III SA/Kr 270/26

| | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 sierpnia 2026 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Janusz Kasprzycki, Sędziowie: WSA Michał Niedźwiedź (spr.), Asesor WSA Ewelina Dziuban, , po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 12 sierpnia 2026 r., sprawy ze skargi P. w W. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 20 grudnia 2025 r. nr WO-II.6231.1.18.2025 w przedmiocie odmowy udostępnienia ksiąg metrykalnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżącego P. w W. 117 zł (słownie: sto siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wojewoda Małopolski wydał 20 grudnia 2025 r. decyzję o nr WO-II.6231.1.18.2025, którą utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Niepołomicach z 12 listopada 2025 r., nr USC.5364.46.2026 o odmowie P. w W. (dalej: "wnioskodawca", "strona skarżąca") udostępnienia akt metrykalnych (łączonych) ksiąg urodzeń wszystkich do roku 1924 włącznie oraz wszystkich akt metrykalnych (łączonych) ksiąg małżeństw i zgonów do roku 1944 włącznie w celu ich zeskanowania, podając wykaz ksiąg objętych postępowaniem, tj. Księga urodzeń Staniątki za lata 1890-1945; Księga urodzeń Podłęże za lata 1890-1945; Księga urodzeń Niepołomice za lata 1921-1945; Księga urodzeń Podgrabie za lata 1890-1945; Księga urodzeń Chobot za lata 1890-1945; Księga urodzeń Wola Zabierzowska za lata 1890-1945; Księga urodzeń Zabierzów "Bocheński" za lata 1890-1945; Księga małżeństw Staniątki za lata 1890-1945; Księga małżeństw Podłęże za lata 1890-1945; Księga małżeństw Niepołomice za lata 1890-1945; Księga małżeństw Podgrabie za lata 1890-1945; Księga małżeństw Wola Batorska za lata 1890-1945; Księga małżeństw Chobot, Zabierzów ,,Bocheński" za lata 1890-1945; Księgi zgonów Staniątki za lata 1890-1945; Księgi zgonów Podłęże za lata 1890-1945; Księgi zgonów Niepołomice za lata 1890-1945; Księgi zgonów Podgrabie za lata 1890-1945; Księgi zgonów Wola Batorska za lata 1890-1945; Księgi zgonów Zabierzów ,,Bocheński" za lata 1890-1945. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 23 września 2025r. do organu I instancji za pośrednictwem platformy e-PUAP, wpłynął wniosek P. w W. o udostępnienie w celu zeskanowania wszystkich akt metrykalnych urodzenia do 1924 r. włącznie oraz wszystkich akt małżeństw i zgonów do 1944 r. włącznie, przez osobę upoważnioną przez ww. Wnioskodawcę. Uzasadniając swój wniosek ww. wskazał, że skany ksiąg metrykalnych zostaną opublikowane w serwisie P. [...]. Jako podstawę prawną swojego żądania Wnioskodawca wskazał art. 130 ust. 4 u.p.a.s.c., a także art. 16a ust. 1, art. 16b ust. 2 pkt. 1 oraz art. 16d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 164, dalej: "u.n.z.a."). Pismem z 21 października 2025 r., organ I instancji poinformował Wnioskodawcę, że treść posiadanych w Urzędzie aktów stanu cywilnego znajduje się w księgach obejmujących wiele lat, aż do 1945 r. (tzw. księgi łączone). W przypadku księgi łączonej termin jej przechowywania (100 lat dla urodzeń, 80 lat dla małżeństw i zgonów) liczony jest od daty zamknięcia ostatniej księgi w danej księdze. W konsekwencji niemożliwym jest udostępnianie tych ksiąg na podstawie u.n.z.a. Kierownik wyjaśnił – z przywołaniem stosownych uregulowań u.p.a.s.c., że księgi stanu cywilnego prowadzone przed dniem wejścia w życie ustawy przekazywane są do właściwych archiwów państwowych po upływie 100 lat od zamknięcia księgi urodzeń, a po upływie 80 lat od zamknięcia księgi małżeństw i księgi zgonów. Jednak, jeżeli w księdze stanu cywilnego była prowadzona więcej niż jedna księga stanu cywilnego, termin jej przechowywania jest liczony od daty zamknięcia ostatniej księgi stanu cywilnego prowadzonej w danej księdze. O udostępnieniu ksiąg stanu cywilnego na zasadach określonych w ustawie 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach można mówić w odniesieniu do ksiąg, dla których upłynął już okres przechowywania w urzędzie stanu cywilnego, (100 lub 80 lat), lecz nie zostały jeszcze przekazane do archiwum, jednakże z zastrzeżeniem wynikającym z art. 128 ust 1 a ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Z przepisu tego wynika zaś, że jeżeli dla osoby, dla której sporządzono akt urodzenia lub akt małżeństwa w księdze stanu cywilnego prowadzonej przed dniem wejścia w życie u.p.a.s.c. nie sporządzono aktu zgonu lub nie zarejestrowano informacji o zgonie, księgę urodzeń i księgę małżeństw mimo upływu wskazanych okresów przechowuje