III SA/Kr 885/16

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 16 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: zmienić postanowienie z 13 września 2016 r. w ten sposób, że obok przyznanego skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych ustanowić dla skarżącego także adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka

Skarżący w złożonym dnia 15.02.2017 na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczył, ze domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną w rubrykę 6 wpisał tylko siebie. Określając majątek swój podał, że w jego skład wchodzi chata drewniana z 1936 r., o pow. mieszkalnej 25 m2, oraz nieruchomość rolna tj. "krzaki 2,39 ha gminna; krzaki 2,28 ha miasto, pole 1,59 zdewastowane, kilka jabłoni, trawa, siano, grządki i warzywa, teren zatruty". Zadeklarował brak zasobów, przedmiotów wartościowych oraz stałych dochodów. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że nie stać go na żadne koszty sądowe. Uważa, że wyrok Sądu zatwierdza grabież jego ojcowizny. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki wskazał na podatki, opłaty za prąd, śmieci. Podniósł że wiek upoważnia go do choroby a nie stać go na leczenie. Do wniosku dołączył kilka paragonów z aptek. Z urzędu stwierdza się, że w trakcie niniejszego postępowania skarżący ubiegał się już wcześniej o prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. Swoją sytuacją życiową przedstawiał podobnie (k. 23). Wezwany wówczas o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedstawienie wskazywanych dokumentów źródłowych podniósł ,że ledwo co wiąże koniec z końcem. W jego wyjaśnień wynikało, że nie ponosi opłat na kanalizację (bo załatwia się w wychodku). Sugerował problemy zdrowotne. Powiadał, że nie chodzi do lekarza bo nie jest ubezpieczony. Nie pobiera pensji, renty ani emerytury. Nie ma podłączonej wody ani gazu. Twierdził, że wodę czerpie ze źródełka. Nie ma podłączonego telefonu. Porusza się na starym rowerku. Dorabia roznoszeniem jabłek, oraz sprzedażą chrustu (konarów) z lasu, które sprzedaje przygodnym ludziom. Powiadał, że po zapłaceniu podatku i rachunku za prąd praktycznie pozostaje bez środków. Do tych pisemnych wyjaśnień dołączył kopie pokwitowań podatku, za rok 2016 r. (zobowiązanie pieniężne) na kwotę 191 zł, pokwitowanie za prąd na 122,83 zł, kasowy dowód wpłaty 101 zł tyt. podatku leśnego, paragony fiskalne z apteki na kwoty po 2 zł za spirytus salicylowy. W konsekwencji postanowieniem z dnia 13 września 2016 r. zwolniono skarżącego od kosztów (k. 36). Mając na uwadze powyższe zaważyć należało, co następuje: Wobec tego, że w swoim obecnym wniosku skarżący domaga się i zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata więc obecny wniosek skarżącego należy traktować jako żądanie zmiany postanowienia z dnia 13 września 2016 r., które wskutek upływu czasu zyskało cechę prawomocności. Z treści art. 259 §3 ppsa wynika bowiem, że postanowienie referendarskie od którego nie wniesiono sprzeciwu, albo został on prawomocnie odrzucony ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Stąd ponowne postępowanie w tej samej kwestii wymaga zaistnienia "zmiany okoliczności sprawy" o której to przesłance wzmiankuje przepis art. 165 ppsa. W swym obecnym wniosku skarżący nie wyartykułował co prawda wprost jaka to zmiana okoliczności nastąpiła w sprawie nie można jednak tracić z pola widzenia, że z uwagi na fakt wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyroku oddalającego skargę strony (k. 55) zmianie uległy okoliczności samej sprawy. Wskazując na to zwrócenia zaś uwagi wymaga, że art. 175 ppsa przewiduje obligatoryjne sporządzenie skargi kasacyjnej przez kwalifikowanego pełnomocnika. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego fakt wystąpienia przymusu działania przez takiego pełnomocnika jest zmianą okoliczności sprawy, niezależną od ewentualnych zmian w sytuacji materialnej strony (por. postanowienie z dnia 12 sierpnia 2005 r. sygn. II FZ 492/05). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się też, że sąd nie może odmówić przyznania prawa pomocy, jeżeli następstwem takiego rozstrzygnięcia byłoby istotne ograniczenie prawa strony do sądu zwłaszcza poprzez uniemożliwienie złożenia skargi kasacyjnej ze względu na obligatoryjne jej sporządzenie przez profesjonalnego pełnomocnika (por. postan. NSA z 20 października 2005 r. sygn. II FZ 651/05). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy zaś stwierdzić, że skoro z jednej strony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 1 lutego 2017 oddalający skargę strony wraz z ujawnionym przez stronę zamiarem zaskarżenia tego wyroku tworzy nowy układ procesowy, a z drugiej przedstawiony przez skarżącego w obecnym wniosku obraz jego egzystencji w dalszym ciągu ujawnia, że jest on osobą niezamożną, to należało zmienić dotychczasowe postanowienie i obok udzielonego stronie już zwolnienie od kosztów sądowych ustanowić dodatkowo dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Powtórzyć przy tym należy, że choć do skarżącego należy i wykazany dom i nieruchomość rolna to majątek ten tylko potencjalnie posiada określoną wartość sprzedażną lub podkładową i trudno wymagać od skarżącego rozporządzeń tego rodzaju celem zdobycia środków na koszty sądowe. Dom zabezpiecza bowiem jego potrzeby bytowe, a las pozwala mu na skromne utrzymanie. Poza tym podtrzymać należy zapatrywanie, że osoba samotna, schorowana, nieubezpieczona, bez stałego źródła dochodu powinna dysponować jakimś materialnym zabezpieczeniem nawet gdy państwo deklaruje powszechny i bezpłatny dostęp do służby zdrowia. Pozostaje bowiem cały szereg płatności nierefundowanych. Mając to wszystko na uwadze orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 165 i art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 i art. 245 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.