odpowiedzi na wezwanie organu w piśmie z 16 października 2025 r. przedmiot żądania, wnosząc o "stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Wola Krzysztoporska z 27 września 2022 r. wydanej w sprawie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego działek nr 160 i 161 obręb G., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.". Zatem zarzut, iż jej wniosek dotyczył również stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Kolegium zwróciło ponownie uwagę, że decyzja Wójta Gminy Wola Krzysztoporska 27 września 2022 r. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego była przedmiotem oceny Kolegium, które po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę, decyzją z 12 grudnia 2022 r., podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Co więcej, Kolegium zaznaczyło również, że decyzja z 12 grudnia 2022 r., była przedmiotem oceny w postępowaniu sądowoadministracyjnym. WSA w Łodzi, po rozpatrzeniu skargi M. Ś. , wyrokiem z 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 74/23 oddalił skargę (wyrok jest prawomocny od dnia 14 września 2023 r.). W związku z powyższym domniemywać należy, iż sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, kontrolując decyzję Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Wola Krzysztoporska z 27 września 2022 r. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego, oceniał decyzje pod kątem ewentualnej nieważności w trybie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.). A zatem w niniejszej sprawie zaistniała "inna uzasadniona przeszkoda" do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Wola Krzysztoporska z 27 września 2022 r. Kolegium stwierdziło bowiem, że objęcie wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy w obrocie prawnym pozostaje decyzja drugoinstancyjna, stanowi przeszkodę formalną do wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Na ostateczne postanowienie skargę do sądu administracyjnego złożyła M. Ś., zarzucając naruszenie: - art. 61a § 1 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że zachodzi "inna uzasadniona przyczyna" uniemożliwiająca wszczęcie postępowania nieważnościowego; -art. 156 § 1 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania pomimo wskazania przesłanek rażącego naruszenia prawa; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że decyzja Wójta Gminy nie narusza prawa w sposób rażący, podczas gdy pominięcie dokumentów archiwalnych przy rozgraniczeniu stanowi rażące naruszenie prawa; a także przepisów: art. 7 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań zmierzających do wyjaśnia sprawy zgodnie z zasadą praworządności; art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nie prowadzenie postępowania w zaufaniu do organów państwa; art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie postępowania wyjaśniającego; art. 80 k.p.a.; art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnia nieuwzględniającego indywidualnych zarzutów strony i art. 126 k.p.a. Na tej podstawie skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia SKO oraz decyzji wójta ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz decyzji wójta. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. W piśmie z 7 kwietnia 2026 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu podtrzymał skargę strony i wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowi: Trybunalskim z 9 stycznia 2026 r. oraz poprzedzającego je postanowienia tego organu z 24 listopada 2025 r. oraz o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu według norm przepisanych. Podniósł, że w ocenie skarżącej zaskarżone postanowienie narusza art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 126 k.p.a., albowiem organ przyjął istnienie przeszkody formalnej do wszczęcia postępowania nieważnościowego bez uprzedniego prawidłowego ustalenia rzeczywistej treści żądania strony i bez wyjaśnienia jej wszystkich prawnie dopuszczalnych podstaw wzruszenia rozstrzygnięcia kończącego administracyjny etap sprawy. Skutkowało to zamknięciem stronie drogi do merytorycznej oceny dopuszczalności trybu nadzwyczajnego, co stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Skarga jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026, poz. 143, dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego pod względem jego zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ww. ustawy. Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi, że przy jego wydawaniu doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę według wskazanych wyżej kryteriów sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie SKO w Piotrkowie Trybunalskim z 24 listopada 2025 r nie naruszają prawa. Podstawę prawną rozstrzygnięć organu w kontrolowanej sprawie stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. (tj. żądanie wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Cytowany przepis przewiduje dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania. Powyższa przesłanka w sposób oczywisty nie dotyczy kontrolowanego postępowania. Druga sytuacja natomiast występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ "z innych uzasadnionych przyczyn". Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Jak wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalna wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku. Musi zatem zachodzić oczywistość i dostrzegalność tychże przyczyn na "pierwszy rzut oka", muszą one być obiektywne, a zatem ich ustalenie i wskazanie (podanie) nie powinno wymagać prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu (zob. wyrok NSA z 29 września 2022 r., sygn. akt II OSK 3057/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA"). Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślić należy, że odmowa wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 28 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 106/18, wyrok WSA w Kielcach z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 832/17, opubl. W CBOSA). Zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. wyklucza jednoczesne analizowanie sprawy pod kątem materialnoprawnym - jeżeli organ zaczyna oceniać, czy żądanie jest zasadne według przepisów prawa materialnego, to de facto wchodzi w rozpoznanie merytoryczne, do czego tryb odmowy wszczęcia nie jest przeznaczony (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 3 września 2025 r. o sygn. II SA/Gd 322/25, opubl. jw.). Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, a wobec powyższego w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania strony. Na wstępnym etapie badania dopuszczalności wszczęcia postępowania te kwestie nie mogły być przedmiotem oceny organu. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadził postępowania i nie rozstrzygał sprawy co do jej istoty, a zatem w postanowieniu wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie mógł formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania strony, a zatem ocenić, czy jak wskazuje skarżąca, decyzja wójta z 27 września 2022 r. w sposób rażący naruszała prawo. A zatem zarzuty skargi w tym zakresie uznać należało za niezasadne. Z kolei odnosząc się do stanowiska pełnomocnika skarżącej wskazującego na nieprawidłowe ustalenie przez organ treści żądania strony wskazać należy, że pismem z 9 października 2025 r. Wójt Gminy Wola Krzysztoporska wezwał stronę do jednoznacznego wskazania, czy żąda wznowienia postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, stwierdzenia nieważności decyzji, czy jej uchylenia bądź zmiany. W piśmie z 16 października 2025 r. strona wskazała, że żąda, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Wola Krzysztoporska z 27 września 2022 r. wydanej w sprawie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego działek nr 160 i 161 obręb G.. Tym niemniej stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 12 grudnia 2022 r. stanowiło przedmiot oddzielnego wniosku skarżącej z 18 listopada 2025 r. w sprawie tej organ również odmówił wszczęcia postępowania, a prawidłowość powyższego rozstrzygnięcia podlegała kontroli sądu w toku tej samej rozprawy 23 czerwca 2026 r. w sprawie sygn. akt III SA/Łd 136/26. A zatem argumentacja skargi wskazująca na zamknięcie stronie możliwości kwestionowania rozstrzygnięcia w przedmiocie rozgraniczenia oraz niedostateczność wyjaśnienia intencji jej wniosku jest niezasadna. Występujące w sprawie zagadnienie prawne sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organ był uprawniony do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. i odmowy wszczęcia na żądanie M. Ś. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Wola Krzysztoporska z 27 września 2022 r. dotyczącej umorzenia postępowania rozgraniczeniowego. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażone w kontrolowanym postępowaniu przez SKO w Piotrkowie Trybunalskim zgodnie z którym instytucja stwierdzenia nieważności może dotyczyć wyłącznie decyzji ostatecznych. Stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej jest możliwe w dwóch przypadkach. Pierwszy, polega na tym, że przed upływem terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji organ wyższego stopnia działając z urzędu stwierdzi ową nieważność. Drugi zaś sprowadza się do tego, iż strona, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości składa w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji organu pierwszej instancji wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji (por. wyrok NSA z 7 stycznia 1992 r., III SA 946/9, wyrok NSA z 30 czerwca 2011 r., II OSK 2138/10 dostępne w CBOSA; J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 894). Objęcie zatem wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja organu II instancji, stanowi formalną przeszkodę wszczęcia postępowania nadzorczego (por.m.in. wyrok NSA z 25 listopada 2016 r., II OSK 453/15 dostępne w CBOSA). W kontrolowanej sprawie nie było zatem co do zasady możliwe uczynienie zadość żądaniu strony stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Wola Krzysztoporska z 27 września 2022 r. umarzającej postępowanie rozgraniczeniowe bowiem decyzja ta nie uzyskała przymiotu ostateczności, gdyż na skutek odwołania skarżącej sprawa ta była następnie rozpoznawana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, które decyzją z 12 grudnia 2022 r., utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Powyższa okoliczność stanowiła formalną przeszkodę wszczęcia postępowania nadzorczego (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r. sygn. II OSK 1950/19; wyrok NSA z 25 listopada 2016 r. sygn. II OSK 453/15; wyrok NSA z 3 kwietnia 2012 r. sygn. II OSK 87/11 dostępne w CBOSA). Kluczowe znaczenie w rozstrzyganej sprawie ma jednak okoliczność, że zarówno strona skarżąca jak i organ administracji rozparzający jej wniosek o stwierdzenie nieważności były - zgodnie z art. 153, art. 170 i art. 171 p.p.s.a. - związane prawomocnym wyrokiem WSA w Łodzi z 2 sierpnia 2023 r. sygn. III SA/Ł 74/23. Skoro bowiem w oparciu o powyższe rozstrzygnięcie cechę prawomocności uzyskała zaskarżona do sądu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 