III SA/Kr 588/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi S. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.

W dniu 18 stycznia 2018 r. przedłożono referendarzowi sądowemu akta celem rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy (vide: adnotacja sekretariatu o terminie wyk. pkt. 2 zarządzenia z 7.11.2017 r. k. 85) złożonego dnia 27 października 2017 r. (wpływ) na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdzie skarżący zakreślił w rubryce 4.1 iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych natomiast w rubryce 4.2. poczynił adnotację z treści której wynika, że równocześnie wnosi o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Objaśniając swoją sytuację rodzinną skarżący w złożonym wniosku podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, trzema córkami i dwoma synami. Określając swój majątek wykazał mieszkanie o powierzchni 37 m2 składające się z kuchni, pokoju i łazienki. Zadeklarował brak innych nieruchomości, zasobów, przedmiotów wartościowych, jak również stałych dochodów. Uzasadniając swoje starania odniósł się do okoliczności nurtującej go sprawy. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki wskazał na debet 4000 zł, zakup 6 ton węgla i drewna, opłaty za prąd 134 zł, za gaz 90 zł, za wodę 120 zł, wywóz śmieci 27 zł, opłacanie podatku 240 zł, zakup książek, zeszytów i przyborów szkolnych, wydatki na lekarstwa 797 zł. Z przedstawionych przez organ wraz ze skargą akt administracyjnych daje się wyczytać, że rodzina skarżącego korzysta ze świadczeń 500+ (k. 46), świadczeń wychowawczych oraz zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami (k. 44, 43) i że pewne perturbacje z wypłatą tych ostatnich świadczeń wynikają z faktu, że żona skarżącego wraz z jedną z córek mieszka od stycznia ubiegłego roku pod innym adresem niż skarżący. (k. 45) ze względu na opiekę nad chorą mamą (k.4). Wykazane przez skarżącego w rubryce 6 dzieci ucząc się (k. 19). Z treści zaś uzasadnień decyzji organów wynika, że w chwili orzekania dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekraczał 674 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 §1 pkt 1 pkt. 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – rozpoznanie wniosku z zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest zbędne a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Powyższe pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie przyznanie pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżący złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa na urzędowym formularzu PPF. Oświadczenie to uzupełnione informacjami dającymi się wyczytać z akt administracyjnych jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości finansowych strony bez potrzeby wzywania skarżącego o dodatkowe wyjaśnienia. Obrazuje, że podstawę utrzymania rodziny skarżącego stanowią w zasadzie świadczenia pomocowe i że dochód w przeliczeniu na osobę nie przekracza 674 zł. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki na takim poziomie wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeb życiowych. W takiej sytuacji konieczność wygospodarowania przez skarżącego środków na pełnomocnika z wyboru jest problematyczna i uzasadnia twierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść tych kosztów, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Biorąc to wszystko pod uwagę udzielono skarżącemu w takim zakresie pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekając jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.