III SA/Łd 126/21

Dnia 26 maja 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Asesor WSA Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Łęczycy na uchwałę Rady Gminy Świnice Warckie z dnia 14 marca 2005 roku nr XVII/150/2005 w przedmiocie regulaminu udzielania pomocy materialnej dla uczniów 1. stwierdza nieważność § 4 ust. 2, § 5 ust. 4, § 9 i § 11 zaskarżonej uchwały; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie.

III SA/Łd 126/21 UZASADNIENIE Prokurator Rejonowy w Łęczycy, działając w oparciu o art. 70 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o Prokuraturze (Dz.U. z 2019 r. poz. 740), art. 8 § 1, art. 50 § 1, art. 52 § 1, art. 53 § 3 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na uchwałę Nr XVII/150/2005 Rady Gminy Świnice Warckie z dnia 14 marca 2005 r. w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej dla uczniów, dalej uchwała. Zaskarżonej uchwale Prokurator zarzucił naruszenie: 1/ art. 90f pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), dalej ustawa, poprzez zaniechanie określenia zasad dotyczących wysokości stypendium szkolnego; 2/ § 118 w zw. z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. z 2016 r. poz. 283), poprzez powtórzenie w § 2 i § 5 uchwały przepisów ustawy oraz dokonanie w § 5 pkt 4 uchwały modyfikacji art. 90d ust. 5 ustawy; 3/ art. 90f pkt 4 ustawy poprzez określenie w § 9 uchwały wysokości dotacji celowej, którą przeznacza się na zasiłki szkolne, która to regulacja nie mieści się w zakresie trybu i sposobu udzielania zasiłku szkolnego; 4/ art. 90f pkt 4 ustawy poprzez zdefiniowanie w § 10 uchwały pojęcia zdarzenia losowego, która to regulacja nie mieście się w zakresie trybu i sposobu udzielania zasiłku szkolnego; 5/ art. 90f pkt 4 ustawy poprzez zaniechanie określenia zasad określania trybu i sposobu udzielania zasiłku szkolnego i scedowanie określenia tej materii na Gminną Komisję Stypendialną. Wskazując na powyższe naruszenia Prokurator Rejonowy w Łęczycy wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały. W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał, że realizując upoważnienie z art. 90f pkt 1 ustawy, rada gminy winna określić mechanizm ustalania wysokości stypendium szkolnego, który pozwoli organowi stosującemu przepisy uchwały ustalać, w oparciu o jej postanowienia, konkretną wysokość stypendium w indywidualnych sprawach w zależności od sytuacji materialnej ucznia i jego rodziny oraz innych okoliczności wskazanych w art. 90d ust. 1 ustawy. Posługiwanie się w uchwale konkretnymi kwotami nie jest określeniem sposobu ustalania wysokości w rozumieniu tego przepisu, tylko ustaleniem tej wysokości, a do tego organ stanowiący nie jest uprawniony. Tymczasem Rada Gminy Świnice Warckie wskazała w § 4 uchwały maksymalną wysokość stypendium. Z kolei w § 3 uchwały wskazano, że wysokość miesięcznego stypendium szkolnego będzie ustalana indywidualnie. Oznacza to, że nie uregulowano materii, w związku z którą uchwała została wydana. Następnie Prokurator wskazał, że w § 5 uchwały powtórzono treść art. 90d ust. 2, 4 i 5 ustawy. Dokonano przy tym modyfikacji ust. 5 art. 90d ustawy, gdyż wskazano jedynie, że stypendium szkolne może być udzielane w formie świadczenia pieniężnego, jeżeli żadna z wyżej wymienionych (tj. w § 5 pkt 1 - 3 uchwały) form nie będzie celowa. Tymczasem art. 90d ust. 5 ustawy stanowi, że stypendium szkolne może być także udzielone w formie świadczenia pieniężnego, jeżeli organ przyznający stypendium uzna, że udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2, a w przypadku uczniów szkół ponadpodstawowych także w formie, o której mowa w ust. 4. nie jest możliwe, natomiast w przypadku słuchaczy kolegiów, o których mowa w ust. 3, udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2 i 4, nie jest celowe. Z kolei w § 2 uchwały powtórzono art. 90b ust 3 ustawy. Powołano się również na ust. 4 tego artykułu, ale został on