III SA/Kr 57/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi małoletniego W. P. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego – ojca W. P.1 na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 17 listopada 2022 r. Nr WP-IX.9531.1.2962.2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie postanowieniem z dnia 17 listopada 2022 r. Nr WP-IX.9531.1.2962.2022 odmówił małoletniemu W. P., reprezentowanemu przez przedstawiciela ustawowego – ojca, W. P.1, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w N. w dniu 23 września 2022 r. W uzasadnieniu postanowienia organ przytoczył stan sprawy, zgodnie z którym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 23 września 2022 r. zostało doręczone skarżącemu 4 października 2022 r., w związku z tym czternastodniowy termin do złożenia odwołania upłynął 18 października 2022 r. O terminie otwartym do złożenia odwołania skarżący został pouczony. Tymczasem W. P.1 złożył odwołanie 20 października 2022 r., tj. dwa dni po upływie terminu przewidzianego do dokonania tej czynności. Następnie organ odwoławczy pouczył składającego odwołanie o uchybieniu przez niego terminu do złożenia odwołania, a także o konieczności uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. W. P.1 złożył w dniu 10 listopada 2022 r. pismo, w którym wyjaśnił, że powodem przekroczenia terminu było skręcenie kostki w lewej nodze na budowie i czasowe unieruchomienie w domu do czasu zejścia opuchlizny. Dodał, że zajście to nie było zgłoszone do lekarza, gdyż nie było zbyt poważne. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 58 k.p.a., gdyż całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w aktach nie wskazywał na brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Organ zwrócił uwagę, że Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje obowiązku osobistego złożenia odwołania przez stronę. Istnieje także możliwość przesłania odwołania za pośrednictwem poczty. A jeśli tak, to istniała możliwość podjęcia stosownych działań przez inne osoby, na przykład osoby bliskie. Skoro zatem ojciec małoletniego skarżącego skręcił kostkę, to w ramach zachowania należytej staranności w dbałości o interesy dziecka, odwołanie, choćby na poczcie, mogła złożyć jego matka. Skargę na powyższe postanowienie wniósł małoletni W. P., reprezentowany przez swojego ojca W. P.1 W skardze potwierdził dotychczasowe ustalenia faktyczne w sprawie co do dwudniowego opóźnienia w złożeniu odwołania. Dodatkowo podniósł, że matka skarżącego – z uwagi na lekką niepełnosprawność umysłową - sama nie załatwia spraw urzędowych i korzysta z pomocy męża, a o tym, że mógł on nadać odwołanie na poczcie, dowiedział się dopiero z objętego skargą postanowienia. Podsumowując zwrócił się do Sądu o uchylenie "wcześniejszego orzecznictwa i przyznanie opieki nad synem (...) na stałe lub do czasu ukończenia przez niego 18 lat (...)". W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarżący nie zakwestionował skuteczności doręczenia mu przesyłki zawierającej orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w N. w dniu 23 września 2022 r. Doręczenie to nastąpiło w dniu 4 października 2022 r., w związku z tym czternastodniowy termin do złożenia odwołania upłynął 18 października 2022 r. O terminie do złożenia odwołania skarżący został pouczony. Odwołanie zostało wniesione w dniu 20 października 2022 r., to jest z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Organ pouczył skarżącego o uchybieniu przez niego terminu do złożenia odwołania, a także o konieczności uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. W. P.1 złożył w dniu 10 listopada 2022 r. pismo, w którym wyjaśnił, że powodem przekroczenia terminu było skręcenie kostki w lewej nodze na budowie i czasowe unieruchomienie w domu do czasu zejścia opuchlizny. Wyjaśnił, że zajście to nie było zgłoszone do lekarza, gdyż nie było zbyt poważne. Zgodnie z art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w art. 58 § 2 k.p.a. jest niedopuszczalne. Analizując przesłanki przywrócenia terminu wynikające z art. 58 § 1 k.p.a. należy wskazać, że jedną z nich jest uprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony (por. wyroki NSA: z 8 lipca 1998 r., I SA/Lu 727/97, opubl. w CBOSA oraz z 2 lutego 2000 r., SA/Sz 2125/98, LEX nr 39797). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się m.in. nieprawidłowe doręczenie pisma, przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z 30 maja 2008 r., I OZ 354/08, opubl. w CBOSA). Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z wnioskiem o jego przywrócenie. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazał, że powodem przekroczenia terminu było skręcenie kostki w lewej nodze na budowie i czasowe unieruchomienie w domu do czasu zejścia opuchlizny. Wyjaśnił, że zajście to nie było zgłoszone do lekarza, gdyż nie było zbyt poważne. Twierdzenie skarżącego jest zatem gołosłowne. Nawet jednak gdyby uznać, że skarżący istotnie nie był w stanie wyjść samodzielnie z domu, to należy podnieść, że nie było żadnych przeszkód, aby posłużył się inną osobą – niekoniecznie bliską – która mogła przesłać odwołanie do organu za pośrednictwem operatora pocztowego. Skarżący mógł również skontaktować się z organem telefonicznie, skręcenie kostki w żaden sposób tego bowiem nie uniemożliwiało, i uzyskać informacje o możliwości złożenia odwołania. Skarżący jednak żadnego działania nie podjął, co świadczy o braku dochowania przez niego należytej staranności i dbałości w postępowaniu. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący nie wykazał, by zaszły tego rodzaju niezależne od niego zdarzenia, które usprawiedliwiałyby przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w szczególności nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.