III SA/Łd 1188/17

Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu 26 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat M. K.-Z. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia oddalić wniosek a.l.

III SA/Łd 1188/17 Uzasadnienie Postanowieniem z 1 lutego 2018 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. poinformowała o delegowaniu jako pełnomocnika z urzędu do reprezentowania skarżącego w niniejszej sprawie – adwokat M. K.-Z. W dniu 2 maja 2018 r. pełnomocnik zapoznała się z aktami sprawy i zwróciła się o wydanie z nich kopii. Następnie pełnomocnik wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oświadczając, iż koszty te nie zostały opłacone przez mocodawcę w całości ani w części. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi] wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do treści art. 205 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności i sposób wypłacania tych należności, określają przepisy odrębne. W stosunku do adwokatów stosowne unormowania zawarte są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714) [dalej: rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie]. Wskazać w tym miejscu należy, że o przyznaniu lub odmowie przyznania pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w ramach prawa pomocy wynagrodzenia oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków orzeka w drodze postanowienia wydawanego na posiedzeniu niejawnym referendarz sądowy albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 258 § 2 pkt 8 i § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W piśmiennictwie zwrócono uwagę, że sposób sformułowania wskazanego przepisu ("o przyznaniu...") daje podstawę do podjęcia zarówno pozytywnego, jak i negatywnego rozstrzygnięcia, tzn. wydania postanowienia co do przyznania lub odmowy przyznania wynagrodzenia (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2004 r., s. 337). We wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pełnomocnik nie podała podstawy prawnej, w związku z którą wniosła o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej z urzędu pomocy prawnej – brak jest precyzyjnego wskazania przepisu rozporządzenia, który miałby mieć w tej sytuacji zastosowanie. Zdaniem referendarza sądowego w sprawie nie zaistniały jednakże przesłanki uzasadniające przyznanie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej stosownego wynagrodzenia za pomoc udzieloną w przedmiotowym postępowaniu. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że przy przyznawaniu opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa procesowego, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do rozstrzygnięcia sprawy. Brak jest zatem przeciwwskazań, aby odmawiać adwokatowi wynagrodzenia, o ile tylko ten udzielił stronie, dla której został ustanowiony z urzędu rzeczywistej pomocy prawnej. Pomoc ta polega na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu pism procesowych i opinii prawnych, występowaniu przed sądem. W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu z treści przepisów powoływanego rozporządzenia wywodzi się, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. m.in. postanowienie NSA z 22 grudnia 2004 r., sygn. OZ 720/04; wyrok NSA z 1 sierpnia 2010 r., sygn. I FSK 1648/08, postanowienie NSA z 16 czerwca 2010 r., sygn. II FZ 143/10 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007). Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. W tym miejscu przywołać jeszcze należy art. 4 ustawy z 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 2368) w myśl, którego zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarga została sporządzona osobiście przez skarżącą, postanowienie z 5 stycznia 2018 r. o odrzuceniu skargi zostało zaś wydane na posiedzeniu niejawnym. Czynności wyznaczonego z urzędu pełnomocnika ograniczyły się natomiast w praktyce do przejrzenia akt sprawy i wniosku o sporządzenie z nich fotokopii. Analizując zakres podjętych czynności trudno uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie rzeczywistej pomocy prawnej, która co do zasady polegać może w postepowaniu sądowym (a do takiego została wnioskodawczyni ustanowiona pełnomocnikiem) na realizacji konkretnych czynności procesowych w ramach prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Jak zaś wyżej wskazano stosowne wynagrodzenie może być przyznane w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. Zauważyć przy tym trzeba, że powołane wyżej rozporządzenie nie przewiduje możliwości przyznania odrębnego wynagrodzenia za czynności polegające na przeglądaniu akt sprawy. Określa ono precyzyjnie za jakie faktyczne czynności, wiążące się z rzeczywistym udzieleniem pomocy prawnej stronie skarżącej, należy się wynagrodzenie pełnomocnikowi. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że wniosek wyznaczonego z urzędu pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia jest bezzasadny i brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy, na podstawie art. 250 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia. a.l.