III SA/Kr 494/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Karcz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Monika Tuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lutego 2026 r. nr 010070/684/9822008/2024 w przedmiocie świadczenia "Aktywni Rodzice w Pracy" oddala skargę.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z 4.02.2026 r. znak: 010070/684/9822008/2024 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji z ZUS z 28.01.2025 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia aktywni rodzice w pracy na dziecko H. D. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy: Postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem M. D. (dalej określonego jako skarżący) z 29.11.2024 r. o przyznanie świadczenia aktywni rodzice w pracy na dziecko H. D. We wniosku tym skarżący wskazał, że osoba z którą wychowuje dziecko jest aktywna zawodowo i podlega ubezpieczeniu ZUS (np. umowa o pracę, umowa zlecania). ZUS decyzją z 28.01.2025 r. odmówił skarżącemu prawa do świadczenia aktywni rodzice w pracy na ww. dziecko z uwagi na fakt, iż drugi rodzic dziecka – M. D. podlega ubezpieczeniom z tytułu, który nie jest aktywnością zawodową w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowywaniu dziecka, stosownie do art. 7 pkt 2 ustawy z 15 maja 2024 r. wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 858). Skarżący w odwołaniu wskazał, że jego żona wykonuje pracę, a więc spełnia warunki do przyznania świadczenia. Do odwołania dołączył umowę o świadczenie usług edukacyjnych zawartą 8.01.2025 r. z M. D., z której wynika, że ww. zobowiązuje się do przeprowadzenia w okresie 27.01.2025 r. - 23.02.2025 r. zajęć dydaktycznych. Skarżący wskazał, że choć umowa ta obowiązuje od 27.01.2025 r. to była ona realizowana wcześniej. Prezes ZUS ustalił, że M. D. (osoba wskazana przez skarżącego jako współwychowująca dziecko) w okresie od 1.11.2024 r. do 31.12.2024 r. nie była aktywna zawodowo w rozumieniu przepisów ustawy o wpieraniu rodziców. W tym czasie w systemach ZUS ww. jest zgłoszona jako sprawująca osobistą opiekę nad dzieckiem, podlega wyłącznie ubezpieczeniu emerytalnemu, co nie zostało wymienione w definicji aktywności zawodowej z art. 7 pkt 2 ustawy z 15 maja 2024 r. wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 858). Ponadto wskazano, że świadczenie aktywni rodzice w pracy zostało przyznane skarżącemu od 1.01.2025 r. do 31.08.2025 r. decyzją z 4.02.2026 r. Skarżący w skardze zawartej w piśmie z 13.03.2026 r. zaskarżył opisaną na wstępie decyzję Prezesa ZUS z 4.02.2026 r. do WSA w Krakowie. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o przyznanie świadczenia na dziecko H. D. złożył 30.11.2024 r. W sprawie była prowadzona obszerna dokumentacja i pomimo rozwiania wszelkich wątpliwości organ prowadził ją w sposób przewlekły, a świadczenie zostało wypłacone w wielomiesięcznym opóźnieniem. W związku z powyższym skarżący zażądał wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie – dotyczy to świadczenia za styczeń 2025 r. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc jednocześnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl zaś art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg decyzje administracyjne. Przed ustosunkowaniem się do zarzutów rozpatrywanej skargi należy przypomnieć, że akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu (względnie – stwierdzenie jego nieważności) przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 p.p.s.a. (por. np. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 10 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1398/18, Legalis). W ocenie Sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, zaś decyzja Prezesa ZUS z 4.02.2026 r. odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 15 maja 2024 r. wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 858, dalej również: ustawa). W myśl art. 1 ustawy określa ona warunki nabywania prawa do świadczeń wspierających rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka, a także zasady przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Celem świadczeń "aktywny rodzic w pracy" jest ułatwienie rodzicom i innym osobom wypełniającym funkcje rodzicielskie pogodzenia zadań związanych z rodzicielstwem z aktywizacją zawodową (art. 2 ust. 2 ustawy). Katalog przewidzianych ustawą świadczeń zawarto w art. 2 ust. 1 ustawy, który w pkt 1 wymienia wnioskowane przez skarżącą świadczenie "aktywni rodzice w pracy". Świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje obywatelom polskim (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy), jak i