III SA/Kr 881/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2017 r. sprzeciwu r. pr. W. K. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 30 sierpnia 2016 r. w części dotyczącej oddalenia wniosku w zakresie żądania dotyczącego zwrotu niezbędnych udokumentowanych wydatków w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Wojewody z dnia 11 kwietnia 2014 r. ([...]) w przedmiocie wymeldowania postanawia zmienić postanowienie Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 sierpnia 2016 r. w zakresie pkt II poprzez przyznanie r. pr. W. K. niezbędnych udokumentowanych wydatków w kwocie 621,83 zł (słownie: sześćset dwadzieścia jeden złotych 83/100).

Uzasadnienie: Postanowieniem z dnia 5 września 2014 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zwolnił S. B. z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody z dnia 11 kwietnia 2014 r. w przedmiocie wymeldowania oraz ustanowił dla skarżącego radcę prawnego. Wyznaczony przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w osobie radcy prawnego W. K. reprezentował stronę w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji za co otrzymał stosowne wynagrodzenie. Następnie sporządził i wniósł skargę kasacyjną od niekorzystnego dla strony wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2015 r., w treści której sformułował wniosek o zasądzenie wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu, oświadczając, że skarżący nie pokrył tego wynagrodzenia. Ww. pełnomocnik reprezentował również skarżącego na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, składając w jej trakcie spis kosztów wraz z wnioskiem o ich zwrot . Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt II OSK 2111/15 oddalił skargę kasacyjną bez orzekania o wynagrodzeniu za pomoc prawną spełnioną na zasadzie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2016 r. (sprostowanym postanowieniem z dnia 28 października 2016 r.) Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie w pkt I przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie radcy prawnemu W. K. wykonującemu zawód w Kancelarii Radców Prawnych, Z, kwotę 180 zł. (słownie: sto osiemdziesiąt złotych) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w związku ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej oraz udziałem w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym; w pkt II oddalił wniosek w zakresie żądania dotyczącego zwrotu niezbędnych udokumentowanych wydatków. Wedle Referendarza wydatki związane z kosztami podroży na rozprawę nie są niezbędne, w sytuacji gdy radca prawny nie skorzystał z przewidzianej prawem możliwości złożenia wniosku o zwolnienie go z tego obowiązku, gdy czynność miała być dokonana w miejscowości innej niż siedziba kancelarii. Nadto wedle Referendarza radca prawny nie udokumentował rzeczywiście poniesionych wydatków z tym związanych, a posiłkowanie się przez niego zasadami wynikającymi z Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 167) jest nieuprawnione. Na powyższe rozstrzygnięcie w zakresie dot. pkt II postanowienia radca prawny W. K. złożył sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakwie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej ppsa) od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. Rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 1 i 2 ppsa) Sprzeciw wniesiony przez r. pr. W. K. podlega uwzględnieniu. Zgodnie bowiem z art. 250 § 1 ww. ustawy wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie zastosowanie znalazło Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805). Na podstawie §14 ust. 2 pkt 2 lit. a ww. rozporządzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przyznano radcy prawnemu kwotę 180 zł. Jak podano na wstępie oddalono natomiast wniosek rady prawnego w zakresie żądania dotyczącego zwrotu niezbędnych udokumentowanych wydatków w postaci kosztów podróży celem stawiennictwa na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Stanowisko Referendarza Sadowego w tej kwestii jest niczym nieuzasadnione i w istocie podważa konstrukcje pomocy prawnej. Konieczność podjęcia czynności procesowej w miejscowości innej, niż siedziba kancelarii, w żaden sposób nie obliguje pełnomocnika z urzędu do zawnioskowania o zwolnienie go z tego obowiązku. Osoba sporządzająca skargę kasacyjną zna już bowiem akta sprawy, poświęciła czas na sformułowanie podstawy kasacyjnej środka zaskarżenia, ma zatem pełne prawo zaprezentować ustnie swoje