uchylony. Prokurator podał dalej, że w § 9 uchwały Rada Gminy wskazała, że na zasiłki szkolne dla uczniów przeznacza się 5 % dotacji celowej otrzymanej przez Gminę Świnice Warckie w trybie art. 90r ust. 3 ustawy. Regulacja ta stanowi przekroczenie delegacji ustawowej, albowiem nie stanowi unormowania w zakresie trybu i sposobu udzielania zasiłku szkolnego. Co więcej, art. 90r ustawy został wyeliminowany z obrotu prawnego. W ocenie Prokuratora z kompetencji do określania "trybu i sposobu udzielania zasiłku" (art. 90f pkt 4 w związku z art. 90e ust. 1 ustawy) rada gminy winna czynić użytek w sposób zgodny z zamysłem ustawodawcy. W ustawie wyraźnie uzależniono uprawnienie do zasiłku szkolnego od każdej sytuacji mieszczącej się w zakresie pojęcia "zdarzenie losowe". Stąd gmina nie może definiować tego pojęcia, jak też nie może kształtować trybu i sposobu udzielania zasiłku w sposób, który by ograniczał możliwość pozyskania pomocy przez jakiegokolwiek ucznia dotkniętego zdarzeniem losowym w znaczeniu ustawowym. Bez znaczenia dla oceny rażącego naruszenia prawa pozostaje użycie zwrotu "w szczególności", skoro rada gminy w ogóle nie miała kompetencji definiowania pojęcia "zdarzenie losowe". Ponadto w § 11 uchwały wskazano, że Gminna Komisja Stypendialna przedstawi Wójtowi Gminy propozycje dotyczące formy, w jakiej może być przyznany zasiłek szkolny oraz trybu i sposobu udzielenia zasiłku. Tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego, stosownie do art. 90f pkt 4 ustawy, ma określić rada gminy w uchwale. Co więcej forma zasiłku została określona w art. 90e ust. 2 ustawy, w związku z czym brak podstaw prawnych do regulowania tej materii. Prokurator dodał także, że popiera skargę także w przypadku zamiany zaskarżonych przepisów. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Świnice Warckie wniosła o jej oddalenie. Następnie pismem z dnia 2 lutego 2021 r. organ wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Poinformował, że w dniu 12 grudnia 2020 r. Rada Gminy Świnice Warckie podjęła uchwałę Nr XVIII/146/2020 sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Świnice Warckie. Zgodnie z § 2 ww. uchwały - straciła moc zaskarżona przez Prokuratora uchwała Gminy Świnice Warckie z dnia 14 marca 2005 r. Nowa uchwała Nr XVIII/146/2020 z dnia 22 grudnia 2020 r. weszła w życie po upływie 14 dni od daty jej publikacji uchwały w Dzienniku Łódzkiego, co nastąpiło w dniu 18 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 3 § 1 i § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę sąd administracyjny dokonuje zatem oceny, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu lub uchwały nie zostały naruszone przepisy prawa, obowiązujące w dacie ich podjęcia. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Podstawy do stwierdzenia nieważności aktu lub uchwały organu gminy wyznaczają przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 z późn. zm. - określanej dalej jako u.s.g.). W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwo sprzeczności z prawem uchwały lub zarządzenia, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania takiej sankcji. W judykaturze przyjmuje się, że tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy, a więc uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym, które wpływają na treść uchwały lub zarządzenia (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/07, publ. OSS 1988, Nr 3, poz. 79 oraz wyrok NSA z dnia 8 lutego 1996 r. SA/Gd 327/95). Do takich naruszeń zalicza się między innymi naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje do wydania aktu lub brak podstawy prawnej, bądź przepisów prawa ustrojowego lub przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał, jeżeli na skutek tego naruszenia zapadła uchwała innej treści, niż gdyby naruszenie to nie wystąpiło (por. M. Stahl, Z. Kmieciak "Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny" w: Samorząd terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-1023). O istotnym naruszeniu prawa można zatem mówić wówczas, gdy naruszenie dotyczy przepisów prawa ustrojowego, materialnego czy procedury podejmowania aktów (por. wyroki NSA z dnia 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, publ. OwSS 1998/3/79; z dnia 8 lutego 1996 r., SA/Gd 327/95, publ. OwSS 1996, Nr 3, poz. 90; z dnia 26 lipca 2012 r., I OSK 679/12 i I OSK 997/12). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy pozostaje ona w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zatem konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 k.p.a. Przedmiot kontroli sądowej w niniejszej sprawie stanowiła uchwała Rady Gminy Świnice Warckie z dnia 14 marca 2005 r. nr XVII/150/2005 w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej dla uczniów, podjęta na podstawie art. 90f ustawy. Zgodnie z art. 90f ustawy rada gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, kierując się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym, w którym określa w szczególności: 1) sposób ustalenia wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz innych okoliczności, o których mowa w art. 90d ust. 1; 2) formy, w jakich udziela się stypendium szkolnego w zależności od potrzeb uczniów zamieszkałych na terenie gminy; 3) tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego; 4) tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego. Nie budzi wątpliwości, iż podjęta uchwała stanowi akt prawa miejscowego. Zawarty w niej regulamin jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego, nie może on wykraczać poza wymagania określone przepisami powszechnie obowiązującego prawa ani stanowić norm sprzecznych z ustawą (art. 7 Konstytucji RP). Zgodnie bowiem z art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organy samorządu terytorialnego, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Konstytucyjne granice kompetencji prawotwórczej organów samorządu terytorialnego wyznaczają - po pierwsze, ustawowe upoważnienie do stanowienia prawa miejscowego - po drugie, wyznaczone ustawowo granice upoważnienia do stanowienia aktu prawa miejscowego. Akt prawa miejscowego, aby wypełniać konstytucyjne standardy, musi zatem spełniać dwie przesłanki - mieć ustawową podstawę i mieścić się w ustawowo określonych granicach uprawnienia (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 6 września 2017 r. sygn. akt II SA/Go 538/17 LEX nr 2352378). Zestawienie regulacji art. 90f ustawy z regulacją art. 90d i art. 90e ustawy daje podstawy do zawężenia przedmiotowego regulacji w regulaminie udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym do strony formalnej, tj. do wyznaczenia sposobu ustalenia wysokości stypendium szkolnego, formy udzielenia takiego stypendium, trybu i sposobu udzielenia stypendium szkolnego oraz trybu i sposobu udzielania zasiłku szkolnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2014 r., I OSK 99/14 LEX nr 1484881). Przez użyte w art. 90f ustawy pojęcie "tryb i sposób udzielania" stypendium szkolnego i zasiłku szkolnego należy rozumieć nic innego jak określenie pewnych wymogów i koniecznych czynności, jakie należy wykazać i podjąć w celu uzyskania prawa do świadczenia pomocowego oraz jego realizacji. W odniesieniu do "trybu" chodzi o konkretne działania dokonywane w toku danego postępowania, przepisy procedury, określony wariant jej realizacji, zaś "sposób" to metoda czy forma tego działania. Skoro chodzi tu o udzielenie stypendium lub zasiłku, do których te zwroty się odnoszą, to innymi słowy rada gminy uprawniona jest do określenia sposobu procedowania i formy działania w toku postępowania związanego z przyznaniem tych świadczeń (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2014 r., I OSK 338/14 LEX nr 1511183). Mając na uwadze tak zdefiniowany zakres przedmiotowy regulacji jaka powinna być zawarta w regulaminie udzielania pomocy materialnej dla uczniów sąd podzielił stanowisko skarżącego w zakresie konieczności stwierdzenia nieważności § 4 ust. 2, § 5 ust. 4, § 9 i § 11 zaskarżonej uchwały. Przepis § 4 ust. 2 uchwały określa maksymalną wysokość stypendium szkolnego (1200 zł.), a tym samym wykracza poza upoważnienie ustawowe wynikające z art. 90 d ust. 1 ustawy. Uchwala w § 5 ust. 4 modyfikuje przepis art. 90 d ust. 5 ustawy wskazując jedynie, że stypendium szkolne może być udzielone w formie świadczenia pieniężnego jeżeli żadna z wymienionych w § 5 uchwały form nie będzie celowa. Radzie nie przysługiwało uprawnienie do modyfikowania przepisu ustawy. Również prawidłowo skarżący prokurator wywodzi, że regulacja § 9 uchwały stanowi przekroczenie delegacji ustawowej, bowiem nie stanowi unormowania w zakresie trybu i sposobu ustalenia zasiłku szkolnego. Brzmienie tego paragrafu uchwały jest następujące: " Na zasiłki szkolne dla uczniów przeznacza się 5% dotacji celowej otrzymanej przez Gminę Świnice Warckie w trybie art. 90 r ust. 3 ustawy o systemie oświaty". Zauważyć należy, iż przepis art. 90 r ustawy pozostawał w obrocie prawnym do dnia 31 grudnia 2018 r. Zatem do tego dnia mógł stanowić podstawę ustalania wysokości dotacji. Jednakże w myśl art. 90 ust. 4 ustawy "Na finansowanie zasiłków szkolnych w danej gminie przeznacza się nie więcej niż 5% kwoty dotacji, o której mowa w ust. 1". Dlatego ustalenie przez radę w § 9 uchwały, iż przeznacza się na zasiłki szkolne 5% dotacji celowej ( powinno być "nie więcej niż 5%") należy uznać za niezgodne z ustawą. Także trafnie w skardze podniesiono wadliwość § 11 uchwały, bowiem tryb i sposób udzielenia zasiłku określa rada gminy w uchwale. Ustawa nie przewiduje przedstawiania wójtowi przez gminną komisję stypendialną propozycji dotyczących formy w jakiej może być przyznany zasiłek szkolny oraz trybu i sposobu udzielania zasiłku. Za niezasadne sąd uznał pozostałe sformułowane w skardze zarzuty prokuratora. W ocenie sądu żaden z pozostałych zakwestionowanych zapisów uchwały nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym konieczność ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. W tym zakresie wskazać należy, że odwoływanie się do rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej, jako wzorca przy badaniu legalności aktu prawa miejscowego nie zasługuje na uwzględnienie. Nie jest to bowiem akt normatywny, ale zbiór dyrektyw skierowanych do prawodawców. Zasady określone w tym rozporządzeniu tylko wyjątkowo mogą być przydatne do oceny legalności aktów prawa miejscowego. Nie służą one natomiast do oceny ich ważności z uwagi na podstawę upoważnienia do ich wydania (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2011 r., I OSK 1059/10 LEX nr 990131). Powoływanie się na te zasady może mieć miejsce zwłaszcza wtedy, kiedy zakres powtórzeń przepisów ustaw, w tym definicji ustawowych, będzie rozległy albo kiedy postanowienia aktu prawa miejscowego będą powodowały zmianę postanowień ustaw (por. T. Bąkowski "Sądowa kontrola legislacji administracyjnej pod względem zgodności z zasadami techniki prawodawczej. Legislacja administracyjna. Teoria. Orzecznictwo. Praktyka", pod red. M. Stahl, Z. Łuniewskiej, W-wa 2012, s. 37-46; G. Wierczyński "Konsekwencje nieprzestrzegania zasad techniki prawodawczej", w: T. Bąkowski, P. Uziębło, G. Wierczyński "Zarys legislacji administracyjnej. Uwarunkowania i zasady prawotwórczej działalności administracji publicznej", pod red. T. Bąkowskiego, Gdańsk 2011, s. 86-87). Samo zatem powtórzenie bez żadnych modyfikacji zapisów ustawy, bądź odwołanie się do konkretnego przepisu ustawy nie stanowi w ocenie sądu istotnej wady kontrolowanego aktu prawnego, mimo iż rzeczywiście jest niepożądane. Wobec powyższego sąd nie stwierdził nieważności § 2 skarżonej obecnie uchwały, w którym odwołano się do art. 90 b ust. 3 i 4 ustawy o systemie oświaty. Fakt uchylenia z dniem 1 września 2019 r. ustępu 4 art. 90 b ustawy nie skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności § 2 uchwały. Do dnia 31 sierpnia 2019 r. stypendia były przyznawane z uwzględnieniem ww. zapisu. Stwierdzenie jego nieważności oznaczałoby odpadnięcie podstawy prawnej przyznanych stypendiów szkolnych w okresie od wejścia w życie uchwały do dnia 31 sierpnia 2019 r. Skarżący uzasadniając żądanie w zakresie stwierdzenia nieważności § 3 uchwały wskazał lakonicznie, iż nie uregulowano w nim materii, w związku z którą uchwała została wydana. Przepis § 3 uchwały zredagowany został następująco: "Wysokość miesięcznego stypendium szkolnego w danym roku szkolnym, jego forma i termin realizacji, w każdym przypadku będzie ustalana indywidualnie". Zdaniem sądu przepis ten ma charakter ogólny, nie zawiera żadnych konkretnych rozwiązań, które uzasadniałyby stwierdzenie jego nieważności ze względu na sprzeczność z przepisami ustawy. W szczególności nie zachodzi sprzeczność z artykułami 90 d i 90 f. ustawy. Tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego zostały określone dokładnie w rozdziale III uchwały (§ 6 - § 8) Skarżący nie podważał prawidłowości rozwiązań przyjętych w tej części uchwały. W ocenie sądu nie doszło także do zarzucanego w skardze naruszenia prawa przez przekroczenie granic delegacji do wydania aktu prawa miejscowego w odniesieniu do regulacji zawartej w § 10 uchwały, który - wbrew stanowisku skarżącego prokuratora - nie zawiera definicji zdarzenia losowego, a tylko przykłady praktyczne, jakie zdarzenia będą mogły stanowić podstawę przyznania świadczenia, a więc przykładowe stany faktyczne, jakie za takie zdarzenie mogą być uznane. Świadczy o tym określenie "w szczególności". Zatem regulacja ta nie wyklucza potraktowania jako zdarzenie losowe w rozumieniu zaskarżonej uchwały i przepisów ustawy o systemie oświaty innych jeszcze sytuacji. Tego rodzaju legislacja powoduje, że określona instytucja prawna jest zrozumiała dla adresata i pracownika organu, a czytelność jej przesłanek jest zaletą uchwały, a nie jej wadą (por. wyrok NSA 6 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 338/14 LEX nr 1511183). Odnosząc się do wniosku Rady Gminy Świnice Warckie o umorzenie zainicjowanego skargą postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej uchwały na skutek podjęcia przez Radę Gminy Świnice Warckie uchwały z dnia 22 grudnia 2020 r., nr XVIII/146/20, zgodnie, z którą straciła moc zaskarżona przez prokuratora uchwała Gminy Świnice Warckie z dnia 14 marca 2005 r., Sąd wskazuje, iż nie może on zostać uwzględniony. Podkreślenia bowiem wymaga, że skutki prawne uchylenia aktu i stwierdzenia jego nieważności są odmienne. Stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego wywołuje skutek ex tunc a więc od momentu podjęcia uchwały, wobec której stwierdzono nieważność. Natomiast uchylenie, zmiana czy wygaśnięcie stwierdzone w danym akcie nie wywołuje wstecznego skutku tylko skutek ex nunc (na przyszłość). Zatem zmiana lub też uchylenie uchwały podjętej przez organ jednostki samorządu terytorialnego w sprawie z zakresu administracji publicznej nie czyni zbędnym wydania przez sąd administracyjny wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie lub zmianę. W uchwale z 14 lutego 1994 r., sygn. akt: K 10/93, Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że "przepis obowiązuje w danym systemie prawa, jeśli można go zastosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości". Tak więc uchylenie zaskarżonej uchwały, bądź jej poszczególnych zapisów przez organ, który ją podjął, czy też utrata jej mocy obowiązującej przed wydaniem wyroku nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania skargi na tę uchwałę. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zapisów § 4 ust. 2, § 5 ust. 4, §9 i § 11 zaskarżonej uchwały, w pozostałym zakresie oddalił skargę jako niezasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a. ab/