III SA/Kr 490/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie WSA Jakub Makuch WSA Maria Zawadzka Protokolant starszy referent Dominika Duda-Malik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Tarnowie na zarządzenie Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 28 listopada 2025 r., nr 536/2025 w sprawie ogłoszenia otwartego konkursu ofert realizacji zadania publicznego Gminy Miasta Tarnowa w 2026 roku przy współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia w całości.

Prezydent Miasta Tarnowa wydał w dniu 28 listopada 2025 r. zarządzenie nr 536/2025 w sprawie otwartego konkursu ofert realizacji zadania publicznego Gminy Miasta Tarnowa w 2026 r. przy współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego. Podstawą wydania wskazanego zarządzenia był art. 25 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz.U. 2026 r., poz. 639) oraz art. 13 ust.1 i 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r., poz. 1338). Skargę na powyższe zarządzenie wniósł Prokurator Prokuratury Rejonowej w Tarnowie zarzucając wydanie zarządzenia z istotnym naruszeniem przepisów prawa, tj.: - art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2151 z późn. zm.) – dalej "ustawy o wychowaniu w trzeźwości" - przez zaniechanie sformułowania warunku, że kierownik placówki ma złożyć ministrowi właściwemu do spraw zdrowia w terminie do dnia 1 marca sprawozdania określonego w ww. przepisie, - art. 401 ust. 3, art. 402 ust. 1 ww. ustawy oraz § 8 ust. 2 pkt 1, 3 i 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2014 r. w sprawie izb wytrzeźwień i placówek wskazanych lub utworzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2075), dalej jako: "rozporządzenie", przez zaniechanie sformułowanie warunku, że w skład personelu mają wchodzić kierownik zmiany, lekarz lub felczer i porządkowy, - art. 41 ustawy oraz § 2 ust. 1-2, § 3 ust. 1-3, § 4 oraz § 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, przez zaniechanie sformułowania warunków dotyczących przyjmowania, przechowywania i zwracania depozytów od osób przyjętych oraz dokumentowania tych czynności, - art. 423 ust. 1 ustawy oraz § 6 ust. 1-8, § 7 ust. 1 rozporządzenia, przez zaniechania sformułowania warunków dotyczących wyodrębnienia pomieszczeń dla poszczególnych kategorii osób przyjętych, gabinetu diagnostyczno-zabiegowego, toalet i pryszniców oraz wyposażenia tych pomieszczeń, - art. 423 ust. 2 ustawy oraz § 8 ust. 4 rozporządzenia, przez sformułowanie w VII ppkt 1 pppkt 4 lit. a załącznika do zarządzenia wymogu posiadania przez opiekuna wykształcenia zasadniczego branżowego lub zasadniczego zawodowego, pomimo że zgodnie z § 8 ust. 4 rozporządzenia powinien on mieć wykształcenie średnie, - art. 423 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości przez zaniechanie sformułowania warunku, że zatrudnieni pracownicy mają dysponować opinią psychologiczną stwierdzającą zdolność psychiczną do pracy w izbie wytrzeźwień lub placówce wykonującej jej zadania, - § 9 rozporządzenia - przez zaniechanie sformułowania warunku, że kierownik placówki ma sporządzać raporty z przebiegu zmiany i prowadzić we właściwej formie księgę tych raportów, - załącznika nr 2 do rozporządzenia - przez określenie elementów prowadzonej ewidencji i dokumentacji osób korzystających z punktu opieki nad osobami nietrzeźwymi w sposób odbiegający od przewidzianego w ww. załączniku. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów, Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności powyższego zarządzenia w całości. Prokurator podał, że ww. zarządzeniem Prezydent Miasta Tarnowa ogłosił otwarty konkurs ofert na realizację zadania publicznego Gminy Miasta Tamowa w zakresie przeciwdziałania uzależnieniom i patologiom społecznym pod nazwą GUS "Prowadzenie Punktu opieki nad osobami nietrzeźwymi". Do zarządzenia załączone było ogłoszenie, w którego punkcie VII określono warunki realizacji zadania, przy czym pominięto w nich wiele elementów obligatoryjnych dla placówki wykonującej zadania izby wytrzeźwień na podstawie zlecenia gminy określonych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2014 r. w sprawie izb