stanowisko na rozprawie przed NSA. Tym bardziej, że takie postępowanie będzie wyrazem troski o interes prawny zastępowanej osoby. W rzeczywistości zatem próbę uwolnienia się od tego obowiązku należy kwalifikować jako nienależyte wywiązywanie się z postanowienia sądowego wydanego na rzecz i dla dobra osoby wnioskującej o prawo pomocy. Na poparcie powyższej oceny warto wskazać na przepis art. 118 § 4 KPC. Ma on następujące brzmienie: "Jeżeli adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd ma podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego, sąd, na uzasadniony wniosek ustanowionego adwokata lub radcy prawnego, zwróci się w razie potrzeby do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z innej miejscowości. Przepis art. 1173 § 2 stosuje się odpowiednio". Niewątpliwie KPC jest uregulowaniem prawnym dotyczącym sądowego postępowania cywilnego. Zważywszy jednak na fakt, iż PPSA zawiera odesłanie do przepisów KPC, to sięgnięcie - na zasadzie analogii - po wskazane uregulowanie nie będzie stanowić naruszenia prawa. W przypadku konieczności rozstrzygnięcia zagadnienia niepoddanego wprost regulacji, zasadnym jest więc poszukiwanie przepisów możliwie blisko powiązanych z danym problemem. Przywołany przepis można wykładać dwojako. Niezależnie jednak od obranej metody interpretacji, stanowisko sądu pozostaje aktualne. Przyjęcie, iż chodzi o siedzibę sądu orzekającego w sprawie (tj. o losie prawnym orzeczenia kwestionowanego skargą kasacyjną), dowodzi, iż obowiązkiem pełnomocnika z urzędu jest podejmowanie czynności procesowych w NSA. Ponieważ nie sposób podać przykładu, w którym przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoniłaby się potrzeba podjęcia czynności poza siedzibą NSA, stąd też dalsze rozważania tego wyniku wykładni są zbędne. Również uznanie, iż pod pojęciem sądu orzekającego należy rozumieć sąd orzekający jedynie o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, pozwala na pozytywne załatwienie sprzeciwu radcy prawnego. Ze wskazanego przepisu wynika bowiem, iż to od wniosku pełnomocnika - i to uzasadnionego - zależy uzyskanie zwolnienia z ustawowego skądinąd obowiązku podejmowania działań na rzecz obrony praw korzystającego z prawa pomocy. Nie ma zatem żadnych podstaw, by narzucać bądź też wymagać od takiego pełnomocnika określonej decyzji. Decyzji mogącej wywrzeć negatywne konsekwencje dla osoby zastępowanej urzędowo. Jak zatem wykazano, nie ma racjonalnych względów ani przepisów, które nakazywałyby radcy prawnemu podejmować kroki zmierzające do uniknięcia powinności stawiennictwa na rozprawie w NSA. Fachowo działający pełnomocnik winien stawać na każdym terminie sądowym i strzec praw osoby reprezentowanej. Odnośnie wydatków, jakie pełnomocnik poniósł na potrzeby dojazdu na rozprawę kasacyjną, sąd w pełni aprobuje wniosek pełnomocnika z urzędu, który na rozprawie przed Naczelnym Sądem administracyjnym przedłożył spis kosztów. Podał, że, na dojazd na rozprawę na trasie Z –W wydał kwotę 621,83 zł. Wyjaśnił, że podróż odbył samochodem osobowym o poj. skokowej 1998 cm³, trasa wyniosła 744 km, a stawka 0,8358. Istotnie, nie ma przepisów wprost regulujących tę kwestię. Stąd też należy - analogicznie jak powyżej - posiłkować się możliwie zbieżną tematycznie regulacją. W przeciwnym razie powstałaby sytuacja, w której dojazd do siedziby NSA nie byłby refundowany. Jeżeli ustawodawca dopuszcza posługiwanie się - w sferze administracji publicznej - prywatnymi pojazdami na potrzeby służbowe i zapewnia z tego tytułu zwrot środków liczony według odpowiedniego wzoru, to okoliczności tej nie sposób pomijać w niniejszej sprawie. Należało zatem zastosować wskazane rozporządzenie i przyznać zwrot wydatków poniesionych w związku z obsługiwaną z urzędu sprawą. W przeciwnym razie pełnomocnik sumiennie wykonujący przydzielone mu zadanie byłby swoiście karany finansowo za swoją staranność i zaangażowanie w sprawę. Niczego w tym zakresie nie zmienia brak przedłożenia przez radcę prawnego dokumentu (np. faktury VAT) potwierdzającego zakup paliwa. Nie da się bowiem wykluczyć, iż w momencie rozpoczęcia podróży auto było zatankowane w stopniu pozwalającym przejechać trasę w obydwu kierunkach, zaś po powrocie na miejsce, radca prawny nie miał potrzeby korzystania przez pewien czas z pojazdu. Skoro pełnomocnik złożył stosowne oświadczenie odnośnie odległości przebytej autem, to obowiązkiem sądu było dać wiarę temu zapewnieniu i przyznać oczekiwaną kwotę, tj. 621,83 zł.