III SA/Kr 500/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla wnioskodawczyni adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.

Wnioskodawczyni w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córka, matką i bratem. Określając swój majątek wykazała mieszkanie typu kawalerka o powierzchni 27 m2. Zadeklarowała brak innych nieruchomości, zasobów i przedmiotów wartościowych. Opisując stan majątkowy osób z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym zakreśliła rubrykę 8. Miesięczne dochody opisywanego, wspólnego gospodarstwa domowego oszacowała łącznie na 1800 zł wyjaśniając, że składa się na to tylko pensja matki albowiem wnioskodawczyni nie pracuje a brat uczy się. Uzasadniając swoje starania odniosła się po krótce do okoliczności nurtującej ją sprawy. Zobowiązania i stałe wydatki określiła na kwotę 1000 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 pkt. 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – rozpoznanie wniosku z zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest zbędne a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Powyższe pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy wnioskodawczyni złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające do oceny jej aktualnych możliwości finansowych. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że środki jakie ma do dyspozycji gospodarstwo domowe wnioskodawczyni z trudem wystarcza przy obecnym poziomie cen oraz usług na opłacenie kosztów bieżącego utrzymania trzech osób. W takiej sytuacji konieczność wygospodarowania przez wnioskodawczynię środków na pełnomocnika z wyboru jest problematyczne i uzasadnia twierdzenie, że nie jest ona w stanie ponieść tych kosztów, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Biorąc to wszystko pod uwagę udzielono wnioskodawczyni pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekając jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.