wytrzeźwień i placówek wskazanych lub utworzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego. Prezydent Miasta Tamowa w piśmie z dnia 21 stycznia 2026 r. adresowanym do prokuratora wyjaśnił, że przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie stanowiły podstawy wydania zarządzenia, a punkt opieki nad osobami nietrzeźwymi, nie stanowi izby wytrzeźwień ani placówki wykonującej zadania izby wytrzeźwień w rozumieniu art. 39 ust. 3 ustawy i w związku z tym nie stosuje się do niego wymogów przewidzianych w ww. ustawie oraz rozporządzeniu. Zdaniem Prokuratora, z argumentami tymi nie można się było zgodzić. Pomimo, że organ nie odwołał się w podstawie prawnej zaskarżonego zarządzenia do ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz określając przedmiot zadania, unikał nomenklatury z art. 39 ust. 3 ustawy, analiza treści aktu prowadziła do jednoznacznego wniosku, że mowa w nim właśnie o takiej placówce, "Punkt opieki nad osobami nietrzeźwymi" miał bowiem zgodnie z zarządzeniem wypełniać wszystkie istotne zadania, które odpowiadają zadaniom izby wytrzeźwień przewidzianym w art. 39 ust. 2 ustawy, tj.: - zapewnić opiekę nad osobami nietrzeźwymi doprowadzonymi przez funkcjonariuszy Policji oraz Straży Miejskiej w Tarnowie (pkt I ppkt 1 załącznika), - zapewnić obecność opiekuna z ukończonym szkoleniem z zakresu pierwszej pomocy (pkt VII ppkt 1 pppkt 4 lit a i b załącznika), - umożliwić dokonanie na rzecz osób nietrzeźwych zabiegów higieniczno-sanitarnych (pkt VII ppkt 1 pppkt 7 załącznika), - udzielać osobom nietrzeźwym informacji o szkodliwości nadużywania alkoholu i motywować je do podjęcia leczenia odwykowego (pkt VII ppkt 1 pppkt 12 lit. a i b załącznika), - współpracować z podmiotami działającymi w obszarze szeroko rozumianych problemów z uzależnieniami (pkt VII ppkt 1 pppkt 13 i 14). Poza tym, mając na uwadze pkt I ppkt 1 załącznika do zarządzenia, nie budziło wątpliwości, że intencją organu było, aby do punktu przyjmować osoby nietrzeźwe doprowadzane przez funkcjonariuszy Policji i Straż Miejską w Tarnowie. Tymczasem katalog miejsc, do których funkcjonariusze tych formacji mogliby doprowadzać osoby nietrzeźwe jest zgodnie z art. 40 ust. 1 i 2 ustawy zamknięty i obejmuje jedynie izby wytrzeźwień, placówki w rozumieniu tej ustawy, podmioty lecznicze, miejsce zamieszkania lub pobytu i jednostki policji. Przyjęcie, że punkt opieki nad osobami nietrzeźwymi nie jest placówką w rozumieniu ustawy implikowałoby, że doprowadzenie tam osób nietrzeźwych jest niedopuszczalne, zważywszy że, co oczywiste, punkt opieki nad osobami nietrzeźwymi, nie mieści się również w żadnej z pozostałych kategorii wymienionych w tym przepisie. Byłoby to oczywiście sprzeczne z intencją organu wyrażoną w zarządzeniu. Przyjęcie zapatrywania Prezydenta Miasta Tamowa oznaczałoby również, że do punktu, o którym mowa w zarządzeniu, nie stosuje się przepisu art. 401 ust. 1 i 3 ustawy, który upoważnia do przeprowadzenia badania stanu trzeźwości, przepisu art. 42 ust. 1 ustawy, który upoważnia do stosowanie wobec osoby nietrzeźwej przyjętej do placówki środków przymusu bezpośredniego oraz przepisu art. 402 ust. 3 ustawy, który uprawnia do podawania osobie przyjętej produktów leczniczych. Tymczasem oczywiste jest, że nie da się decydować w przedmiocie przyjęcia osoby nietrzeźwej, a następnie sprawować nad nią opieki bez możliwości podejmowania tych działań. W konsekwencji nie ulegało wątpliwości, zdaniem Prokuratora, że punkt opieki nad osobami nietrzeźwymi był placówką, o której mowa w art. 39 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Tym samym stosują się do niego wymogi określone w przepisach od art. 39 do art. 402 tejże ustawy, jak również w rozporządzeniu. Dlatego ogłaszając konkurs na wykonanie zadania publicznego w tym zakresie, organ winien był sformułować warunki realizacji zadania tak, aby placówka, której prowadzenie miało zostać zlecone, odpowiadała ww. wymogom. W niniejszej sprawie niektóre z tych wymogów zostały uwzględnione w załączniku do zarządzenia (wymóg obecności ratownika medycznego i pielęgniarki, prowadzenie ewidencji przyjętych osób, umożliwienie osobom nietrzeźwym