III SA/Kr 923/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 września 2026 r. sprzeciwu M. G. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 8 czerwca 2026 r., nr SKO.RD/4120/86/2026 w przedmiocie zmiany decyzji o rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz M G. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Objętą sprzeciwem decyzją z 8 czerwca 2026 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, po rozpatrzeniu odwołania E. S. od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z 17 lutego 2026 r. nr KM-08.5410.1.746.2025.GG o uchyleniu decyzji z 16 października 2023 r. nr KM.5410.KR9CX24.3.2023 o zmianie decyzji z 5 listopada 2021 r. nr KM.5410.KR9CX24.3.2021, w zakresie dotyczącym własności pojazdu w ten sposób, że w miejsce dotychczasowych współwłaścicieli, tj.: M. G. i E. S. wpisano E. S. jako jedynego właściciela i odmowie dokonania zmian w tym zakresie, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Na wniosek złożony przez E. S. Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 16 października 2023 r., znak; KM.5410.KR9CX24.3.2023 zmienił swoją wcześniejszą decyzję (z 5 listopada 2021 r. KM5.5410.KR9CX24.3.2021) w ten sposób, że w miejsce współwłasności pojazdu marki [...], nr rejestracyjny [...] E. S. i M. G. (dalej skarżąca) ujawnił wyłączną własność tego pojazdu na rzecz E. S. Podstawą wniosku była przedłożona przez E. S. umowa kupna - sprzedaży z 9 maja 2022 r., na mocy której własność pojazdu miała przejść na rzecz E. S. W dniu 12 czerwca 2025 r. skarżąca zwróciła się do Prezydenta Miasta Krakowa z podaniem o ponowne wszczęcie postępowania przeprowadzonego w dniu 16 października 2023 r. i uchylenie czynności polegającej na ujawnieniu w dowodzie rejestracyjnym opisanego wyżej pojazdu E. S. jako jego wyłącznej właścicielki. W uzasadnieniu żądania oświadczyła, że nie podpisała umowy kupna - sprzedaży datowanej na 9 maja 2022 r. ani żadnej innej, na mocy której sprzedać miała ten samochód. Dołączyła do podania opinię prywatną z zakresu badania pisma ręcznego, z której wynika, że jej podpis na tym dokumencie został sfałszowany. Poinformowała także o prowadzeniu pod nadzorem Prokuratury Rejonowej Kraków - Nowa Huta dochodzenia w sprawie podrobienia dokumentu umowy oraz posłużenia się nim w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta Krakowa. W toku czynności wyjaśniających organ I instancji pozyskał od prokuratora prowadzącego postępowanie odpis opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego (Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Wojewódzkiej Policji w Krakowie). Następnie postanowieniem z 5 grudnia 2025 r. organ I instancji z urzędu wznowił postępowanie zakończone wydaniem decyzji z dnia 16 października 2023 r., KM.5410.KR9CX24.3.2023, jako podstawy prawne wskazując art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 149 § 1 k.p.a., art. 72 ust. 1 oraz art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym i wyjaśnił, że wznowienie jest następstwem ujawnienia się nowych dowodów i nowych okoliczności, które nie były znane organowi w dacie wydania decyzji. Po przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 17 lutego 2026 r., uchylił własną decyzję z 16 października 2023 r., KM.5410.KR9CX24.3.2023 i odmówił dokonania zmian w zakresie właścicieli pojazdu, o które wnioskowała E. S. Od tej decyzji odwołanie złożyła E. S., zarzucając oparcie tej decyzji na niekompletnym spornym materiale dowodowym oraz wnosząc o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego w sprawie dotyczącej posłużenia się sfałszowanym dokumentem. Decyzją objętą sprzeciwem z 8 czerwca 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 17 lutego 2026 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że postanowieniem z 5 grudnia 2026 r. z urzędu wznowiono postępowanie zakończone decyzją z dnia 16 października 2023 r., znak: KM.5410.KR9CX24.3.2023, ale wydane ono zostało, ponieważ skarżąca zwróciła się pismem z 6 czerwca 2025 r. o ponowne wszczęcie tego postępowania i uchylenie czynności polegającej na ujawnieniu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu zmian właścicielskich. Zdaniem organu odwoławczego Prezydent Miasta Krakowa nie poczynił w sprawie ustaleń co do dochowania przez skarżącą terminu na złożenia wniosku o wznowienie postępowania, innymi słowy - czy spełnione zostały formalne wymagania do wznowienia tego postępowania. SKO stwierdziło, że zaskarżona decyzja wydana została zatem z naruszeniem przepisów postępowania, zaś zakres sprawy konieczny do wyjaśnienia ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co uzasadniać ma uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W sprzeciwie zarzuciła błędne skorzystanie z uprawnienia kasatoryjnego przez organ odwoławczy jako konsekwencja wadliwie dokonanej oceny postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji, przede wszystkim prawidłowości zastosowania przez Prezydenta Miasta Krakowa: 1. art. 147 k.p.a. - dla skorzystania z uprawnienia do wznowienia postępowania administracyjnego z urzędu niezależnie od wpływu podania, które kwalifikować można jako wniosek strony o wznowienie postępowania; tymczasem wbrew treści postanowienia organu I instancji o wznowieniu, organ II instancji kwalifikuje tryb jako wnioskowy; 2. art. 145 § 1 w zw. z art. 149 § 2 k.p.a. - jako obowiązku wznowienia postępowania administracyjnego wobec powzięcia informacji o zaistnieniu przyczyny wznowienia niezależnie od skuteczności samodzielnie złożonego przez stronę wniosku o wznowienie; tymczasem organ II instancji przyjmuje, że złożenie podania o wznowienie postępowania stanowi przeszkodę do wznowienia postępowania z urzędu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl z kolei art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Instytucja sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego uregulowania została w przepisach art. 64 a - 64 e p.p.s.a. W myśl art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu zostało znacznie uproszczone: organ administracji nie musi udzielać odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3), sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1). Stosownie do art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Z kolei w myśl art. 151a § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. W świetle powyższych przepisów kontrola sądowa w zakresie rozpoznania sprzeciwu polega na dokonaniu oceny, czy w okolicznościach danej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób wykorzystał możliwość wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezzasadnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Obowiązkiem sądu administracyjnego, który rozpoznaje sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy. Zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Użycie w art. 138 § 2 k.p.a. spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. W takim przypadku niezbędne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Sytuacja taka będzie miała miejsce, np. gdy w trakcie rozpoznawania sprawy niezbędne okaże się przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznym zakresie, a wątpliwości organu odwoławczego, co do stanu faktycznego sprawy nie będą możliwe do wyeliminowania w trybie art. 136 § 1 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Dlatego też należy przyjąć, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości będzie niezbędne w sytuacji, gdyby wydanie decyzji merytorycznej naruszyło zasadę dwuinstancyjności, np. ze względu na konieczność przeprowadzenia dowodów mających charakter podstawowy i rozstrzygający w danej sprawie. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przeprowadzenia określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność wydania decyzji kasacyjnej. W literaturze prawniczej zgłaszano postulaty wstrzemięźliwego korzystania z decyzji kasacyjnych. Wskazywano, że przywiązywanie większej wagi do tego, aby zapewnić – stosując art. 138 § 2 k.p.a. – dwukrotne pełne i prawidłowe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego niż do szybkiego załatwienia sprawy, korygując na etapie rozpoznawania środka zaskarżenia dostrzeżony i możliwy do usunięcia błąd, bynajmniej nie chroni interesów stron. Brzmienie art. 136 k.p.a., zwłaszcza jeśli zestawić je z treścią przepisów art. 3 § 3 i art. 151a p.p.s.a., sprzyja bardziej rozważnemu korzystaniu z kompetencji kasacyjnych. Podkreśla się zasadność orzekania kasacyjnego w postępowaniu odwoławczym w granicach uzasadnionej potrzeby (Z. Kmieciak, Związki instytucji postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego – aspekt funkcjonalny, Przegląd Prawa Publicznego 2019, nr 1, s. 53-62). Mając na uwadze powyższe uznać należy, że sprzeciw wniesiony od decyzji kasatoryjnej SKO w Krakowie z 8 czerwca 2026 r. zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu bowiem nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 138 § 2 k.p.a. dające podstawę do wydania takiej decyzji. Wskazać należy, że decyzja organu I instancji zapadła po wznowieniu postępowania, co nastąpiło na podstawie postanowienia Prezydenta Miasta Krakowa z 5 grudnia 2025 r. Z treści postanowienia wprost wynika, że wznowienie postępowania nastąpiło z urzędu. Natomiast z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że przed wydaniem ww. postanowienia, podaniem z 6 czerwca 2025 r. skarżąca zwróciła się do organu I instancji "o ponowne wszczęcie postępowania przeprowadzonego w dniu 16 października 2023 r. i uchylenie czynności polegającej na ujawnieniu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki [...] (...) E. S. jako wyłącznej właścicielki tego pojazdu". Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że co prawda organ I instancji wznowił postępowanie z urzędu, to jednak nastąpiło to z powodu podania skarżącej z 6 czerwca 2025 r., a zatem organ I instancji powinien był zbadać, czy skarżąca zachowała termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Skoro jednak organ I instancji tego nie zbadał - dopuścił się naruszenia, które dawało podstawę do uchylenia decyzji organu I instancji na podstawie art. 138 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego jest błędne. Zgodnie z treścią art. 147 wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145a-145b następuje tylko na żądanie strony. W niniejszej sprawie podstawą wznowienia postępowania przez organ I instancji był art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – czego organ odwoławczy nie kwestionował. Zatem nie ma wątpliwości, że wznowienie postepowania na tej podstawie mogło nastąpić z urzędu. Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jak słusznie podnosi skarżąca w sprzeciwie, czynności organu I instancji nastąpiły w następstwie podania złożonego przez skarżącą, ale skutkowały nie wznowieniem postępowania, tylko podjęciem przez organ czynności sprawdzających dotyczących podanych przez Skarżącą okoliczności. Organ we własnym zakresie pozyskał z prokuratury informacje co do prowadzonego postępowania przygotowawczego oraz już poczynionych przez organy ścigania ustaleń. Zarówno dane zawarte w podaniu skarżącej, jak i pozyskane we własnym zakresie przez Prezydenta Miasta Krakowa dały podstawy do wznowienia postępowania z urzędu, czemu dano wyraz w postanowieniu z 5 grudnia 2025 r. Ponadto Sąd zauważa, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem organ jest zobowiązany do wznowienia postępowania z urzędu, jeżeli strona złożyła po terminie wniosek o wznowienie postępowania, ale z ustaleń organu wynika, że istnieje jedna z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 pkt 1–3 i 5–8 (wyrok WSA w Poznaniu z 10 sierpnia 2011 r., IV SA/Po 551/11, LEX nr 1088235). Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy, skoro organ wznowił postępowanie z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., brak było podstaw do uchylania decyzji organu I instancji z powodu braku ustalenia zachowania przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Nawet gdyby bowiem wniosek/podanie skarżącej z 6 czerwca 2025 r., zakwalifikować jako wniosek o wznowienie postępowania i było ono po terminie określonym w art. 148 k.p.a., to z uwagi na przesłankę wznowienia (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) organ I instancji i tak miałby obowiązek wznowienia postępowania z urzędu. Jednocześnie nie zachodziły podstawy wyłączające możliwość uchylenia decyzji w skutek wznowienia postępowania, określone w art. 146 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego treścią uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji pięć lat. Decyzja z 16 października 2023 r. została doręczona stronie tego samego dnia, a uchylona przez SKO decyzja Prezydenta Miasta Krakowa zapadła 17 lutego 2025 r., a zatem przed upływem 5 lat. Zgodnie z art. 146 i § 2 p.p.s.a. nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Sytuacja taka nie zachodziła w realiach niniejszej sprawy. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd stwierdził, że organ odwoławczy przy wydaniu decyzji objętej sprzeciwem dopuścił się naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Wobec powyższego, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. sprzeciw podlegał uwzględnieniu, a tym samym zaskarżona decyzja uchyleniu. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzono od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów w łącznej wysokości 597 zł tj.: 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu, 480 zł tytułem zwrotu wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U z 2026 r., poz. 215) oraz 17 zł tytułem zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.