się do czasu sporządzenia dla osoby, której akt dotyczy, aktu zgonu lub zarejestrowania informacji o zgonie tej osoby. Wskazano również, że organ I instancji na bieżąco przekazuje księgi do Archiwum Narodowego i "nie ma obecnie sytuacji, która spełniałaby kryteria określone w art. 129 u.p.a.s.c." (przepis określający terminy przekazania do archiwum państwowego ksiąg stanu cywilnego, dla których upłynął już okres przechowywania w urzędzie stanu cywilnego). Wyjaśniono następnie, że akty stanu cywilnego sporządzone w księgach, dla których okres przechowywania w urzędzie stanu cywilnego jeszcze nie upłynął udostępniane są na zasadach określonych w u.p.a.s.c. Tym samym akty stanu cywilnego znajdujące się w księdze łączonej, zawierającej akty "przekraczające swoim zakresem" rok 1924 (dla aktów urodzeń) i rok 1944 (dla aktów małżeństw i zgonów) – jak wszystkie akty z księgi – są aktami podlegającymi przeniesieniu do rejestru stanu cywilnego i mogą być udostępnione wyłącznie na podstawie u.p.a.s.c. Następnie organ I instancji omówił również – z odniesieniem się do odpowiednich przepisów u.p.a.s.c. – rodzaje dokumentów wydawanych z ksiąg stanu cywilnego (odpisy zupełne i skrócone, zaświadczenia o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze danych dotyczących wskazanej osoby, zaświadczenia o stanie cywilnym) oraz przesłanki ich uzyskania. Wskazano także na możliwość nieodpłatnego wykonania przez osobę uprawnioną do otrzymania odpisu zupełnego aktu stanu cywilnego fotokopii aktu stanu cywilnego sporządzonego w papierowej księdze stanu cywilnego. Wnioskodawca został również powiadomiony o wysokości kwoty opłaty skarbowej za wydanie odpisów zupełnych i skróconych oraz sposobie jej uiszczenia. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., organ I instancji wezwał Wnioskodawcę o doprecyzowanie podania z 23 września 2025 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, poprzez wskazanie takiego sposobu udostępnienia żądanych dokumentów, który będzie zgodny z przepisami ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego – pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Korespondencja została doręczona Wnioskodawcy 21 października 2025 r. za pośrednictwem platformy e-PUAP. W piśmie z 23 października 2025 r. nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie Wnioskodawca oświadczył, że: ,,(...) chcemy wykonać skany (zdjęcia) akt metrykalnych wskazanych we wniosku, co zostało precyzyjnie tam opisane i uzasadnione". Wnioskodawca potwierdził ponadto, że akta te zamierza zeskanować w sposób opisany we wniosku z 23 września 2025 r. W zaistniałej sytuacji, pismem z 24 października 2025 r., organ I instancji zawiadomił Wnioskodawcę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie udostępnienia ksiąg akt metrykalnych do skanowania w zakresie wszystkich akt metrykalnych urodzenia do 1924 r. włącznie oraz wszystkich akt małżeństw i zgonów do 1944 r. włącznie. W tym samym piśmie organ I instancji zawiadomił Wnioskodawcę o wynikającym z art. 10 k.p.a. prawie strony do czynnego udziału w postępowaniu i możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego w terminie 7 dni od otrzymania korespondencji. 31 października 2025 r. organ I instancji wezwał Wnioskodawcę do wniesienia opłaty skarbowej – od wydania decyzji, w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania. Korespondencja została skutecznie doręczona Wnioskodawcy w dniu 31 października 2025 r. za pośrednictwem platformy e-PUAP. W piśmie z 3 listopada 2025 r. nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie Wnioskodawca oświadczył, że: ,,(...) jest organizacją pożytku publicznego (odpis z KRS, gdzie ta informacja jest odnotowana). Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie organizacji pożytku publicznego przysługuje zwolnienie od opłaty skarbowej w odniesieniu do prowadzonej przez nią działalności pożytku publicznego (...)