III SA/Kr 323/26

|Sygn. akt III SA/Kr 323/26 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 kwietnia 2026 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Katarzyna Marasek-Zybura, Asesor: WSA Magdalena Gawlikowska (spr.), Sędzia: WSA Janusz Kasprzycki, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2026 r., sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 lipca 2025 r. nr SKO.RD/4120/421/2025 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego J. P. 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Decyzją z 22 lipca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z 5 czerwca 2025 r., w sprawie nałożenia na J. P. (dalej skarżący) kary pieniężnej w wysokości 500 zł, w związku z naruszeniem obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu marki [...], nr VIN: [...] (dalej pojazd), w ustawowym 30 dniowym terminie. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 10 lutego 2025 r. skarżący złożył do organu I instancji wniosek o rejestrację pojazdu. Do wniosku skarżący załączył fakturę nr [...] z 2 stycznia 2025 r. Na fakturze wskazano, że data dokonania dostawy/wykonania usługi to 2 stycznia 2025 r. Wymienioną na wstępie decyzją z 5 czerwca 2025 r. organ I instancji nałożył na skarżącego karę wysokości 500 zł za naruszenie wynikającego z art. 73aa ustawy Prawo o ruchu drogowym obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w ustawowym 30 dniowym terminie od dnia nabycia pojazdu. Organ I instancji uznał, że datą nabycia pojazdu była data wskazana na fakturze załączonej do wniosku. Jak wskazano, zgodnie z informacją zawartą w dołączonej do wniosku fakturze, stanowiącej dowód nabycia pojazdu, data "dokonania dostawy/wykonania usługi" to 2 stycznia 2025 r. i od tej daty zdaniem organu należy liczyć bieg 30 dniowego terminu do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu. Organ I instancji nie podzielił twierdzeń skarżącego wyrażonych we wniosku, że datą nabycia pojazdu był 14 stycznia 2025 r., co wynikało z adnotacji "doręczono dnia 14.01.2025 r." widniejącej na kserokopii koperty przesyłki nadanej do skarżącego przez PKO Leasing S.A. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że organ I instancji błędnie przyjął naruszenie przez niego ustawowego terminu do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu. Skarżący wskazał, że termin nabycia przez niego pojazdu to 14 stycznia 2025 r., a więc wraz z odebraniem przez skarżącego oświadczenia lesingodawcy o przyjęciu jego oferty. Skarżący powołał się na art. 70 Kodeksu cywilnego. Decyzją z 22 lipca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że nabycie pojazdu nastąpiło 2 stycznia 2025 r., zatem 30-dniowy termin na złożenie wniosku o rejestrację pojazdu rozpoczął bieg 3 stycznia 2025 r. a upłynął z dniem 3 lutego 2025 r. Za zasadne uznano też powołanie przez organ I instancji art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5" (..). Natomiast § 4 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdu (Dz. U. z 2024 r., poz. 1709) wyszczególnia, że dowodem własności pojazdu jest m.in. faktura potwierdzająca nabycie pojazdu. Mając to na względzie stwierdzono, że organ I instancji w sposób prawidłowy za dzień nabycia pojazdu przyjął dzień wykonania usługi, a to 2 stycznia 2025 r. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze skarżący zarzucił, że organ niewłaściwie ustalił datę nabycia pojazdu, a przez to bezpodstawnie przyjął. że skarżący dopuścił się uchybienia terminu do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu i nałożył karę pieniężną. Wskazał, że to leasingodawca przyjął taką konstrukcję prawną końcowego wykupu pojazdu, że po dokonaniu ostatnich płatności skarżący otrzymał oświadczenie o przyjęciu jego oferty, w związku z czym w dacie doręczenia skarżącemu tego dokumentu jego zdaniem przeszła na skarżącego własność pojazdu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast, według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143) dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Określając podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 73aa ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1251 ze zm.) dalej p.r.d., właściciel pojazdu jest obowiązany złożyć do starosty wniosek o rejestrację pojazdu w ciągu 30 dni od dnia nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast w myśl art. 140mb pkt 1 p.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu obowiązanym do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 73aa ust. 1, nie złoży tego wniosku w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł. Kara pieniężna jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez starostę (art. 140n ust. 1 i ust. 2a p.r.d.). Istota sprawy sprowadzała się do oceny prawidłowości ustalenia daty nabycia pojazdu, a tym samym terminowości złożenia wniosku o jego rejestrację. W ocenie Sądu organy obu instancji wydały w sprawie rozstrzygnięcia bez uprzedniego ustalenia stanu faktycznego sprawy w sposób odpowiadający zasadzie prawdy obiektywnej. Zasada prawdy obiektywnej została skonstruowana w art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Powyższa zasada ogólna odnosi się nie tylko do sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego, lecz jest także wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, gdyż organy administracji publicznej mają obowiązek uwzględniania jej przy "załatwieniu sprawy" (por. wyroki NSA z 4.06.1982 r., l SA 258/82, ONSA 1982/1, poz. 54, oraz z 28.11.2012 r., l OSK 641/12, LEX nr 1291400; wyrok WSA w Gdańsku z 14.09.2011 r., l SA/Gd 502/11, LEX nr 898927). Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany z urzędu: 1. ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; 2. ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności (por. wyrok z 20.09.2012 r., IV SA/Wa 663/12, LEX nr 1347629, w którym WSA w Warszawie stwierdził, że "organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy", przy czym "aktywna rola organu administracji publicznej w procesie poszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego może przejawiać się zarówno podejmowaniem czynności dowodowych z urzędu, a także gromadzeniem w aktach sprawy dowodów wskazanych lub dostarczonych przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy" - tak WSA we Wrocławiu w wyroku z 15.02.2012 r., IV SA/Wr 711/11, LEX nr 1139681); 3. przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy; 4. dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z 23.02.2012 r., II GSK 118/12, LEX nr 1125454). W ocenie Sądu przyjęcie wskazanej w fakturze daty 2 stycznia 2025 r., jako daty nabycia przedmiotowego pojazdu, było w niniejszej sprawie przedwczesne. Przede wszystkim żaden przepis ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym powołany przez organy art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d., czy też § 4 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdu (Dz. U. z 2024 r., poz. 1709) nie stanowi, że jako data nabycia pojazdu bezwzględnie wiążąca dla organu jest data wskazana w fakturze. Skarżący we wniosku wskazywał na inną niż wskazana w fakturze datę przejścia własności pojazdu, a organ nie podjął żadnych czynności celem wyjaśnienia tej okoliczności, która ma w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie. Jednocześnie Sąd zauważa, że z faktury nie wynika jednoznacznie, że dokumentuje ona nabycie pojazdu. Z treści faktury wynika, że należność za przedmiotowy pojazd została wyszczególniona jako usługa, a nie dostawa. Jednocześnie w prawym górnym rogu faktury widnieje niejednoznaczne określenie "Data dokonania dostawy/wykonania usługi". Określenie "usługa" może oznaczać należność za usługę leasingową, a nie wykup samochodu, gdzie bardziej adekwatne byłoby określenie "dostawa". Nie wiadomo zatem, czy pojazd przykładowo przechodził na własność wraz z zapłatą ostatniej raty leasingowej, czy też na podstawie odrębnej od leasingu czynności "dostawy" udokumentowanej fakturą VAT. Wątpliwości w tym zakresie nie zostały w sprawie rozwiane. Sąd wskazuje, że kwestię przejścia własności samochodu objętego leasingiem reguluje każdorazowo umowa leasingowa i w celu rozwiania istniejących wątpliwości co do daty nabycia pojazdu organ powinien był zwrócić się do skarżącego o jej przedstawienie. Sąd zauważa też, że ani akta sprawy, ani argumentacja skarżącego nie potwierdzają, że momentem nabycia pojazdu był 14 stycznia 2025 r. Przede wszystkim w aktach administracyjnych zalega jedynie kserokopia koperty przesyłki nadanej przez PKO Leasing do skarżącego, z adnotacją: "doręczono dn. 14.01.2015 r." Nie wiadomo natomiast jaka była zawartość tej koperty. Również treść art. 70 k.c., na którą powołuje się skarżący nie może być w niniejszej sprawie rozstrzygająca albowiem przewiduje regulację w razie zaistnienia wątpliwości. Nie jest natomiast znana treść umowy leasingowej, co do warunków i momentu przejścia własności pojazdu, gdzie kwestie te powinny być uregulowane, zatem na tym etapie powoływanie się na art. 70 k.c. jest przedwczesne. Zdaniem Sądu organ w ramach realizacji zasady prawdy obiektywnej powinien był podjąć wszelkie niezbędne czynności celem jednoznacznego ustalenia daty nabycia przedmiotowego pojazdu jako okoliczności dającej podstawę do ustalenia, czy zaistniały podstawy do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie obowiązku terminowego złożenia wniosku o rejestrację nabytego pojazdu. Zasadne będzie z pewnością zwrócenie się do skarżącego o złożenie stosownych wyjaśnień i przedłożenie dokumentacji leasingowej celem ustalenia warunków, a tym samym momentu przejścia własności pojazdu na skarżącego. Podkreślić w tym miejscu należy, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko zawarte w niniejszym wyroku. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pk1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.