III SA/Kr 428/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. T. - Kancelaria Adwokacka w K ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając m.in. na podstawie art. art. 8, art. 39, ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2017.1769) decyzją z dnia 23 marca 2018 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r. nr [...], na mocy której przyznano P. K. – dalej skarżący, zasiłek celowy w kwocie 168 zł na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie w miesiącu styczniu 2018 r. Powyższe decyzje zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny ustalony przez organy: Wnioskiem z dnia 29 grudnia 2017 r. skarżący zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego m.in. na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie. Organ I instancji ustalił, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i z uwagi na trudną sytuację bytową nie jest w stanie samodzielnie zapewnić żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie , mimo , że jak stwierdził organ , skarżący racjonalnie gospodaruje posiadanymi środkami finansowymi. Dochód skarżącego nie przekracza kwoty 150% kryterium dochodowego. W związku z powyższym , zdaniem organu, zasadnym było przyznanie skarżącemu wnioskowanej pomocy . Świadczenie to jest współfinansowane z dotacji przekazanej przez Wojewodę w ramach wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w realizacji zadania dożywiania dzieci i zapewniania posiłku osobom tego pozbawionym "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020. zostało przyznane skarżącemu na 28 dni w miesiącu, które Pomoc w tym zakresie została przyznana skarżącemu na okres 28 dni . Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na wyjątkowo ważny interes strony spowodowany jej trudną sytuacja. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zakwestionował wysokość przyznanych środków finansowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu I instancji przedstawione w uzasadnieniu tej decyzji. Organ odwoławczy wyjaśnił , że decyzje w sprawie zasiłku celowego zapadają w ramach tzw. uznania administracyjnego co oznacza, że załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Warunkiem korzystania z pomocy społecznej jest ustalenie, że wnioskowana pomoc ma charakter niezbędnej, jej udzielenie ma nastąpić w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, a następnie stwierdzenie, że udzielenie pomocy jest konieczne z uwagi na fakt, iż osoba wnioskująca nie może własnymi zasobami i możliwościami przezwyciężyć trudnej sytuacji, w jakiej się znalazła. Organ I instancji zasadnie uznał , że wnioskowana pomoc skarżącemu przysługuje , jednak z uwagi na ograniczone środki finansowe , pomoc ta nie mogła być wyższa od przyznanej kwoty świadczenia , tym bardziej , że skarżący jest objęty innymi formami pomocy społecznej ( zasiłki celowe na zakup leków , obuwia , na rachunki za wodę , energię elektryczną , gaz , żywność ). Zaskarżona decyzja nie pozostaje zatem w sprzeczności z prawem. Świadczenie w postaci zasiłku celowego służy zaspokojeniu konkretnej potrzeby, a jego wysokość, uzależniona jest nie tylko od wysokości konkretnej potrzeby, ale i od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjne w Krakowie, w której skarżący wskazując na swoja trudna sytuacje życiową zakwestionował wysokość przyznanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył , co następuje : Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2016.1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego i procesowego , nie zaś według kryterium słuszności , czy celowości. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Kwestionowane w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji zostały wydane na podstawie art. 8 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j .Dz.U.2017.1769) , zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej. Decyzje te rozstrzygały wniosek skarżącego o przyznanie mu pomocy finansowej poprzez przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie w kwocie 168.00 zł za miesiąc styczeń 2018 r. Zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Ze wskazanej regulacji jednoznacznie wynika, że przyznanie zasiłku celowego leży w granicach, tzw. uznania administracyjnego, co trafnie podkreśliły orzekające organy. Rozstrzyganie w ramach uznania administracyjnego wymaga od organu poczynienia ustaleń na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), który to materiał dowodowy powinien być zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ orzekający w granicach uznania powinien również podjąć wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, by załatwić sprawę z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) poprzez wydanie decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.). Obowiązkiem organu administracji jest więc wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, czyli wytłumaczenie dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu faktycznym i prawnym podjętego rozstrzygnięcia. Sądowa kontrola uznania administracyjnego ograniczona jest wyłącznie do oceny tego, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 1406/17). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje zatem także prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. W szczególności, wobec danej osoby pewien zakres przyznanych już świadczeń organ może uznać za zaspokajający jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe. "Wsparcie organu pomocy społecznej nie może stanowić sposobu na wyrównanie wszystkich niedostatków, nawet o charakterze elementarnym. Pomoc społeczna przysługuje dopiero wówczas, gdy osoba, mimo wykorzystania wszystkich swoich możliwości poprawy swej sytuacji, nadal pozostaje w niedostatku uniemożliwiającym zaspokajanie potrzeb o charakterze elementarnym. Środki pieniężne z tej pomocy mogą być przeznaczone tylko na zaspokojenie, i to w niepełnym zakresie, niezbędnych potrzeb bytowych, o jakich mowa w art. 39 u.p.s. (...)".( tak WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 24 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 355/17; LEX nr 2309972). Racje ma zatem organ II instancji podnosząc, że celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna ma charakter wsparcia osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są natomiast zobowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżący objęty jest stałą pomocą ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i nie pozostaje bez wsparcia ze strony organów. Rozpoznając wnioski skarżącego organ I instancji, w miarę swoich możliwości oraz po dokonaniu gradacji potrzeb, przyznaje skarżącemu świadczenia, nie pozostawiając go bez pomocy w trudnej sytuacji życiowej. Jak wynika z akt sprawy w dniu 18 stycznia 2018 r. skarżącemu zostały przyznane zasiłki celowe na: leki (190,00 zł), uregulowanie opłat za wodę (96.44 zł), uregulowanie opłat za energię elektryczną (599.03 zł), na zakup obuwia (50.00 zł), na gaz (143.12 zł) oraz zasiłki celowe z przeznaczeniem na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie w kwocie 180,00 zł od miesiąca lutego 2018 r. do kwietnia 2018 r Patrząc przez ten pryzmat na kontrolowane decyzje, w ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak i Prezydent Miasta, w imieniu którego działał organ pomocowy , nie przekroczyły ram uznania administracyjnego, podejmując rozstrzygnięcia w tej sprawie, nie naruszając postanowień artykułów: 7, 77 § 1, 80 k.p.a., . Organy te działały w zgodzie z celami i zasadami pomocy społecznej, wskazanymi w art. .2 i 3 ww. ustawy o pomocy społecznej. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy jednoznacznie potwierdza , że skarżący spełnił kryteria , od których uzależniona jest pomoc społeczna i pomoc tę przyznały w wysokości uwzględniającej możliwości finansowe organu mając na uwadze potrzeby innych osób ( podopiecznych ) ubiegających się o taką pomoc . W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący korzystał z ustawowego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. Biorącemu udział w sprawie pełnomocnikowi z urzędu przyznano wynagrodzenie tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 240 zł podwyższone o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności, zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2016.1714).