." W zaistniałej sytuacji, 12 listopada 2025 r. organ I instancji wydał decyzję nr USC.5364.46.2025, mocą której odmówił Wnioskodawcy udostępnienia akt metrykalnych, wyjaśniając, że wszystkie akty stanu cywilnego będące przedmiotem zainteresowania ww., zapisane zostały w łączonych księgach stanu cywilnego – czyli księgach stanu cywilnego, w których prowadzona była więcej niż jedna księga stanu cywilnego oraz że treść aktów z ksiąg łączonych nie może być udostępniana na podstawie przepisów ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. W szczególności wskazano na dyspozycję art. 128 ust. 1 u.p.a.s.c. i podano, że księgi, będące przedmiotem postępowania będą zamykane 31 grudnia 2045 r. w przypadku ksiąg urodzeń i 31 grudnia 2025 r. w przypadku ksiąg małżeństw i zgonów. Przywołano także przepis art. 128 ust. 1a u.p.a.s.c., stanowiący, że jeżeli dla osoby, dla której sporządzono akt urodzenia lub akt małżeństwa w księdze stanu cywilnego prowadzonej przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nie sporządzono aktu zgonu lub nie zarejestrowano informacji o zgonie, księgę urodzeń i księgę małżeństw, mimo upływu okresów, o których mówi art. 128 ust. 1 u.p.a.s.c., przechowuje się do czasu sporządzenia dla osoby, której akt dotyczy, aktu zgonu lub zarejestrowania informacji o zgonie tej osoby. Wszystkie akty stanu cywilnego znajdujące się w księgach łączonych, dla których okres przechowywania w urzędzie stanu cywilnego jeszcze nie upłynął, są aktami stanu cywilnego podlegającymi przeniesieniu do rejestru stanu cywilnego i mogą być udostępnione wyłącznie na podstawie ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Przywołano również przepis art. 130 ust. 5 u.p.a.s.c., wskazując, że jedynie osoba uprawniona do otrzymania odpisu aktu stanu cywilnego, sporządzonego w księdze prowadzonej przed dniem wejścia w życie ustawy, może uzyskać możliwość wykonania fotokopii aktu stanu cywilnego, jeżeli jej wykonanie nie zagraża trwałości księgi i zawartych w niej aktów. Skoro zaś księgi będące przedmiotem niniejszego postępowania nie są materiałem archiwalnym, to nie może mieć zastosowania przepis art. 130 ust. 4 u.p.a.s.c., zgodnie z którym po upływie okresów, o których mowa w art. 128 ust. 1 i 1a u.p.a.s.c. akty stanu cywilnego, sporządzone w księgach stanu cywilnego, nie podlegają przeniesieniu do rejestru stanu cywilnego, zaś udostępnianie ich, akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub skorowidzów alfabetycznych przez kierownika urzędu stanu cywilnego odbywa się na zasadach podkreślonych w ustawie o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. W konkluzji swojego rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że w odniesieniu do ksiąg metrykalnych objętych niniejszym postępowaniem nie powstał obowiązek przekazania ich do archiwum państwowego. Oznacza to, że nie mogą one zostać udostępnione Wnioskodawcy na podstawie przepisów u.n.z.a. Wnioskodawca nie sprecyzował zaś, które spośród sporządzonych w księgach metrykalnych, przechowywanych w USC, aktów urodzeń: "od najstarszych przechowywanych w urzędzie, aż do roku 1924", oraz aktów małżeństw i zgonów "od najstarszych przechowywanych w urzędzie, aż do roku 1944" są przedmiotem jego zainteresowania, a także nie wskazał takiego sposobu udostępnienia żądanych dokumentów, który byłby zgodny z przepisami ustawy p.a.s.c. W złożonym odwołaniu Wnioskodawca nie zgodził się z ww. rozstrzygnięciem i zarzucił organowi I instancji: - niewłaściwe zastosowanie art. 1 u.n.z.a., poprzez przyjęcie, że księga stanu cywilnego zamknięta w 1946 r., stanowi materiał archiwalny nie od momentu zamknięcia, tylko od momentu upływu okresu jej przechowywania w USC, - niewłaściwe zastosowanie art. 128 ust. 1 u.p.a.s.c. ,,(...) poprzez przyjęcie, że normy tam zawarte regulują zasady udostępniania opisanych tam akt stanu cywilnego osobom trzecim, a przez to że stanowią one podstawę do odmowy udostępniania takich akt wnioskodawcy celem ich digitalizacji, podczas gdy przepisy te regulują zasady przekazywania ksiąg stanu cywilnego z urzędu stanu cywilnego do archiwum, a więc nie mogą stanowić podstawy prawnej do odmowy udostępniania do digitalizacji (...)", - niezastosowanie art. 16a ust. 1 oraz art. 16d ust. 1 pkt 1 u.n.z.a. "(...) w związku z art. 130 ust. 4 u.p.a.s.c., w sytuacji, gdy art. 130 ust. 4 zdanie drugie Ustawy PASC jasno stanowi, że akta stanu cywilnego sporządzone przed wejściem w życie Ustawy PASC, po upływie 80 lat (dla ksiąg małżeństw i zgonów) i 100 lat (księgi urodzeń) od zamknięcia księgi, tak długo jak długo nie zostały przekazane do archiwum, są udostępniane przez kierownika urzędu stanu cywilnego na zasadach określonych w u.n.z.a., a zgodnie z art. 16a ust. 1 u.n.z.a. każdemu przysługuje prawo dostępu do materiałów archiwalnych, natomiast zgodnie z art. 16d ust. 1 pkt. 1 lit. a u.n.z.a. podmioty zobowiązane udostępniają zainteresowanym materiały archiwalne przez umożliwienie osobistego utrwalenia ich treści w postaci m. in. Odwzorowań cyfrowych (...)". Uzasadniając swoje stanowisko Odwołujący się wskazał, iż twierdzenie organu I instancji, że księga stanu cywilnego staje się materiałem archiwalnym nie w momencie jej zamknięcia, ale w momencie, gdy upłynie okres jej przechowywania w USC, pozostaje w sprzeczności z przepisem art. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Zgodnie z tym przepisem, cechami, jakie musi posiadać dany obiekt, aby mógł być uznany za materiał archiwalny jest bowiem jego istnienie (czyli wytworzenie) oraz posiadanie przez ten obiekt atrybutu źródła informacji o wartości historycznej. Za moment, w którym księga stanu cywilnego została wytworzona należy zaś uznać jej zamknięcie. Żaden przepis nie stanowi natomiast, że księga stanu cywilnego staje się materiałem archiwalnym w momencie, gdy upłynął okres jej przechowywania. W dalszej części odwołania przedstawiona została wykładnia przepisu art. 130 ust. 4 p.a.s.c.: ,,(...) Użyty w drugim zdaniu zacytowanego przepisu zwrot "udostępnianie ich" powinien odnosić się do wymienionych w pierwszym zdaniu aktów stanu cywilnego, a nie do ksiąg stanu cywilnego. Po pierwsze Tak wskazuje interpretacja gramatyczna: skoro podmiotem w pierwszym zdaniu są akta stanu cywilnego, to zaimek ,,ich" w kolejnym zdaniu należy odczytywać jako odnoszący się do podmiotu w pierwszym zdaniu. Po drugie taka interpretacja jest głęboko osadzona w interpretacji celowościowej: zamiarem ustawodawcy przy opracowywaniu przepisów Ustawy PASC było możliwie jak najszersze i jak najszybsze udostępnienie akt stanu cywilnego osobom trzecim, bez naruszenia praw do ochrony danych osobowych osób żyjących. W tym celu wprowadzając Ustawę PASC ustawodawca skrócił (w porównaniu z poprzednią ustawą) okres ,,ochrony" dla akt stanu cywilnego małżeństw i zgonów ze 100 do 80 lat (...). Odmienna interpretacja (że okresy 100/80 lat, po których upływie mogą być udostępnione akty liczą się od końca roku, w którym została zamknięta zbiorcza księga), oprócz tego, że jest sprzeczna z treścią przepisu prowadziłaby do sytuacji jaskrawo sprzecznych z opisanym wyżej celem ustawodawcy, co dobrze się uwidoczniło w niniejszej sprawie: akta małżeństw z 1890r., dla których okres ,"ochrony" (100 lat) minął 34 lata temu, nie będą mogły być udostępniane jeszcze przez kolejne ponad 20 lat, gdyż dopiero z końcem 2045 r. minie 100 lat od zamknięcia ostatniej księgi urodzeń znajdującej się w jednej księdze łączonej w ww. aktami urodzeń. I jedynym powodem dla takiego stanu rzeczy miałaby być okoliczność czysto ,,techniczna" uwarunkowana historycznie: sporządzanie aktów danego rodzaju w jednej zbiorczej księdze, obejmującej wiele lat lub wiele zdarzeń (...)". Odwołujący podkreślił, że przedstawiony pogląd jest zgodny z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych. Bezprzedmiotowe zdaniem Odwołującego jest ponadto powoływanie się przez organ w zaskarżonej Decyzji na art. 128 ust. 1 u.p.a.s.c. ,,(...) gdyż przepisy tam zawarte regulują okresy przechowywania ksiąg łączonych przez urząd stanu cywilnego, co (...) nie jest tożsame z okresem po jakim mogą być udostępniane poszczególne akty. Tę kwestię reguluje wprost art. 130 ust. 4 u.p.a.s.c.". Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, Wojewoda Małopolski wydał decyzję z dnia 20 grudnia 2025r., o której mowa na wstępie. W uzasadnieniu wskazano na przepisy prawa materialnego, mające zastosowanie w sprawie, na istotę sporu i uznano, że uzyskanie przez Wnioskodawcę dostępu do danych zawartych w aktach stanu cywilnego możliwe jest wyłącznie na zasadach określonych w ustawie Prawo o aktach stanu cywilnego (w formie odpisów aktów – skróconych lub zupełnych, zaświadczeń lub samodzielnie wykonanej fotokopii, pod warunkiem, że Wnioskodawca należy do kręgu osób wymienionych wprost w przepisach u.p.a.s.c., jako uprawniony do otrzymania odpisu aktu stanu cywilnego, bądź wykazania posiadania interesu prawnego do jego uzyskania). Natomiast z dokumentacji sprawy wynika, że Wnioskodawca nie udowodnił, że należy do kręgu podmiotów bezpośrednio uprawnionych na mocy przepisów u.p.a.s.c. do otrzymania odpisów aktów, o których udostępnienie wnioskuje. Nie sposób uznać zarzutu Odwołującego się, który dotyczy niewłaściwego zastosowania art. 128 ust. 1 u.p.a.s.c., opartego na przekonaniu, że wykładnia przepisów u.p.a.s.c. wyrażająca się w przyjęciu, że wspólny okres przechowywania ksiąg stanu cywilnego w ramach księgi łączonej oznacza także wspólny okres udostępniania aktów jest błędna. Nie można również podzielić zarzutu