dokonanie zabiegów higienicznych, umożliwienie wymiany odzieży, podawanie napojów w naczyniach jednorazowych). Odnośnie do części z nich jednak się nie odniesiono bądź sformułowano warunki sprzeczne z tymi wymogami. Po pierwsze, nie zawarto warunku, aby kierownik placówki w terminie do dnia 1 marca 2027 r. złożył ministrowi właściwemu do spraw zdrowia sprawozdanie za rok 2026 zawierające w szczególności informację o liczbie osób umieszczonych w placówce, z uwzględnieniem płci oraz podziału na dorosłych i małoletnich, w tym o liczbie osób przebywających w izbie albo placówce co najmniej trzy razy w okresie roku. Tymczasem zgodnie z art. 39 ust. 4 ustawy złożenie takiego sprawozdania jest obowiązkowe. Po drugie, nie przewidziano wymogu, aby w skład personelu punktu wchodził kierownik zmiany, lekarz lub felczer oraz porządkowy, co jest sprzeczne z § 8 ust. 2 pkt 1, 3 i 6 rozporządzenia. Niezależnie od tego brak wymogu obecności lekarza lub felczera narusza art. 402 ust. 1 ustawy, który wymaga, aby osoba doprowadzona do placówki została poddana niezwłocznie badaniom lekarskim. Badania takie mogą bowiem wykonywać tylko lekarze i felczerzy stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz art. 2 ust. 1 pkt 1 i ustawy o zawodzie felczera. Obecność przedstawiciela jednego z tych dwóch zawodów jest niezbędna również z uwagi na to, że w przypadku odmowy poddania się przez osobę przyjmowaną do placówki badaniu na zawartość alkoholu, jedynie on może zgodnie z art. 401 ust. 3 ustawy stwierdzić wystąpienie symptomów nietrzeźwości. Nie można zgodzić się z zapatrywaniem Prezydenta Miasta Tamowa wyrażonym w piśmie z dnia 21 stycznia 2026 r., że wystarczające będzie badanie lekarskie przeprowadzone w trybie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 13 września 2012 r. w sprawie badań lekarskich osób zatrzymanych przez Policję. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 5 ustawy o Policji osobę zatrzymaną poddaje się badaniu lekarskiemu w trybie tego rozporządzenia tylko w razie uzasadnionej potrzeby, zaś przypadki tej uzasadnionej potrzeby zostały doprecyzowana w § 1 ust. 3 ww. rozporządzenia. W konsekwencji jeżeli nie zachodzi żaden z tych przypadków, funkcjonariusz Policji nie jest zobowiązany poddać badaniu lekarskiemu osoby zatrzymanej, choćby była nietrzeźwa, nie mówiąc już o tym, że rozporządzenie nie znajduje zastosowania do osób nietrzeźwych zatrzymanych przez straż miejską. Tymczasem zgodnie z art. 402 ust. 1 ustawy badanie takie powinno być przeprowadzone odnośnie do każdej osoby doprowadzonej do placówki wykonującej zadania izby wytrzeźwień. Po trzecie, nie przewidziano w zarządzeniu, że w ramach punktu mają być przechowywane depozyty od osób przyjętych, nie określono warunków ich przechowywania oraz ich dokumentowania w formie kart depozytowych, dokumentowania zwrotu depozytu, a ponadto nie zawarto wymogu by w skład personelu wchodziła osoba upoważniona przez kierownika placówki do przekazywania środków pieniężnych lub innych przedmiotów odebranych od osób przyjętych do depozytu, czyli depozytariusz. Jest to sprzeczne z § 2 ust. 1- 2, § 3 ust. 1-3, § 4 oraz § 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, a przede wszystkim z art. 41 ustawy, który przewiduje, że rzeczy osoby przyjętej do placówki przekazuje się do depozytu. Po czwarte, nie przewidziano wymogu wyodrębnienia pomieszczeń dla poszczególnych kategorii osób przyjętych (mężczyzn, kobiet, osób do lat 18 oraz osób, stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia własnego lub innych osób przyjętych), gabinetu diagnostyczno-zabiegowego, toalet i pryszniców, jak również nie zawarto wymogów dotyczących wyposażenia tych pomieszczeń, w tym monitoringu wizyjnego, oraz ich powierzchni, co jest sprzeczne z § 6 i 7 rozporządzenia. Koliduje to również z art. 423 ust. 1 ustawy stanowiącym, że pomieszczenia i urządzenia placówki "odpowiadają wymaganiom odpowiednim do wykonywanych zadań", w tym są wyposażone w system umożliwiający obserwację osób dla zapewnienia ich bezpieczeństwa. Po piąte, w punkcie VII ppkt 1 pppkt 4 lit. a załącznika wskazano, że opiekun może mieć wykształcenie