III SA/Kr 688/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2023 r. sprawy ze skargi K. sp.k. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 lutego 2023 r., SKO.St./4113/23/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz strony skarżącej K. sp.k. w K. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przedmiotem skargi K. sp. k. w K. (dalej: "strona skarżąca" lub "spółka") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 6 lutego 2023 r. (znak: SKO.St./4113/23/2022) utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta P. odmawiającą przyznania A. w spadku (obecnie K. sp. k. w K.) dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: 1. W dniu 9 grudnia 2021 r. strona skarżąca złożyła do Burmistrza Gminy i Miasta P. wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Żądanie dofinansowania obejmowało okres kształcenia pracownika u wnioskodawcy od 1 września 2018 r. do 31 sierpnia 2021 r. 2. Decyzją z 7 listopada 2022 r. organ odmówił przyznania stronie skarżącej dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Uzasadniając to rozstrzygnięcie Burmistrz podał, że osoba prowadząca przygotowanie zawodowe pracownika (W. T.) nie miała pełnych uprawnień instruktora praktycznej nauki zawodu. Brak uprawnień dotyczył okresu od 6 stycznia 2020 r. do 19 maja 2020 r i obejmował czas trwania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego pracownik (umowa była zawarta na okres od 1 września 2018 r. do 31 sierpnia 2021 r.). Dodatkowo, w ocenie organu I instancji, zgodnie z ustawą Prawo oświatowe, młodociany pracownik zatrudniony w celu nauki zawodu u pracodawcy będącego rzemieślnikiem, powinien zdać egzamin czeladniczy, natomiast w przypadku zatrudnienia u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem – egzamin zawodowy. W ocenie organu, w momencie składania przez pracownika egzaminu czeladniczego, pracodawca nie był rzemieślnikiem, a więc młodociany powinien zdać egzamin zawodowy. Powyższe wynika z art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo oświatowe, w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2019 r. Wg organu, skierowanie pracownika przez pracodawcę na niewłaściwą ścieżkę egzaminacyjną, pozbawia prawa do dofinansowania kosztów kształcenia, mimo że kształcenie w istocie miało miejsce. 3. Z akt sprawy wynika, że opisana wyżej decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 10 listopada 2022 r. (k. 89 akt adm.). 4. Odwołanie od powyższej decyzji spółka złożyła w dniu 28 listopada 2022 r. We wskazanej bowiem dacie pismo zawierające odwołanie zostało nadane w Urzędzie Pocztowym, o czym świadczy odcisk datownika na kopercie zawierającej odwołanie (k. 90 a.a.). Datę tę potwierdza także informacja zawarta w portalu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej, jak też data ta jest wprost wpisana przez autora odwołania, jako czas sporządzenia tego pisma. Skarżąca w odwołaniu przedstawiła argumentację mającą przemawiać za wadliwością rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji. 5. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 6 lutego 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w mocy. 6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka podniosła m.in., że organ nie uwzględnił wszystkich relewantnych ustaleń stanu faktycznego, tj. aneksu do umowy nr [...], z którego to wynika, że przygotowanie zawodowe młodocianego pracownika odbywało się pod nadzorem osoby posiadającej wymagane kwalifikacje zawodowe. W ocenie spółki, błędnie organ przyjął, że z uwagi na brak posiadania uprawnień przez W. T. w okresie 6 stycznia – 19 maja 2020 r., przygotowanie zawodowe nie było przez cały okres prowadzone przez osobę z odpowiednimi kwalifikacjami. Dodatkowo, wg skargi, SKO w Krakowie nie wypowiedziało się odnośnie wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu, tj. kwestii naruszenia art. 8 K.p.a, posiadania przez skarżącego statusu rzemieślnika i znaczenia tego faktu, jak też rodzaju egzaminu zdanego przez pracownika. Skarżąca żądała uchylenia decyzji obu instancji i zasądzenia kosztów postępowania. 7. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie jej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja podlegała stwierdzeniu nieważności. Stosownie do art. 129 § 1 K.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Paragraf 2 ww. przepisu stanowi, że wniesienie odwołania winno nastąpić w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z cytowanego przepisu wynika, że jednym z podstawowych warunków skuteczności rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji jest wniesienie tego środka prawnego z zachowaniem ustawowego terminu. Uchybienie natomiast terminowi do dokonania wskazanej czynności powoduje bezskuteczność odwołania, a decyzja organu I instancji staje się ostateczna. Jak wynika z akt kontrolowanej sprawy, decyzja organu I instancji, zawierająca stosowne pouczenie co do terminu, w jakim złożenie odwołania winno nastąpić, została doręczona skarżącej spółce w dniu 10.11.2022 r. (por. zwrotne potwierdzenie odbioru tej decyzji k. 89 akt adm.) Ustawowy termin (14-dniowy) na wniesienie odwołania upływał zatem w dniu 24.11.2022 r. (dzień ten wypadał we czwartek). Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a.). W tej sprawie, przesyłka zawierająca odwołanie została nadana na poczcie 28.11.2022 r. Datę tę obrazuje odcisk datownika poczty na kopercie, w której złożono odwołanie (k. 90 akt adm.). Tożsama data widnieje także w systemie śledzenia przesyłek Poczty Polskiej, jak też data ta umieszczona została w treści samego odwołania, jako moment sporządzenia tego pisma przez jego autora. Porównanie daty odebrania przez stronę skarżącą decyzji organu I instancji (10.11.2022 r.) z datą nadania na poczcie przesyłki zawierającej odwołanie od tej decyzji (28.11.2022 r.) wskazuje, iż w ocenianej sprawie nie ulega wątpliwości, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 129 par. 2 k.p.a., skoro – jak już wskazano – winno ono zostać wniesione do 24.11.2022 r. Organ II instancji przed przystąpieniem do merytorycznego rozpatrzenia odwołania zobowiązany jest do weryfikacji jego dopuszczalności, w tym oceny dochowania terminu do jego wniesienia. Tymczasem, wbrew tej powinności, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie rozpoznało odwołanie skarżącej spółki, które wniesione zostało po upływie ustawowego terminu do dokonania tej czynności i wydało merytoryczną decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Konsekwencją wydania przez organ odwoławczy decyzji, mimo wniesienia przez stronę odwołania z uchybieniem terminu, jest uznanie takiego aktu za obarczonego wadą uprawniającą do stwierdzenia jego nieważności. Różnie natomiast może być kwalifikowana podstawa prawna, w oparciu o którą, stwierdzenie nieważności winno w takim przypadku nastąpić. Z jednej bowiem strony w orzecznictwie wskazuje się, że wskazane uchybienie stanowi rażące naruszenie prawa, określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (tak np.: Uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12.10.1998 r., sygn. OPS 11/98; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 listopada 1999 r., sygn. I SA 330/99; Wyrok NSA z 14.04.1999 r., sygn. akt I SA 1823/98). Sądy podkreślają, że analizowany przypadek świadczy o niedopuszczalnej weryfikacji w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która jest chroniona przez zasadę trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 K.p.a. Z drugiej zaś strony orzecznictwo dostrzega, że wniesienie odwołania po terminie sprawia, że pismo to nie stanowi w istocie środka zaskarżenia, o którym mowa w art. 127 i następne k.p.a. To z kolei oznacza, że brak jest podstaw prawnych do rozpoznania takiego "odwołania", a w rezultacie do wystąpienia organu II instancji w charakterze organu odwoławczego. Jeżeli brak było podstawy do rozpoznania odwołania, a organ II instancji mimo to wystąpił w charakterze organu odwoławczego, to w tej sytuacji decyzja organu II instancji jest – zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – dotkniętą wadą nieważności, jako wydana bez podstawy prawnej (tak WSA w Poznaniu z 20.07.2011 r., sygn. akt IV SA/Po 422/11 powołując w tej kwestii wyrok WSA w Gdańsku z 6.06.2004 r., sygn. akt II SA/Gd 134/01). Także w doktrynie wskazuje się, iż brak zaktualizowania się normy kompetencyjnej organu odwoławczego do podjęcia czynności jurysdykcyjnych powoduje, że w takim przypadku decyzja wydana jest bez podstawy prawnej. Przypadkiem tym objęta jest właśnie sytuacja braku odwołania, jako czynności determinującej kompetencję organu odwoławczego (por. T. Kiełkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, uwaga 10 do art. 155(a), art. 156.). Bez względu jednak na to, czy w stwierdzonym stanie sprawy przyjmie się, że wydanie przez organ odwoławczy merytorycznej decyzji mimo wniesienia odwołania z uchybieniem terminu realizuje przesłankę "rażącego naruszenia prawa", czy też stanowi przypadek "wydania decyzji bez podstawy prawnej" – każdorazowo sytuacja ta oznacza zaistnienie przyczyny nieważności takiej decyzji. Z uwagi na stwierdzone okoliczności sprawy oraz w oparciu o przedstawione rozważania, Sąd w punkcie 1 sentencji stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Podstawą prawną tego rozstrzygnięcia stanowił art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 156 par. 1 pkt 2 K.p.a. Zgodnie z pierwszym ze wskazanych przepisów, jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach, wówczas uwzględniając skargę na decyzję, sąd stwierdza jej nieważność w całości lub części. Przyjęte motywy rozstrzygnięcia, wykluczały przy tym dopuszczalność analizy i oceny trafności zarzutów podniesionych w skardze. O kosztach (pkt 2 sentencji) orzeczono na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 par. 2 p.p.s.a. Wyeliminowanie przez Sąd zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, mimo iż nastąpiło z innych przyczyn niż wskazane w skardze, nakazywało orzec o zwrocie skarżącej spółce kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Koszty te, poza uiszczonym wpisem od skargi, obejmowały także wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika, ustalone w oparciu o par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 r., poz. 1800).