naruszenia przez organ art. 16a ust. 1 oraz 16d ust. 1 pkt 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, w związku z art. 130 ust. 4 u.p.a.s.c., poprzez ich niezastosowanie. Następnie organ II instancji powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych i uznał, że zastosowana przez organ I instancji interpretacja przepisów u.p.a.s.c. dotyczących udostępniania ksiąg stanu cywilnego jest nieprawidłowa. Nie powinno bowiem budzić wątpliwości, że stanowiące przedmiot zainteresowania Wnioskodawcy akty urodzenia, małżeństwa i zgonu, sporządzone w przechowywanych przez USC księgach metrykalnych, które prowadzone były jako księgi łączone nie stały się jeszcze dokumentami archiwalnymi, do których dostęp może uzyskać każdy na zasadach powszechnej dostępności materiałów archiwalnych. Udostępnienie przez Kierownika USC aktów z tych ksiąg możliwe jest tylko na zasadach określonych w ustawie p.a.s.c. Wobec powyższego – uznając, że w opisanym stanie faktycznym i prawnym nie istnieją podstawy do wyeliminowania zaskarżonej decyzji organu I instancji – utrzymano ją w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona skarżąca zaskarżyła decyzje organu II instancji w całości, zarzucając jej: - niewłaściwe zastosowanie art. 128 ust. 1 u.p.a.s.c., poprzez przyjęcie, że normy tam zawarte regulują zasady udostępniania opisanych tam akt stanu cywilnego osobom trzecim, a przez to, że stanowią one podstawę do odmowy udostępniania takich akt skarżącemu celem ich digitalizacji, podczas gdy przepisy te regulują zasady przekazywania ksiąg stanu cywilnego z urzędu stanu cywilnego do archiwum, a więc nie mogą stanowić podstawy prawnej do odmowy udostępnienia ksiąg do digitalizacji; - niezastosowanie art. 16a ust. 1 oraz art, 16d ust. 1 pkt 1 u.n.z.a. w związku z art. 130 ust. 4 u.p.a.s.c., w sytuacji gdy art. 130 ust. 4 zdanie drugie u.p.a.s.c. jasno stanowi, że akta stanu cywilnego sporządzone przed wejściem w życie u.p.a.s.c., po upływie 80 lat (dla ksiąg małżeństw i zgonów) i 100 lat (księgi urodzeń) od zamknięcia księgi, tak długo jak długo nie zostały przekazane do archiwum, są udostępniane przez kierownika urzędu stanu cywilnego na zasadach określonych w u.n.z.a., a zgodnie z art. 16a ust. 1 u.n.z.a. każdemu przysługuje prawo dostępu do materiałów archiwalnych, natomiast zgodnie z art. 16d ust. 1 pkt. 1 lit. a u.n.z.a. podmioty zobowiązane udostępniają zainteresowanym materiały archiwalne przez umożliwienie osobistego utrwalenia ich treści w postaci m.in. odwzorowań cyfrowych; - niewłaściwe zastosowanie art. 45 ust. 1 u.p.a.s.c., poprzez przyjęcie, że ma on zastosowanie w niniejszej sprawie do skarżącego (i może być odmową udostępnienia żądanych akt do digitalizacji), podczas gdy ten przepis dotyczy wydawania odpisów z aktów stanu cywilnego i stosuje się wyłącznie do osób uprawnionych (niezależnie od tego czy upłynął okres przechowywania akt czy nie), a bezspornym jest, że takie uprawnienie stronie nie przysługuje, strona nigdy o odpis aktu nie występowała i nie na tej podstawie żądała udostępnienia akt do digitalizacji; - niewłaściwe zastosowanie art. 130 ust. 5 u.p.a.s.c., poprzez przyjęcie, że ma on zastosowanie w niniejszej sprawie do skarżącego (i może być odmową udostępnienia żądanych akt do digitalizacji), podczas gdy ten przepis stosuje się wyłącznie do osób uprawnionych do otrzymania odpisu akt stanu cywilnego (niezależnie od tego czy upłynął okres przechowywania akt czy nie), a bezspornym jest, że takie uprawnienie skarżącemu nie przysługuje i nie na tej podstawie strona skarżąca żądał udostępnienia akt do digitalizacji. W świetle powyższych zarzutów i argumentacji skargi, strona skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.a.s.c. akty stanu cywilnego oraz akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego kierownik urzędu stanu cywilnego przechowuje przez okres: 1) 100 lat - akty urodzenia oraz akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego dotyczące aktu urodzenia; 2) 80 lat - akty małżeństwa, akty zgonu oraz akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego dotyczące aktu małżeństwa i aktu zgonu. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu okresy, o których mowa w ust. 1, są liczone od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło sporządzenie aktu stanu cywilnego. Jeżeli osoba, której dotyczy akt urodzenia lub akt małżeństwa, żyje dłużej niż okres przechowywania tego aktu przez kierownika urzędu stanu cywilnego, akt jest przechowywany do czasu sporządzenia dla tej osoby aktu zgonu lub zarejestrowania informacji o zgonie tej osoby (ust. 3). Po upływie okresów, o których mowa w ust. 1 i 3, akty stanu cywilnego oraz akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego kierownik urzędu stanu cywilnego przekazuje w ciągu 2 lat do właściwego archiwum państwowego (ust. 4). Po upływie okresów, o których mowa w ust. 1 i 3, a przed przekazaniem akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego do właściwego archiwum państwowego, ich udostępnianie następuje zgodnie z art. 26 ust. 4 (ust. 5). Zgodnie z art. 26 ust. 4 u.p.a.s.c. dokumenty z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego, na żądanie sądu, prokuratora, osoby, której akt stanu cywilnego dotyczy, lub osoby mającej interes prawny, mogą być wydawane: 1) na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej albo odwzorowania cyfrowego poświadczonego za zgodność z oryginałem przez kierownika urzędu stanu cywilnego kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo 2) w postaci kopii albo wydruku dokumentu elektronicznego poświadczonych za zgodność z oryginałem przez kierownika urzędu stanu cywilnego podpisem własnoręcznym. W świetle postanowień art. 128 ust. 1 u.p.a.s.c. kierownik urzędu stanu cywilnego przekazuje do właściwych archiwów państwowych księgi stanu cywilnego prowadzone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wraz z aktami zbiorowymi rejestracji stanu cywilnego oraz skorowidzami alfabetycznymi po upływie 100 lat od zamknięcia księgi urodzeń, a po upływie 80 lat od zamknięcia księgi małżeństw i księgi zgonów. Jeżeli w księdze stanu cywilnego była prowadzona więcej niż jedna księga stanu cywilnego, termin jej przechowywania jest liczony od daty zamknięcia ostatniej księgi stanu cywilnego prowadzonej w danej księdze. Jeżeli dla osoby, dla której sporządzono akt urodzenia lub akt małżeństwa w księdze stanu cywilnego prowadzonej przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nie sporządzono aktu zgonu lub nie zarejestrowano informacji o zgonie, księgę urodzeń i księgę małżeństw, mimo upływu okresów, o których mowa w ust. 1, przechowuje się do czasu sporządzenia dla osoby, której akt dotyczy, aktu zgonu lub zarejestrowania informacji o zgonie tej osoby (ust. 1a). Jak stanowi art. 130 ust. 4 u.p.a.s.c. akty stanu cywilnego sporządzone w księgach stanu cywilnego prowadzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, po upływie okresów, o których mowa w art. 128 ust. 1 i 1a, nie podlegają przeniesieniu do rejestru stanu cywilnego. Udostępnianie ich oraz akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub skorowidzów alfabetycznych przez kierownika urzędu stanu cywilnego przed przekazaniem księgi stanu cywilnego do właściwego archiwum państwowego odbywa się na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164). Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji relewantne są również przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r., poz. 164, dalej: "ustawa o narodowym zasobie archiwalnym"). W świetle art. 16a. ust. 1 ustawy każdemu przysługuje prawo dostępu do materiałów archiwalnych. Przepis art. 16b ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym stanowi, że dostęp do materiałów archiwalnych podlega ograniczeniu: 1) w zakresie i na zasadach określonych w przepisach: a) o ochronie informacji niejawnych, b) o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych; 2) ze względu na ochronę: a) dóbr osobistych, b) danych osobowych; 3) ze względu na potrzebę zachowania integralności składników państwowego zasobu archiwalnego zagrożonego uszkodzeniem, zniszczeniem lub utratą. 2. Materiały archiwalne podlegają udostępnianiu nie wcześniej niż w przypadku: 1) aktów stanu cywilnego lub ksiąg stanu cywilnego, od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło odpowiednio sporządzenie aktu lub zamknięcie księgi, dotyczących: a) urodzeń - po 100 latach, b) małżeństw i zgonów - po 80 latach; 2) indywidualnej dokumentacji medycznej - po 100 latach od sporządzenia ostatniego wpisu; 3) aktów notarialnych i dokumentacji ksiąg wieczystych wraz z urządzeniami ewidencyjnymi - po 70 latach od sporządzenia aktu lub składnika dokumentacji; 4) dokumentacji spraw sądowych i postępowań dochodzeniowych - po 70 latach od uprawomocnienia się orzeczenia lub zakończenia postępowania; 5) ewidencji ludności - po 30 latach od jej wytworzenia; 6) dokumentacji osobowej i płacowej pracodawców - po 50 latach od ustania stosunku pracy. 3. Ograniczeń określonych: 1) w ust. 1 pkt 2 i 3 nie stosuje się, jeżeli zainteresowany posiada szczególne uprawnienia albo realizuje cele korzystające ze szczególnej ochrony prawnej, które to uprawnienia lub cele są nadrzędne w stosunku do tych ograniczeń; 2) w ust. 2 nie stosuje się do udostępnienia uprawnionym do dostępu do danych zawartych w tych materiałach. Wskazać należy, że z powołanego przepisu art. 130 ust. 4 u.p.a.s.c. wynika jednoznaczny obowiązek kierownika urzędu stanu cywilnego udostępniania materiałów archiwalnych w postaci aktów stanu cywilnego lub ksiąg stanu cywilnego w oparciu o reguły wynikające z ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Obowiązek ten powstaje każdorazowo w odniesieniu do aktów stanu cywilnego sporządzonych w księgach stanu cywilnego prowadzonych przed dniem wejścia w życie u.p.a.s.c., a więc przed 1 marca 2015 r., w sytuacji, gdy księga stanu cywilnego nie została jeszcze przekazana do archiwum państwowego, a upłynęły okresy, o których mowa w art. 128 ust. 1 i 1a u.p.a.s.c. Przy czym podkreślenia wymaga, że istota tej regulacji polega na wskazaniu podmiotu odpowiedzialnego za udostępnienie wskazanych nią materiałów w okresie przejściowym, tj. do czasu ich przekazania właściwemu archiwum, a nie terminów otwierających lub zamykających możliwość takiego udostępnienia. Ponadto, zdaniem Sądu, w odniesieniu do księgi stanu cywilnego, w stosunku do której nie upłynął jeszcze okres jej przechowywania w urzędzie stanu cywilnego, choćby z uwagi na łączne prowadzenie w księdze zarówno księgi małżeństw, jak i urodzeń oraz zgonów, lecz jest ona księgą zamkniętą, również nie stosuje się przepisów u.p.a.s.c., gdy chodzi o udostępnianie zgromadzonych w niej zasobów, ponieważ wraz z zamknięciem tej księgi stanowi ona materiał archiwalny. Kwestię udostępniania materiałów archiwalnych reguluje ustawa o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (m. in. art. 16 b ust. 2). W ocenie Sądu wadliwe jest zatem stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji, w którym utożsamiono kwestię udostępniania wnioskowanych przez stronę skarżącą materiałów z ksiąg stanu cywilnego z okresem ich przechowywania w urzędzie stanu cywilnego. Sąd podziela pogląd przyjęty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 lipca 2022 r., III SA/Łd 252/22, CBOSA), że art. 128 ust. 1 i 1a u.p.a.s.c. nie reguluje zasad udostępniania zawartości ksiąg stanu cywilnego, lecz normuje obowiązki kierownika urzędu stanu cywilnego związane z przekazaniem tych ksiąg do właściwych archiwów państwowych po upływie oznaczonych w tym przepisie terminów. Z powołanej regulacji nie wynikają reguły dotyczące udostępniania ww. materiałów, a więc nie można było wywodzić z niej podstawy prawnej do odmowy ich udostępnienia, jak to miało miejsce w zaskarżonej decyzji. Z treści art. 130 ust. 4 u.p.a.s.c. oraz wcześniej powołanych przepisów nie można wywnioskować więcej niż to, że po upływie okresów wskazanych w art. 128 ust. 1 i 1a u.p.a.s.c. akty stanu cywilnego sporządzone w księgach stanu cywilnego prowadzonych przed 1 marca 2015 r. (przed dniem wejścia w życie u.p.a.s.c.) z jednej stronny nie podlegają przeniesieniu do rejestru stanu cywilnego, z drugiej zaś podlegają przekazaniu do właściwego archiwum państwowego, co jednak nie oznacza, że upływ okresów przekazania determinuje kwestię udostępnienia takich materiałów. Przepisy te stanowią bowiem o przechowywaniu a nie udostępnianiu ww. materiałów. W rezultacie, zdaniem Sądu art. 128 p.a.s.c. nie wprowadza zmian w odniesieniu do zasad udostępniania aktów stanu cywilnego, bo okres przechowywania ksiąg nie oznacza, że wspólny jest także okres ich udostępniania. Przepisy ustawy o narodowym zasobie archiwalnym stanowią lex specialis względem unormowań u.p.a.s.c. w zakresie, w jakim określają one co jest materiałem archiwalnym oraz na jakich zasadach i w jakich formach odbywa się udostępnianie takich materiałów. Dlatego właśnie wykładnia przywołanego art. 130 ust. 4 u.p.a.s.c. oraz wcześniejszych unormowań musi odbywać się w ścisłym powiązaniu przede wszystkim z art. 16a i 16b ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, gdyż w innym przypadku niweczyłoby to przewidziane w art. 16a ust. 1 ww. ustawy powszechne prawo dostępu każdego do materiałów archiwalnych. Z art. 16b ust. 2 pkt 1 u.n.z.a. wynika, że materiały archiwalne w postaci aktów stanu cywilnego podlegają udostępnieniu nie wcześniej niż od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło odpowiednio sporządzenie aktu lub zamknięcie księgi, dotyczących: a) urodzeń – po 100 latach; b) małżeństw i zgonów – po 80 latach. Skoro więc ustawodawca sprecyzował, kiedy wspomniany zasób archiwalny podlega udostępnieniu na zasadach przedmiotowej ustawy, to nie można wywodzić z przepisów o przechowywaniu ksiąg stanu cywilnego zawartych w u.p.a.s.c. skutków przeciwstawnych w stosunku do unormowania zawartego w art. 16a ust. 1 oraz art. 16b ust. 2 pkt 1 lit. "a" i "b" ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach Sąd podziela również pogląd wyrażony w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 417/17, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 538/19 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 listopada 2019 r., III SA/Kr 925/19, CBOSA), że brak jest podstaw do uznania, że trudności techniczne w udostępnieniu materiałów archiwalnych, mogą wprowadzać ograniczenia w obowiązującej zasadzie powszechnego dostępu. Sposób prowadzenia ksiąg nie może bowiem ograniczać zasady powszechnego dostępu wynikającej z art. 16a ust. 1 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Terminy wskazane w art. 128 ust. 1 ustawy o aktach stanu cywilnego odnoszą się do terminów przekazywania ksiąg stanu cywilnego przez kierowników USC do właściwych archiwów państwowych. Zdaniem Sądu organ dokonał błędnej wykładni wskazanych wyżej przepisów art. 28 ust. 4, art. 128 ust. 1 i art. 130 ust. 4 p.a.s.c. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i rozpoznać wniosek strony skarżącej. W szczególności organ powinien zbadać, czy nie zachodzą przesłanki uzasadniające ograniczenie powszechnego dostępu do materiałów archiwalnych skonstruowane w art. 16b ust. 1 powołanej wyżej ustawy. Orzekając o uchyleniu decyzji wydanych w obu instancjach, Sąd kierował się art. 135 p.p.s.a. Przepis ten przewiduje, że dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu, aby w obrocie prawnym nie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 629). W obliczu powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przy zastosowaniu art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt I sentencji wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 206 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Małopolskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 117 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. Stosownie do art. 206 p.p.s.a. Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności, jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W orzecznictwie podkreśla się, że "uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., jest przypadek sprawy sądowoadministracyjnej, w której wystąpiły następujące okoliczności: niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę, istnienie wątpliwości, czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia stanu niezgodnego z prawem, czy też uzyskanie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego. Sądowi z urzędu znany jest fakt występowania przez stronę skarżącą w wielu innych sprawach przed sądami administracyjnymi w bardzo zbliżonych stanach faktycznych, objętych jednolitą regulacją prawną, w których strona jest reprezentowana przez tego samego pełnomocnika (II SA/Rz 578/22, II SA/Rz 1009/23, II SA/Rz 1795/23, II SA/Rz 1906/23, II SA/Rz 1904/23, II SA/Rz 1294/24, II SA/Rz 471/25, II SA/Rz 1118/25, II SA/Rz 1408/25). Sąd zważył, że każda ze spraw wymagała w tej sytuacji mniejszego nakładu pracy, przy jednoczesnym niewielkim stopniu złożoności sprawy. Wskazuje na to tożsama, szablonowa, treść wniesionych skarg, znana Sądowi z urzędu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że wywiedzenie skarg i reprezentowanie strony w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy (zob. w tej materii postanowienia NSA z dnia 7 czerwca 2016 r. sygn. akt I OZ 544/16, z dnia 1 lipca 2016 r. sygn. akt II GZ 668/16 oraz z dnia 25 stycznia 2019 r. sygn. akt I GZ 502/18). Zaznaczyć także należy, że instytucję miarkowania kosztów zastępstwa procesowego Sąd zastosował dopiero po wielokrotnym przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego kosztów zastępstwa w pełnej wysokości. Ponadto analiza akt sprawy wymagała niewielkiego nakładu pracy pełnomocnika, zaś sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym (na wniosek profesjonalnego pełnomocnika), co wiązało się z brakiem koniczności stawiennictwa pełnomocnika przez sądem.