III SA/Kr 553/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. – G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi małoletniego B. G. działającego przez przedstawiciela ustawowego M. C. – G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.

Przedstawicielka ustawowa skarżącego w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem - małoletnim B. i córką N. C. Określając majątek uwidoczniła, że w jego skład wchodzi działka budowlana o powierzchni 12 arów i dom o powierzchni 132 m2. Nie posiadają zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego oszacowała na kwotę 1228,72 zł wynagrodzenia za pracę. Uzasadniając starania zaakcentowała, że jej pobory są bardzo małe a ma obciążenia pożyczkowe, które zmuszona była zaciągnąć aby po części wykończyć budynek mieszkalny. Koszty utrzymania domu oszacowała na ok. 800 zł opłat. Podnosi, że po opłaceniu rachunków rodzinie pozostaje pieniądze tylko na jedzenie. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6329" (vide: zarządzenie z 27.03.2014 r. ) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - wniosek należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań strony skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że przedstawicielka ustawowa skarżącego złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów, ponoszone wydatki. Wyjaśnienia te są wystarczające do określenia możliwości płatniczych strony. Te nie rysują się specjalnie. Tak bowiem należy postrzegać sytuację trzyosobowej rodziny w której matka samotnie wychowuje dwójkę dzieci z których jedno jest małoletnie, obciążoną pożyczkami zaciągniętymi na częściowe wykończenie domu. Z zasad doświadczenia życiowego wynika też, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki jakimi dysponuje rodzina po opłaceniu wykazanych obciążeń wystarczają z trudem na opędzenie podstawowych potrzeb dnia codziennego. Okoliczność że do matki skarżącego należy dom gdzie zamieszkuje ze swymi dziećmi nie zmienia tego spojrzenia. Chociaż bowiem potencjalnie posiada on określoną wartość sprzedażną lub podkładową to jednak trudno byłoby wymagać od niej takich rozporządzeń celem zdobycia środków na pełnomocnika z wyboru albowiem rozporządzenia tego rodzaju godziłyby w podstawę egzystencji tych osób. Biorąc to wszystko pod uwagę i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało więc ustanowić dla strony skarżącej adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W aktualnej sytuacji rodzina nie jest bowiem w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania opłacić pełnomocnika z wyboru. Zarazem działanie takie stanowić będzie dla strony skarżącej pomoc, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.