zasadnicze branżowe lub zasadnicze zawodowe, pomimo że zgodnie z § 8 ust. 4 rozporządzenia opiekun zmiany musi mieć wykształcenie średnie. Prowadzi to do naruszenia art. 423 ust. 2 ustawy, który wymaga zatrudnienia w placówkach osób posiadających kwalifikacje odpowiednie do zajmowanego stanowiska. Przepis ten formułuje również wymóg, aby zatrudnieni pracownicy dysponowali opinią psychologiczną stwierdzającą zdolność psychiczną do pracy w izbie wytrzeźwień lub placówce wykonującej jej zadania. Wymóg ten nie znalazł jednak odzwierciedlenia w treści oferty stanowiącej załącznik do zarządzenia. Po szóste, w zarządzeniu nie zawarto warunku sporządzania przez kierownika punktu raportów z przebiegu zmiany oraz prowadzenia we właściwej formie księgi raportów, co jest sprzeczne z § 9 rozporządzenia. Przepis ten wprost nakłada taki obowiązek oraz precyzuje elementy raportu, jak również sposób przechowywania raportów i ich uporządkowania. Po siódme, w punkcie VII ppkt 1 pppkt 6 załącznika nałożono na oferenta obowiązek prowadzenia ewidencji i dokumentacji osób korzystających z punktu opieki nad osobami nietrzeźwymi w sposób odbiegający od przewidzianego w rozporządzeniu. Ewidencję ograniczono bowiem do imienia, nazwiska, daty urodzenia, gminy miejsca ostatniego zameldowania/zamieszkania, daty i godziny przyjęcia do punktu, sposobu doprowadzenia, daty i godziny opuszczenia punktu, podpisu osoby dyżurującej w punkcie oraz "ewentualnych uwag". Tymczasem zgodnie wzorem karty ewidencyjnej stanowiącej załącznik do ww. rozporządzenia dokumentacja ta powinna zawierać szereg innych danych, w szczególności numer PESEL osoby doprowadzonej lub przyjętej, dane funkcjonariusza doprowadzającego, zgodę na badanie zawartości alkoholu i wynik tego badania, opinię lekarza lub felczera co do symptomów nietrzeźwości w przypadku odmowy poddania się badaniu, informację o zastosowanych zabiegach higieniczno-sanitarnych. Rozmiar wskazanych uchybień, zwłaszcza brak odzwierciedlenia w warunkach realizacji zadania stawianych oferentom kluczowych wymogów prawnych dotyczących placówki wykonującej funkcję izby wytrzeźwień, zwanej w zarządzeniu punktem opieki nad osobami nietrzeźwymi, przesądza, że zaskarżony akt wydany został z istotnym naruszeniem prawa uzasadniającym stwierdzenie jego nieważności w całość. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie skargi. Organ wskazał na treść art. 25 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Zaznaczył też, że w przypadku administracji samorządowej podstawą do ogłoszenia konkursu jest uchwalony przez radę gminy - program współpracy z organizacjami pozarządowymi. Program ten zawiera zakres zadań, których realizacja ma być zlecana organizacjom w formie wsparcia lub powierzenia, a także wysokość środków przeznaczonych na realizację programu oraz informacje o trybie powoływania i działania komisji konkursowych, które będą oceniać wnioski napływające od organizacji. Prowadzenie Punktu Opieki nad Osobami Nietrzeźwymi w Tarnowie jako zadanie w zakresie przeciwdziałania uzależnieniom i patologiom społecznym należy do priorytetowych zadań publicznych, realizowanych przez Gminę Miasta Tamowa we współpracy z organizacjami pozarządowymi w 2026 r. ujętych w Programie współpracy Gminy Miasta Tarnowa z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na 2026 rok, przyjętym uchwałą nr XXVII/245/2025 Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 27 listopada 2025 r. w sprawie Programu współpracy Gminy Miasta Tamowa z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na 2026 rok (Dz. Urz. Woj. Małop. poz. 7274). Ponadto realizacja tego zadania wynikała z założeń "Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta -Tarnów 2030", przyjętej uchwałą nr LXVII/657/2022 Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 30 czerwca 2022 r. - której opracowanie i realizacja zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.p.s. jest zadaniem własnym gminy o charakterze obowiązkowym (pkt 11. Zasoby instytucjonalne istotne w realizowaniu zadań z zakresu polityki społecznej - pomoc społeczna: Punkt Opieki nad Osobami Nietrzeźwymi). Zadanie to ujęto również w