12 grudnia 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Wola Krzysztoporska z 27 września 2022 r. umarzającą postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące nieruchomości nr 161 i 161 położonych w obrębie G., i sąd w tym postępowaniu ocenił je także pod względem przesłanek nieważności to prawidłowo przyjął organ, że wystąpiły przeszkody uniemożliwiające orzekanie merytoryczne o nieważności decyzji Wójta Gminy Wola Krzysztoporska z 27 września 2022 r. Stanowisko to jak prawidłowo wskazał organ w kontrolowanym rozstrzygnięciu ma potwierdzenie w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09 (ONSAiWSA 2010/2/18). W orzeczeniu tym przyjęto, że żądanie strony o stwierdzenie nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu ww. uchwały uznaje, że w sytuacji, gdy rezultatem wstępnego badania żądania stwierdzenia nieważności określonego rozstrzygnięcia jest ustalenie, że rozstrzygnięcie to było już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, który wyrokiem oddalił skargę, to ze względu na wydany uprzednio wyrok tegoż sądu, istnieje przeszkoda przedmiotowa czyniąca niedopuszczalnym rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności tegoż rozstrzygnięcia. Stanowiskiem tym sąd rozpoznający sprawę niniejszą pozostaje związany zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a. Zważywszy na następczą wobec przytoczonej uchwały zmianę stanu prawnego polegającą na uchyleniu art. 157§ 3 k.p.a. wypada zauważyć, że w obecnym stanie prawnym negatywne rozstrzygnięcie co do dopuszczalności postępowania nieważnościowego jest podejmowane w formie postanowienia o którym mowa w art. 61a § 1k.p.a., a nie w formie decyzji. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą przyjmuje jako własny pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 24 czerwca 2025 r., III OSK 1668/24 oraz 6 listopada 2024 r., II OSK 118/22. Zgodnie z tym poglądem stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten wskazuje na dwie przyczyny odmowy wszczęcia postępowania: pierwsza ma charakter podmiotowy (wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną), a druga - przedmiotowy ("inne uzasadnione przyczyny"). Ilekroć idzie o postępowanie nieważnościowe, tylekroć przez "inne uzasadnione przyczyny" rozumie się w szczególności związanie prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę (stan rei iudicatae) - przy czym tę przyczynę trzeba rozważać z uwzględnieniem uchwały NSA z 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09. Jak wskazał tutejszy sąd w prawy wyroku z 23 czerwca 2026 r. w sprawie III SA/Łd 136/26, w którym oceniał prawidłowość odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 12 grudnia 2022 r., prawomocnym wyrokiem z 2 sierpnia 2023 r., III SA/Łd 74/23 WSA w Łodzi oddalił skargę M. Ś. na kwestionowaną ponownie w niniejszej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 12 grudnia 2022 roku w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego zaś, po analizie prawomocnie oddalonej skargi oraz treści wniosku o stwierdzenie nieważności skład orzekający doszedł konkluzji, że skarżąca ponowiła wcześniejszą argumentację i zarzuty. Wskazać bowiem należy, iż że w skardze z 10 stycznia 2023 r. M. Ś. zarzucała decyzji Kolegium z 12 grudnia 2022 r., że geodeta dokonujący czynności rozgraniczeniowych nie przeanalizował stanu prawnego działek nr 160 i 161, nie uwzględnił "dokumentów pierwotnych", tj. aktów własności ziemi (AWZ), nie wykorzystał operatu podstawowego z 1963 r. i nie dokonał synchronizacji osnowy obrębów Ż. i G. oraz osnowy z operatu odnowienia ewidencji (scalenia) z 1973 r. Skarżąca przedstawiła również uwagi dotyczące pracy geodezyjnej i wykorzystania dokumentów archiwalnych, które w jej ocenie "są podstawą prowadzenie sprawy" o rozgraniczenie. Podnosiła też, że stan prawny działki nr 161 nie był sprawdzony przed powołaniem geodety i przed wyznaczeniem przez niego czynności na gruncie w dniu 30 lipca 2020 r., co spowodowało przewlekłe prowadzenie postępowania i narażenie jej na dodatkowe koszty. Skarżąca zarzucała ponadto, że Wójt Gminy Wola Krzysztoporska przed wydaniem decyzji nie zweryfikował poprawności prac wykonanych przez geodetę S. B., mimo iż zgłaszała w tym zakresie swoje uwagi przedkładając stosowne dokumenty, co spowodowało naruszenie art. 31 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Uzasadnienie wyroku WSA w Łodzi z 2 sierpnia 2023 r., III SA/Łd 74/23 nie pozostawia natomiast jakichkolwiek wątpliwości, co do tego, że WSA w Łodzi kontrolując legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 12 grudnia 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy Wola Krzysztoporska z 27 września 2022 r. dotyczącej umorzenia postępowania rozgraniczeniowego rozważył nie tylko okoliczności wskazane przez stronę w skardze, ale także okoliczności które odpowiadają przesłankom stwierdzenia nieważności decyzji, określnym w art. 156 § 1 k.p.a. W takiej natomiast sytuacji, co należy raz jeszcze podkreślić, prawomocny wyrok oddalający skargę wyłącza możliwość przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wniesione żądanie wkracza bowiem w tej sytuacji w zakres oceny sądu objętej powagą rzeczy osądzonej. Reasumując, w niniejszej sprawie prawidłowym było wydanie przez organ zaskarżonego postanowienia, gdyż w takiej sytuacji, jak wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, organ administracyjny winien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 61a § k.p.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak sentencji wyroku. ec