III SA/Kr 261/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. K. na orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy z dnia 9 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.

Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Określając wspólny majątek zadeklarowała tylko mieszkanie o pow. 51,50 m2 i szacunkowej wartości 230 tyś. zł obarczone kredytem hipotecznym w wysokości 55 tys. zł. Dochody gospodarstwa domowego oszacowała na 2901,90 zł wyjaśniając że składa się na to kwota 2223,20 zł emerytury męża i 678,70 zł jej bezrobocia. Uzasadniając swoje starania podniosła, że znajduje się obecnie w bardzo trudnej sytuacji finansowej powodowanej z jednej strony zwolnieniem jej z pracy bez wypowiedzenia a z drugiej ciężką chorobą onkologiczną męża. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki podała, że na spłatę kredytu hipotecznego przeznaczać musi 736 zł, na czynsz 540,50 zł, na energię elektryczną 113,10 zł, na gaz 76,70 zł, na telefony komórkowe 130 zł, na leki 410 zł, na spłatę pożyczek 250 zł, na rtv 30 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 §1 pkt 1 pkt. 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – rozpoznanie jej wniosku z zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest zbędne a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Powyższe pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa na urzędowym formularzu PPF. Oświadczenie to jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości finansowych skarżącej. Skarżąca nie jest może osobą ubogą w potocznym tego słowa znaczeniu, niemniej zgodzić należy się z tym, że obecnie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej powodowanej z jednej strony bezrobociem a z drugiej ciężką chorobą onkologiczną męża. Jednocześnie z zasad doświadczenia życiowego wynika, że po opłaceniu wykazanych stałych miesięcznych wydatków środki jakie ma do dyspozycji dwuosobowe gospodarstwo domowe skarżącej wystarczają z trudem przy obecnym poziomie cen oraz usług na opłacenie kosztów bieżącego utrzymania. Okoliczność, że do skarżącej należy wykazane mieszkanie nie zmienia tego spojrzenia. Po pierwsze mieszkanie zabezpiecza potrzeby bytowe małżonków. Po drugie obarczone jest hipoteką. Chociaż więc potencjalnie posiada pewną wartość sprzedażną to jednak realne możliwości rozporządzenia tym składnikiem majątkowym są mocno ograniczone. Trudno bowiem wymagać od skarżącej zbycia tego mieszkania celem pozyskania środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru albowiem godziłoby to w podstawę egzystencji skarżącej i jej męża. Trzeba również pamiętać, że osoby zmagające się z ciężką chorobą powinny dysponować jakimś zabezpieczeniem nawet gdy państwo deklaruje powszechny i bezpłatny dostęp do świadczeń zdrowotnych. Pozostaje bowiem cały szereg wydatków nierefundowanych. W takiej sytuacji konieczność wygospodarowania przez skarżącą środków na pełnomocnika z wyboru jest problematyczne i uzasadnia twierdzenie, że nie jest ona w stanie ponieść tych kosztów, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Biorąc to pod uwagę udzielono skarżącej w takim zakresie pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekając jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.