Gminnym Programie Profilaktyki, Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania Narkomanii dla Miasta Tamowa na lata 2023-2026, przyjętym uchwałą nr LXXVIII/736/2022 Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 15 grudnia 2022 r. z późn. zm. (Zadanie 4: Wspomaganie działalności instytucji, stowarzyszeń i osób fizycznych służącej rozwiązywaniu problemów alkoholowych i problemów narkomanii-pkt 2: Przeciwdziałanie negatywnym skutkom spożywania alkoholu poprzez zapewnienie pomocy osobom nietrzeźwym, w tym osobom w kryzysie bezdomności Punkt Opieki nad Osobami Nietrzeźwymi-PONON, prowadzony całodobowo przez siedem dni w tygodniu.), który stanowi część strategii rozwiązywania problemów społecznych i uwzględnia cele operacyjne dotyczące profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii, określone w Narodowym Programie Zdrowia. Wobec powyższego, w ocenie organu, nie ulega wątpliwości, że prowadzenie Punktu Opieki nad Osobami Nietrzeźwymi w Tarnowie jest zadaniem publicznym z zakresu pomocy społecznej zleconym do realizacji organizacji pozarządowej w drodze konkursu ofert. Punkt ten nie jest natomiast izbą wytrzeźwień ani placówką, o której mowa w art. 39 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W obecnym stanie prawnym izby wytrzeźwień mogą organizować i tworzyć organy samorządu terytorialnego w miastach liczących ponad 50 000 mieszkańców. O ile samo prowadzenie izby należy do kompetencji organu wykonawczego, o tyle powołanie izby wytrzeźwień (jednostki budżetowej) w danej jednostce samorządu terytorialnego powinno nastąpić w formie uchwały jej organu stanowiącego. Obecnie w Tarnowie nie istnieje izba wytrzeźwień. Uchwałą nr XVII/200/2011 Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 15 grudnia 2011 r. w sprawie likwidacji Izby Wytrzeźwień w Tarnowie, zlikwidowano taką jednostkę budżetową Gminy Miasta Tamowa. W konsekwencji brak jest podstaw prawnych do stosowania do prowadzonego Punktu Opieki nad Osobami Nietrzeźwymi w Tarnowie przepisów ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2014 r. w sprawie izb wytrzeźwień i placówek wskazanych lub utworzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego, a tym samym zupełnie nietrafne i bezzasadne są zarzuty Prokuratora przytoczone w skardze. Zaskarżone zarządzenie zostało wydane na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, a nie na podstawie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Oznacza to, że organ nie miał podstaw prawnych do stawiania w warunkach konkursowych wymogów przewidzianych dla izb wytrzeźwień, w tym dotyczących struktury organizacyjnej, personelu, dokumentacji czy infrastruktury gdyż przepisy dotyczące izb wytrzeźwień nie mają charakteru powszechnie obowiązującego wobec każdej formy opieki nad osobami nietrzeźwymi. Organ miał natomiast obowiązek określić warunki realizacji zadania adekwatne do jego charakteru i to uczynił. Przyjęte rozwiązania nie naruszają przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Nie można zatem podzielić zarzutów skargi, w tym dotyczących nieprawidłowego określenia składu i kwalifikacji personelu (w tym braku lekarza lub felczera), braku wymogów dotyczących przyjmowania i ewidencjonowania depozytów, niewłaściwego uregulowania warunków lokalowych i wyposażenia pomieszczeń, braku obowiązku prowadzenia raportów z przebiegu zmiany oraz nieprawidłowego określenia dokumentacji i ewidencji osób korzystających z placówki, ponieważ obowiązki te odnoszą się wyłącznie do izb wytrzeźwień oraz placówek działających w rozumieniu ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Niezależnie od powyższego organ wskazał, że Punkt Opieki nad Osobami Nietrzeźwymi w Tarnowie ma charakter profilaktyczny i realizuje zadania z zakresu przeciwdziałania uzależnieniom oraz zapobiegania patologiom społecznym. Zgodnie z zapisami skarżonego zarządzenia, jego celem jest nie tylko zapewnienie opieki osobom nietrzeźwym dowiezionym z terenu miasta Tarnowa, znajdującym się w okolicznościach zagrażających życiu lub zdrowiu albo zagrażających życiu lub zdrowiu innych osób, ale także zapewnienie pomocy zmierzającej do zniwelowania skutków