cudzoziemcom, spełniającym określone prawem warunki (art. 8 ust. 1 pkt 8 ustawy). Prawo do ww. świadczenia przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie "aktywni rodzice w pracy", chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej (art. 8 ust. 2 ustawy). Stosownie do art. 7 pkt 2 ustawy - aktywność zawodowa - oznacza: a) podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1-8, 10 i 23 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497), b) pobieranie zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego, zasiłku wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2780), zasiłku chorobowego, zasiłku wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2189), z wyjątkiem zasiłków i świadczeń przysługujących po ustaniu tytułu do ubezpieczenia chorobowego albo wypadkowego, oraz pobieranie wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465), c) podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146) - w stosunku do osób, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest dokonywane za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, d) podleganie, na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2024 r. poz. 90), ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników z mocy ustawy albo przez nieprzerwany okres co najmniej 12 miesięcy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników na wniosek; 3) minimalnym wynagrodzeniu za pracę - oznacza to minimalne wynagrodzenie za pracę, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207 oraz z 2023 r. poz. 1667). Analiza zebranego w tej sprawie materiału dowodowego, w tym umów o świadczenie usług edukacyjnych zawartych z M. D., potwierdza stanowisko organów, że w okresie od 1.11.2024r. do 31.12.2024 r. M. D. nie była aktywna zawodowo w rozumieniu przepisów ustawy o wpieraniu rodziców. W systemach ZUS ww. jest zgłoszona jako sprawująca osobista opiekę nad dzieckiem, podlega wyłącznie ubezpieczeniu emerytalnemu, co nie zostało wymienione w definicji aktywności zawodowej z art. 7 pkt 2 ustawy. W realiach niniejszej sprawy bezsporne jest, że skarżący oraz jego żona M. D. nie spełniali przesłani do przyznania przedmiotowego świadczenia za okres 1.11.2024r. do 31.12.2024 r. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu związanego z powinnością wypłacenia stronie odsetek z tytułu wypłaconych po terminie należności pieniężnych należy podkreślić, że w ustawie o wspieraniu rodziców brak jest przepisu prawa który mógłby stanowić podstawę do dochodzenia przez stronę tego rodzaju roszczeń w trybie administracyjnym. w treści art. 11 ustawy uregulowano tylko kwestie odnoszące się do okresu przysługiwania i wysokości świadczenia, nie regulując przy tym skutków uchybienia terminu wypłaty świadczenia rodzinnego. Należy zauważyć, że organy administracji publicznej, związane zasadą legalizmu, obowiązane są działać na podstawie i w granicach prawa. Powyższe oznacza, że w sytuacji gdy ustawa o wspieraniu rodziców nie reguluje kwestii wypłaty odsetek w przypadku opóźnienia w wypłacie świadczeń, to nieuprawnionym "wyjściem poza granice prawa" ze strony organów administracji publicznej byłoby uwzględnienie żądania strony w zakresie wypłaty odsetek od nieterminowo wypłaconych świadczeń. W sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 418 ustawy kodeks cywilny albowiem stanowi on podstawę naliczania odsetek w związku ze spóźnionym spełnieniem świadczenia o charakterze cywilnoprawnym, a więc wynikającym z przepisów tejże ustawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 964/09, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem, relacja pomiędzy skarżącym a organem administracji publicznej dotycząca przyznania ww. świadczenia i jego wysokości ma charakter publicznoprawny. Dodatkowo należy zauważyć, że ustawa ta nie zawiera w żadnym miejscu przepisu odsyłającego do stosowania ustawy kodeks cywilny. Sąd zwraca też uwagę, że podnoszona w skardze kwestia ewentualnej przewlekłości postępowania leży poza granicami rozpatrywanej sprawy, której przedmiotem jest li tylko ocena wydanej decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Ewentualny zarzut dotyczący czasu i sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego mógł zaś zostać podniesiony w odrębnej skardze, wywiedzionej na zasadzie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Ponadto Sąd nie dopatrzył się w sprawie jakichkolwiek innych uchybień w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., które skutkowałyby koniecznością uchylenia wydanej decyzji. W tym stanie rzeczy – na zasadzie art. 151 p.p.s.a. – orzeczono, jak w sentencji.