III SA/Kr 493/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Karcz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Monika Tuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lutego 2026 r. nr 010070/684/148092/2025 w przedmiocie świadczenia "Aktywni Rodzice w Pracy" oddala skargę.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z 4.02.2026 r. znak: 010070/684/148092/2025 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji z ZUS z 2.09.2025 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia aktywni rodzice w pracy za styczeń i maj 2025 r. na dziecko H. D. – uchylił zaskarżoną decyzję w części i przyznał świadczenie od 1.01.2025 r. do 31.08 2025 r. w wysokości 1500 zł miesięcznie. Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy: Postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem M. D. (dalej określonego jako skarżący) z 30.01.2025 r. o przyznanie świadczenia aktywni rodzice w pracy na dziecko H. D. ZUS decyzją z 2.09.2025 r. odmówił skarżącemu prawa do świadczenia aktywni rodzice w pracy za styczeń i maj 2025 r. na ww. dziecko z powodu tego, że drugi rodzic dziecka nie osiągał minimalnego poziomu aktywności zawodowej określonego w art. 10 ust. 1 ustawy z 15 maja 2024 r. wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 858). W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że zarówno on jak i małżonka spełniają warunek aktywności zawodowej. Prezes ZUS ustalił, że M. D. w okresie od stycznia do lutego 2025 oraz od kwietnia do października 2025 r. podlegała ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu jako osoba wykonująca umowę zlecenie (...), ma wykazane podstawy na ubezpieczenie emerytalne i rentowe powyżej 50 % minimalnego wynagrodzenia, a zatem spełniała warunek indywidualnej aktywności zawodowej drugiej osoby, z którą skarżący wychowuje dziecko. (...). Uznano, że decyzja odmowna ZUS z 2.09.2025 r. została wydana nieprawidłowo, w oparciu o błędną analizę aktywności zawodowej drogiego rodzica. Jednocześnie wskazano, że stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziców, świadczenie od 1.09.2025 r. nie mogło zostać przyznane ponieważ dziecko H. D. zaczęło uczęszczać do przedszkola. Skarżący w skardze zawartej w piśmie z 13.03.2026 r. zaskarżył powyższą decyzję Prezesa ZUS z 4.02.2026 r. do WSA w Krakowie. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie była prowadzona obszerna dokumentacja, i pomimo rozwiania wszelkich wątpliwości organ prowadził ją w sposób przewlekły, a świadczenie zostało wypłacone w wielomiesięcznym opóźnieniem. W związku z powyższym skarżący zażądał wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc jednocześnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl zaś art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg decyzje administracyjne. Przed ustosunkowaniem się do zarzutów rozpatrywanej skargi należy przypomnieć, że akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu (względnie - stwierdzenie jego nieważności) przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 p.p.s.a. (por. np. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 10 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1398/18, Legalis). W ocenie Sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, zaś decyzja Prezesa ZUS z 4.02.2026 r. odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej ustawy wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 858, dalej również: ustawa). W myśl art. 1 ustawy określa ona warunki nabywania prawa do świadczeń wspierających rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka, a także zasady przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Celem świadczeń "aktywny rodzic w pracy" jest ułatwienie rodzicom i innym osobom wypełniającym funkcje rodzicielskie pogodzenia zadań związanych z rodzicielstwem z aktywizacją zawodową (art. 2 ust. 2 ustawy). Katalog przewidzianych ustawą świadczeń zawarto w art. 2 ust. 1 ustawy, który w pkt 1 wymienia wnioskowane przez skarżącą świadczenie "aktywni rodzice w pracy". Świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje obywatelom polskim (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy), jak i cudzoziemcom, spełniającym określone prawem warunki (art. 8 ust. 1 pkt 8 ustawy). Prawo do ww. świadczenia przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie "aktywni rodzice w pracy", chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej (art. 8 ust. 2 ustawy). Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje na nieobjęte opieką w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu albo przez dziennego opiekuna dziecko aktywnym zawodowo:1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z uwzględnieniem art. 11 ust. 3, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, albo 3) osobie pełniącej funkcję rodziny zastępczej albo osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r.o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2024 r. poz. 177, 742 i 743). Kolejno, w przypadku osoby ubiegającej się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" lub otrzymującej to świadczenie, która wspólnie z małżonkiem lub wspólnie z rodzicem dziecka wychowuje dziecko albo zgodnie z oświadczeniem wspólnie z inną osobą zamieszkuje i wychowuje dziecko, świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje, jeżeli zarówno osoba ubiegająca się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" lub otrzymująca to świadczenie, jak i osoba wspólnie z nią wychowująca dziecko, z tytułu aktywności zawodowej podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od podstawy, której łączna wysokość wynosi nie mniej niż 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy czym podstawa, od której są opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe każdego z nich nie może być niższa niż: 1) 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy"; 2) 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" – w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, o których mowa w ust. 4 lub w art. 18a i art. 18c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W realiach niniejszej sprawy bezsporne jest, że skarżący oraz jego żona M. D. spełniali przesłanki do przyznania przedmiotowego świadczenia i je otrzymali za okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 sierpnia 2025 r. w wysokości 1500 zł miesięcznie w wyniku wydania przez Prezesa ZUS zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu związanego z powinnością wypłacenia stronie odsetek z tytułu wypłaconych po terminie należności pieniężnych należy podkreślić, że w ustawie o wspieraniu rodziców brak jest przepisu prawa który mógłby stanowić podstawę do dochodzenia przez stronę tego rodzaju roszczeń w trybie administracyjnym. w treści art. 11 ustawy uregulowano tylko kwestie odnoszące się do okresu przysługiwania i wysokości świadczenia, nie regulując przy tym skutków uchybienia terminu wypłaty świadczenia rodzinnego. Należy zauważyć, że organy administracji publicznej, związane zasadą legalizmu, obowiązane są działać na podstawie i w granicach prawa. Powyższe oznacza, że w sytuacji gdy ustawa o wspieraniu rodziców nie reguluje kwestii wypłaty odsetek w przypadku opóźnienia w wypłacie świadczeń, to nieuprawnionym "wyjściem poza granice prawa" ze strony organów administracji publicznej byłoby uwzględnienie żądania strony w zakresie wypłaty odsetek od nieterminowo wypłaconych świadczeń. W sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 418 ustawy kodeks cywilny albowiem stanowi on podstawę naliczania odsetek w związku ze spóźnionym spełnieniem świadczenia o charakterze cywilnoprawnym, a więc wynikającym z przepisów tejże ustawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 964/09, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem, relacja pomiędzy skarżącym a organem administracji publicznej dotycząca przyznania ww. świadczenia i jego wysokości ma charakter publicznoprawny. Dodatkowo należy zauważyć, że ww. ustawa nie zawiera w żadnym miejscu przepisu odsyłającego do stosowania ustawy kodeks cywilny Sąd zwraca też uwagę, że podnoszona w skardze kwestia ewentualnej przewlekłości postępowania leży poza granicami rozpatrywanej sprawy, której przedmiotem jest li tylko ocena wydanej decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Ewentualny zarzut dotyczący czasu i sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego mógł zaś zostać podniesiony w odrębnej skardze, wywiedzionej na zasadzie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Ponadto Sąd nie dopatrzył się w sprawie jakichkolwiek innych uchybień w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., które skutkowałyby koniecznością uchylenia wydanej decyzji. W tym stanie rzeczy – na zasadzie art. 151 p.p.s.a. – orzeczono, jak w sentencji.