bezdomności, podjęcia leczenia odwykowego przez osoby uzależnione od alkoholu, przywrócenia zdolności pełnienia właściwych, adekwatnych do możliwości i potrzeb osoby, społecznie użytecznych ról i funkcji społeczno-zawodowych. Punkt ten sprawuje pieczę nad osobami nietrzeźwymi z terenu miasta Tamowa. Z Punktu opieki korzystają nie tylko osoby nietrzeźwe, po interwencji Policji lub Straży Miejskiej, ale również te, które zgłaszają się samodzielnie, trafiając pod opiekę profesjonalistów i otrzymując kompleksowe wsparcie. W Punkcie dyżuruje wyspecjalizowana kadra, w tym ratownicy medyczni, pielęgniarki oraz opiekunowie, a ponadto psycholog oraz terapeuta uzależnień. W przyjaznym i bezpiecznym miejscu dla osób nietrzeźwych zapewnione są warunki do przeprowadzenia zabiegów higieniczno-sanitarnych oraz odpoczynku. Punkt oferuje środki dezynfekujące, artykuły higieny osobistej oraz odzież zastępczą na czas pobytu. W razie potrzeb możliwa jest również wymiana odzieży. Osoby przebywające w Punkcie otrzymują także napoje podawane w jednorazowych naczyniach. Co istotne, w punkcie oferowana jest specjalistyczna pomoc dla rodzin osób nietrzeźwych, obejmująca różnorodne działania. Pracownicy Punktu udzielają informacji na temat skutków nadużywania alkoholu, prowadzą rozmowy wspierające oraz motywujące do zmiany zachowań związanych z jego spożyciem. Kluczowym elementem tej pomocy jest wspieranie osób, u których picie alkoholu stało się problematyczne, szkodliwe lub ryzykowne, w ograniczeniu lub zaprzestaniu jego spożycia. Osoby uzależnione zachęcane są do podjęcia leczenia odwykowego. W Punkcie można uzyskać również informacje o placówkach oferujących pomoc terapeutyczną, leczenie oraz terapię, a także o grupach wsparcia, takich jak AA czy o organizacjach pozarządowych działających na rzecz osób uzależnionych. Dodatkowo, bliscy osób uzależnionych (współuzależnieni) mogą skorzystać z porad dotyczących dostępnych form wsparcia terapeutycznego oraz otrzymać zachętę do skorzystania z tej pomocy. Oferowane są także porady dla ofiar przemocy ze strony osób nadużywających alkoholu. Punkt współpracuje ze Schroniskiem dla osób bezdomnych "Dom dla Bezdomnych Mężczyzn Caritas Diecezji Tarnowskiej" w Tarnowie, oferując wsparcie dla osób pragnących wyjść z nałogu oraz realizując indywidualne programy wychodzenia z bezdomności. Ponadto w Punkcie odbywają się spotkania grupy wsparcia dla trzeźwiejących alkoholików. Prowadzenie izb wytrzeźwień ma charakter fakultatywny, a Gmina Miasta Tarnowa po likwidacji Izby Wytrzeźwień w 2012 r. zdecydowała się realizować zadania wobec osób nietrzeźwych w innej, dostosowanej do lokalnych potrzeb formule organizacyjnej. W odróżnieniu od izb wytrzeźwień Punkt Opieki nad Osobami Nietrzeźwymi ma charakter dobrowolny, a jego celem jest przeciwdziałanie uzależnieniom oraz zapobieganie patologiom społecznym. Izba wytrzeźwień natomiast definiowana jest jako zakład administracyjny typu zamkniętego o charakterze leczniczo-prewencyjnym, którego zadaniem jest udzielanie pomocy i sprawowanie opieki nad osobami w stanie nietrzeźwości usuwanymi z miejsc publicznych celem ochrony porządku i spokoju publicznego poprzez izolowanie tych osób do czasu wytrzeźwienia. (M. Koszowski [w:] I. Niznik-Dobosz, M. Kaszowski, Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Komentarz, Gdańsk 2022, art. 39). Celem doprowadzenia do izby wytrzeźwień w obecnym stanie prawnym nie są względy medyczne, ale realizacja obowiązków w zakresie ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego i wynikającego z tego określenia tej procedury jako zatrzymania administracyjnego (Ł. Córa, Zatrzymanie administracyjne na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, "Prokuratura i Prawo" 2008/5, s. 110). Podkreślić należy, że działalność Punktu Opieki nad Osobami Nietrzeźwymi wpisuje się w lokalne dokumenty strategiczne Gminy Miasta Tamowa i stanowi element realizacji zadań własnych w zakresie pomocy społecznej oraz profilaktyki uzależnień. Przyjęty model organizacyjny umożliwia zapewnienie opieki osobom nietrzeźwym, ograniczenie negatywnych zjawisk społecznych oraz racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi. Istotne znaczenie ma również fakt, że funkcjonowanie Punktu Opieki nad Osobami Nietrzeźwymi w Tarnowie zlecone do realizacji w 2025 r. na podstawie tożsamego zarządzenia Nr 497/2024 Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 29 listopada 2024 r. w sprawie ogłoszenia otwartego konkursu ofert realizacji zadania publicznego Gminy Miasta Tarnowa w 2025 roku przy współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego było przedmiotem kontroli przeprowadzonych przez Wojewodę Małopolskiego, Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Najwyższą Izbę Kontroli. Żaden z organów nie stwierdził nieprawidłowości w zakresie jego funkcjonowania, ani niezgodności z prawem. Okoliczność ta dodatkowo potwierdzała prawidłowość przyjętych rozwiązań. Zdaniem organu nie sposób uznać zatem, aby zaskarżone zarządzenie zostało wydane z istotnym naruszeniem prawa. Organ działał bowiem w granicach przyznanych mu kompetencji, a przyjęte rozwiązania mieściły się w zakresie możliwości kształtowania warunków realizacji zadania publicznego. Na rozprawie w dniu 30 czerwca 2026 r. pełnomocniczka Prezydenta Miasta podkreślała dobrowolność z korzystania przez osoby nietrzeźwe z punktu opieki nad osobami nietrzeźwymi. Na pytanie Sądu, pełnomocniczka Prezydenta wyjaśniała, że opis zadania poprzez wskazanie, że osoby nietrzeźwe będą dowiezione przez funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji lub Straży Miejskiej jest wynikiem tylko oceny funkcjonariuszy, że należy zapewnić ochronę osobom nietrzeźwym, które chcą skorzystać z niej dobrowolnie. Pełnomocniczka wyjaśniała również, że publicznie dostępne materiały z kontroli RPO w punkcie opieki nad osobami nietrzeźwymi zawierające fotografie łóżek z pasami obezwładniającymi są wynikiem faktu, że pomieszczenia te są dawnymi pomieszczeniami miejskiej izby wytrzeźwień i nadal ssą wykorzystywane. Pełnomocniczka potwierdziła również, że od 2011 r. miejska izba wytrzeźwień nie funkcjonuje i funkcje te pełni obecnie SOR Szpitala Miejskiego w Tarnowie lub 8-godzinne zatrzymanie w pomieszczeniach policyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga w całości zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zdaniem Sądu, pomimo braku powołania w zarządzeniu właściwego w sprawie przepisu ustawy o wychowaniu w trzeźwości – treść zaskarżonego zarządzenia Prezydenta potwierdza zarzuty Prokuratora, że w rzeczywistości zarządzenie to dotyczyło powierzenia przez organ wykonawczy prowadzenia izby wytrzeźwień. Najistotniejszy, zdaniem Sądu, jest opis zadania znajdujący się w Załączniku nr 1 do zaskarżonego zarządzenia. Z opisu tego wynika, że: "Przedmiotem realizacji zadania jest prowadzenie na terenie Gminy Miasta Tarnowa Punktu opieki nad osobami nietrzeźwymi dowiezionymi (podkreślenie Sądu) z terenu miasta Tarnowa przez funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji lub Straży Miejskiej w Tarnowie przez wszystkie dni tygodnia, całodobowo, również w dni wolne od pracy i w święta". Powyższe określenie ("dowiezionymi"), a także całkowity brak zastrzeżenia w opisie lub pozostałych warunkach realizacji zadania, że korzystanie z punktu opieki nad osobami nietrzeźwymi ma charakter wyłącznie dobrowolny, świadczy o tym, że w rzeczywistości "dowiezienie" do punktu opieki wynikać będzie z dobrowolnej chęci skorzystania przez osoby nietrzeźwe z transportu świadczonego przez funkcjonariuszy Policji lub Straży Miejskiej. Zgodnie z art. 33a ust. 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości osoba doprowadzana, będąca w stanie nietrzeźwości, może być umieszczona na czas do wytrzeźwienia w izbie wytrzeźwień, w placówce, o której mowa w art. 39 ust. 3, albo w jednostce Policji. Doprowadzenie, czy też "dowiezienie" przez funkcjonariuszy może nastąpić wyłącznie do wskazanych w ustawie placówek. Powołany wyżej art. 39 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości pozwalał Radzie Miejskiej Tarnowa na zlecenie tego typu zadań innej placówce. Jednakże rację mial skarżący Prokurator, że placówki te powinny spełniać wymogi, o których mowa w rozporządzeniu. W konsekwencji, zdaniem Sądu, pomimo