III SA/Kr 807/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 2 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla wnioskodawcy adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.

Wnioskodawca w datowanym na 26.06.2018 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy, sporządzonym i podpisanym na urzędowym formularzu PPF, który został złożony wraz ze skargą i wpięty do akt administracyjnych (vide: akta admin. SKO), podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką. Określając swój majątek wykazał udział 1/3 cz. w domu drewnianym o pow. 20 m2, udział 1/3 cz. w nieruchomości rolnej o powierzchni 1,23 ha, 19-letni samochód marki Skoda Felicia. Zadeklarował brak zasobów. Adnotował, iż ma zajęcia komornicze na kwotę 150 tyś. zł. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący oszacował łącznie na kwotę 1377 zł wyjaśniając że składa się na to 308 zł renty rodzinnej córki i 1069 zł zasiłku chorobowego wnioskodawcy. Uzasadniając swoje starania wskazał w rubryce 5 formularza, że jest osobą schorowaną, po zabiegu na otwartym sercu, częściowo niesłyszący od młodości. Podniósł, że jego dochody nie pozwalają mu na poniesienie kosztów opłaty sądowej ani opłacenie pełnomocnika i stąd wnosi o przydzielenie adwokata z urzędu i zwolnienie z kosztów i opłat sądowych (pisownia oryginalna – przyp. SRWSA). Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki wpisał, że koszt lekowi przejazdów na leczenie to ok. 500 zł, utrzymanie domu(prąd, gaz , ścieki, woda) to koszt ok. 500 zł, szkoła córki (odzież, żywność, przejazdy) to koszt ok. 400 zł. Po wpłynięciu w dniu 26.09.2018 r. pisma skarżącego, precyzującego o którego konkretnie adwokata zabiega, akta przedłożono referendarzowi sądowemu. Z urzędu stwierdza się, że w dołączonych do skargi aktach administracyjnych zalega umowa na mocy której skarżący wydzierżawił należące do niego gospodarstwo rolne za "zwrot podatku rolnego". Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć należy od tego że choć skarżący pozostawił rubryki 4.1. oraz 4.2 bez zakreśleń, to skoro jednak w rubryce 5 podał, iż wnosi "o przydzielenie adwokata z urzędu i zwolnienie z kosztów i opłat sądowych" nie ulega wątpliwości, że skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wskazując na taki zakres wniosku skarżącego podnieść należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 pkt. 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – rozpoznanie jego wniosku z zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest zbędne i w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Powyższe pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy wnioskodawca złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające do oceny jego aktualnych możliwości finansowych. Koresponduje z wcześniej składanym w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 549/18. Z oświadczenia skarżącego wynika, że nie posiada znaczącego majątku. Zasady doświadczenia życiowego dyktują z kolei, że środki jakie ma do dyspozycji gospodarstwo domowe skarżącego wystarczają z trudem przy obecnym poziomie cen oraz usług na opłacenie kosztów bieżącego utrzymania dwóch osób. W takiej sytuacji konieczność wygospodarowania przez skarżącego środków na pełnomocnika z wyboru jest problematyczna i uzasadnia twierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść tych kosztów, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i córki. Biorąc to pod uwagę udzielono wnioskodawcy pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekając jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa o ustanowieniu na rzecz skarżącego adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego.