III SA/Kr 316/17

Kraków, dnia 23 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Bociąga po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego

W dniu 5 czerwca 2017 r. (data prezentaty sądu) J. K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwuletnim synem. Określając swój majątek zadeklarowała brak nieruchomości, zasobów, przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego określiła łącznie na kwotę 850 zł plus zasiłki celowe z MOPS. Uzasadniając swoje starania podniosła, że samotnie wychowuje syna a jej sytuacja materialna jest ciężka i nie pozwala na opłacenie pełnomocnika. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki podała, że na środki czystości przeznacza 100 zł, na wodę ok. 120 zł, na prąd 150 zł, na gaz 150 zł, na lekarstwa 200 zł, na żywność 700-900 zł. Zarządzeniem z dnia 22 czerwca 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów źródłowych mających na celu: wyjaśnienia w jaki sposób przy wykazywanych dochodach 850 zł miesięcznie skarżącą deklaruje, iż wysokość jej zobowiązań i stałych wydatków (na środki czystości, wodę, prąd, gaz, lekarstwa żywność) sięga miesięcznie kwoty 1420 zł a więc niemal dwukrotnie przekracza wykazane dochody; udokumentowanie rachunkami deklarowanych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, w tym opłat za energię elektryczną, gaz, wodę., Jeśli występują problemy z terminowym regulowaniem tych należności przedłożenie kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających; wyjaśnienie, czy skarżącą jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna; wyjaśnienie czy skarżącą podejmuje się jakiś prac dorywczych bądź zleconych a jeśli tak to na ile szacuje z nich dochód w ujęciu miesięcznym? W odpowiedzi na wezwanie skarżąca powtórzyła, iż ubiega się o pełnomocnika z urzędu, gdyż przy niskich dochodach nie jest w stanie opłacić pełnomocnika z wyboru. Dodała, że jest na etapie rozwodu. Stwierdziła, że jej rodzice z którymi mieszka opłacają wszelkie rachunki za gaz, prąd i ogrzewanie. Przebywają za granicą i tylko dwa razy w miesiącu przyjeżdżają do kraju. Podniosła, że Fundusz Alimentacyjny pomniejszył zasądzone alimenty i wypłaca jedynie 250 zł. Powtórzyła, że od 2014 r. nie pracuje, nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Wychowuje samotnie syna a środki pozyskuje z MOPS, z funduszu alimentacyjnego, z programu 500+ i z zasiłku. Do pisemnych wyjaśnień dołączyła przykładowe paragony z zakupów spożywczych i aptek opiewające na kwoty po kilkadziesiąt złotych, kopie wybranych recept, skierowań na zabiegi fizjoterapeutyczne, decyzji o przyznaniu zasiłku okresowego z powodu bezradności, zasiłków celowych na dofinansowanie zakupu posiłku, do opłat za wodę i gaz, decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego, decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego, decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego. Postanowieniem z dnia 18 lipca 2017 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowił dla skarżącej adwokata. Stwierdził bowiem, że skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 P.p.s.a. na urzędowym formularzu PPF. Oświadczenie to uzupełnione dodatkowymi wyjaśnieniami jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości finansowych skarżącej. Tworzy bowiem w miarę spójny obraz sytuacji życiowej skarżącej. Skarżąca nie ma żadnego majątku. Z zasad doświadczenia życiowego wynika zaś, że środki jakie ma do dyspozycji z trudem wystarczają przy obecnym poziomie cen oraz usług na opłacenie kosztów bieżącego utrzymania. W takiej sytuacji konieczność wygospodarowania przez skarżącą środków na pełnomocnika z wyboru jest problematyczne i uzasadnia twierdzenie, że nie jest ona w stanie ponieść tych kosztów, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. Od powyższego postanowienia J. K. wniosła sprzeciw domagając się zwolnienia od kosztów sądowych. Podniosła, że jej sytuacja materialna jest bardzo ciężka i nie stać ją na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 zwanej dalej P.p.s.a.) stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z treścią § 2 prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., w tym postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedmiotowej sprawie skarżąca jest zwolniona z mocy ustawy z obowiązku uiszczania wszelkich kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Zatem do kosztów postępowania należy zaliczyć jedynie koszt wynagrodzenia należnego profesjonalnemu pełnomocnikowi za prowadzenie sprawy. W ocenie Sądu, referendarz sądowy zasadnie uznał, że strona skarżąca wykazała spełnienie przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając bowiem na względzie wykazaną w urzędowym formularzu sytuację materialną i rodzinną skarżącej stwierdzić należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca i je rodzina uzyskują wprawdzie stały dochód, jednakże jest on niewysoki. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżąca znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, nie jest bowiem w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia należnego profesjonalnemu pełnomocnikowi za prowadzenie sprawy, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a.