III SA/Kr 238/18

Kraków, dnia 6 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Bociąga po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego postanawia: 1/ umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2/ ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.

Wyrokiem z dnia 17 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 238/18 WSA w Krakowie oddalił skargę R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego. W dniu 17 lipca 2018 r. wpłynął do Sadu wypełniony formularz PPF w którym skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sadowych oraz ustanowienia adwokata. W formularzu R. S. oświadczył, że utrzymuje się wyłącznie z zasiłku stałego w kwocie 481 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł. Podał, że nie posiada żadnych nieruchomości, a jego oszczędności to kwota 120 zł. Jednocześnie wskazał, że co miesiąc opłaca gaz - 80zł, prąd - 60 zł, woda - 40 zł, a na życie pozostaje mu około 100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. dalej powoływana jako P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a. przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych, a osobnego do żądania ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Wnioskodawca złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego. Takie postępowanie sądowoadministracyjne trzeba niewątpliwie zaliczyć do katalogu spraw z zakresu pomocy społecznej, w rozumieniu powołanego przepisu. W związku z tym dalsze prowadzenie postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy uznać za zbędne. Zwolnienie w tym zakresie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy. W rezultacie więc, rozpatrywanie przedmiotowego wniosku zasadne jest tylko w aspekcie ustanowienia pełnomocnika. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma w związku z tym analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt l FZ 29/12). Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie pozwala, zdaniem Sądu, na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, bez pogorszenia warunków bytowych. Koszty utrzymania, w świetle braku oszczędności oraz oświadczenia wnioskodawcy, że nie posiada oszczędności nie dają mu możliwości uiszczenia wynagrodzenia ewentualnego pełnomocnika. W związku z tym wniosek w zakresie przyznania adwokata należało uznać za zasadny. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Biorąc pod uwagę powyższe, Sad działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, art. 249 a i art. 258 § 4 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.