zapewnień pełnomocniczki Prezydenta o "dobrowolności" skorzystania przez osoby znajdujące się w stanie nietrzeźwym z usług opieki placówki, w rzeczywistości brak było wyraźnego zastrzeżenia, że placówka ta ma działać wyłącznie w oparciu o dobrowolne zgłoszenie się osoby nietrzeźwej, która w każdej chwili może opuścić placówek. Podobne uwagi zgłaszał przedstawicie RPO już w 2018 r. wskazując na rzeczywisty brak dobrowolności (por. wyciąg raportu nr BPK.574.2.2017.MK z dnia 2 lutego 2018 r. str. 3 i 4 https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/Wyci%C4%85g%20-%20IW%20Tarn%C3%B3w%202017.pdf ). W ocenie Sądu, skoro mechanizm funkcjonowania punktu opieki zakłada "dowiezienie" przez funkcjonariuszy Policji lub Straży Miejskiej osób będących w stanie nietrzeźwym, to tym samym "punkt opieki nad osobami nietrzeźwymi" w rzeczywistości należało traktować jako placówkę, o której mowa w art. 39 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. W konsekwencji zastosowanie znajdowały wszystkie przepisy rozporządzenia tj. w szczególności wskazany w skardze wymóg zatrudnienia na każdorazowej zmianie osób wymienionych w § 8 rozporządzenia, w szczególności, kierownika zmiany, lekarza lub felczera i porządkowego. Rację miał też Prokurator, że zaskarżone zarządzenie naruszyło § 2 ust. 1-2, § 3 ust. 1-3, § 4 rozporządzenia przez zaniechanie sformułowania warunków dotyczących przyjmowania, przechowywania i zwracania depozytów od osób przyjętych oraz dokumentowania tych czynności; art. 423 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości oraz § 6 ust. 1-8, § 7 ust. 1 rozporządzenia, przez zaniechania sformułowania warunków dotyczących wyodrębnienia pomieszczeń dla poszczególnych kategorii osób przyjętych, gabinetu diagnostyczno-zabiegowego, toalet i pryszniców oraz wyposażenia tych pomieszczeń;- art. 423 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości oraz § 8 ust. 4 rozporządzenia, przez sformułowanie w VII ppkt 1 pppkt 4 lit. a załącznika do zaskarżonego zarządzenia wymogu posiadania przez opiekuna wykształcenia zasadniczego branżowego lub zasadniczego zawodowego, pomimo że zgodnie z § 8 ust. 4 rozporządzenia powinien on mieć wykształcenie średnie, art. 423 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości przez zaniechanie sformułowania warunku, że zatrudnieni pracownicy mają dysponować opinią psychologiczną stwierdzającą zdolność psychiczną do pracy w izbie wytrzeźwień lub placówce wykonującej jej zadania; § 9 rozporządzenia - przez zaniechanie sformułowania warunku, że kierownik placówki ma sporządzać raporty z przebiegu zmiany i prowadzić we właściwej formie księgę tych raportów; a także załącznika nr 2 do rozporządzenia - przez określenie elementów prowadzonej ewidencji i dokumentacji osób korzystających z punktu opieki nad osobami nietrzeźwymi w sposób odbiegający od przewidzianego w ww. załączniku. Zaskarżone zarządzenie (w przedmiocie ogłoszenia otwartego konkursu ofert) jest aktem organu wykonawczego samorządu terytorialnego, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a. Niewątpliwie zarządzenie to zostało podjęte przez organ wykonawczy samorządu terytorialnego w sprawach z zakresu administracji publicznej. Rację miał przy tym Prokurator, że sformułowanie w warunkach realizacji zadania stawianego oferentom wymogów w sposób istotny odbiegających od wzorca funkcjonowania izby wytrzeźwień z ustawy o wychowaniu w trzeźwości oraz przeciwdziałaniu alkoholizmowi i rozporządzenia uzasadniało stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonego zarządzania. Uwagi pełnomocniczki o zastąpieniu zlikwidowanej miejskiej izby wytrzeźwień praktyką odwożenia nietrzeźwych na SOR lub do policyjnej izby zatrzymań nie wydają się tłumaczyć, że w rzeczywistości celem działania punktu opieki nad osobami nietrzeźwymi nie było zastąpienie formalnie działającej izby wytrzeźwień placówka prowadzoną na zlecenie Gminy Miasta Tarnów. Uwzględnienie skargi Prokuratora z powodu istotnego naruszenia prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 662) powoduje, że Sąd stwierdził nieważność w całości zaskarżonego zarządzenia zgodnie z art. 147 §1 p.p.s.a.