III SA/Kr 929/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 7 września 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody, z dnia 05.07.2018r., znak: [...], w przedmiocie wymeldowania postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody, z dnia 05.07.2018r., znak: [...], w przedmiocie wymeldowania. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", K. P. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje emeryturę z ZUS w wysokości [...] zł, miesięcznie, netto oraz zasiłki z MOPS w wysokości łącznie ok. [...] zł, miesięcznie netto (z tytułu dofinansowania do czynszu – [...] zł oraz na produkty żywnościowe – [...] zł). Jej zobowiązania i stałe miesięczne wydatki obejmują: czynsz – [...] zł, opłatę za energię elektryczną - ok [...] zł, opłatę za gaz – [...] zł – opłatę za telefon - ok. [...] zł. raty związane ze spłatą karty kredytowej [...] zł i [...] zł , ratę pożyczki [...] zł. Strona skarżąca nie posiada nieruchomości, oszczędności, wierzytelności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych i przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Podniosła, że nie wystarcza jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i nie ma jej kto pomóc. Musi się w związku z tym zadłużać, co z kolei pociąga za sobą konieczność spłaty tych zobowiązań. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Obecna sytuacja strony nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych. Wnioskodawczyni uzyskiwane świadczenia wydaje bowiem w całości na bieżące opłaty. Otrzymywane środki nie wystarczają jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zmuszona jest się zadłużać, żeby zdobyć środki finansowe na ich pokrycie. Nie posiada natomiast żadnych oszczędności, wierzytelności, papierów wartościowych , innych praw majątkowych czy przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Stąd też uiszczenie jakichkolwiek kosztów sądowych jest poza możliwościami płatniczymi wnioskodawczyni. W związku z powyższym, przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. W związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1,art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm. ).