III SA/Kr 22/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 22/17

Skarżący złożył wniosek o udzielenie prawa pomocy. Ze złożonego przez skarżącego formularza "PPF" wynikało, że skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Przedstawiane w tym wniosku informacje skarżący ograniczył do wskazania, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema córkami i że należy do niego mieszkanie określone jako "nora". Podał, że nie posiadają żadnych zasobów ani przedmiotów wartościowych. Przy dochodach gospodarstwa domowego adnotował "mops 141 zł". Postanowieniem z dnia 19 maja 2017 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. Od powyższego postanowienia skarżący skutecznie wniósł sprzeciw. W sprzeciwie podniósł, że jest bezrobotny, a w czasie gdy składał wniosek o przyznanie prawa pomocy otrzymywał jedynie zasiłek w wysokości 140 zł z MOPS. Stwierdził też, że jego wydatki znacznie wzrosły i nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i rodziny. W następstwie powyższego skarżący został wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718) dalej: "P.p.s.a.", do uzupełnienia wniosku o udzielenie prawa pomocy poprzez: oświadczenie czy skarżący posiada konto bankowe, a jeżeli tak to przedłożenie wyciągu z konta bankowego obrazującego historię operacji za ostatnie 3 miesiące; podanie dokładnej wysokości i źródła miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego (min. wynagrodzenie za pracę, zasiłki z pomocy społecznej, świadczenia z urzędu pracy, świadczenia z ZUS, wszelkie inne dochody); podanie czy dzieci skarżącego korzystają z jakichkolwiek form pomocy finansowej lub rzeczowej, a jeżeli tak to jakiego rodzaju lub w jakiej wysokości; wskazanie czy skarżący posiada status osoby bezrobotnej, a jeżeli tak to czy otrzymuje z tego tytułu zasiłek i w jakiej wysokości; podanie jakie są miesięczne koszty utrzymania skarżącego i jego rodziny (żywność, odzież, środki czystości, czynsz, opłaty za media i inne stałe wydatki związane z utrzymaniem), w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem negatywnych skutków procesowych. W odpowiedzi na powyższe skarżący oświadczył jedynie, że nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Przedłożył też kserokopię decyzji Prezydenta Miasta z dnia 14 czerwca 2017 r., o przyznaniu mu zasiłku okresowego na czas od 1 lipca 2017 do 30 września 2017 z powodu bezradności w sprawach opiekuńczo – wychowawczych w kwocie 141,50 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. W ocenie Sądu sprzeciw skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, a zatem postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 maja 2017 r. należało utrzymać w mocy. Zgodnie z 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy wskazać, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy może dotyczyć zatem wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II OZ 725/13; LEX nr 1437287). Co równie istotne, to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie Sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy zależy od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 43/15; LEX nr 1640593). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie przedstawił w wystarczający sposób sytuacji materialnej swojego gospodarstwa domowego. Jedyną informacją podaną przez skarżącego, a istotną dla niniejszego rozstrzygnięcia jest ta, zgodnie z którą skarżący posiada mieszkanie i otrzymuje zasiłek z MOPS w wysokości 141 zł. Dlatego też Sąd w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwał skarżącego o przedstawienie dodatkowych informacji (oraz dokumentów), które pozwoliłyby Sądowi ocenić, czy skarżącemu przysługuje prawo pomocy. Skarżący odpowiadając na wezwanie Sądu wskazał co prawda, że nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy i przedłożył decyzję na dowód kwoty uzyskiwanego zasiłku nie mniej jednak nadal nie podał jakie są jego miesięczne dochody i wydatki. Twierdzenia skarżącego nie przedstawiają zatem w pełni jego sytuacji materialnej. Doświadczenie życiowe wskazuje, że nie jest możliwe utrzymanie siebie i rodziny za wskazaną przez skarżącego kwotę 141,50 zł, natomiast skarżący nie wskazał z jakiego tytułu uzyskuje środki do życia oraz z jakich form pomocy korzysta w celu utrzymania siebie i rodziny. Wobec tego, że skarżący nie przedstawił informacji ani dokumentów, które mogłyby w pełni zobrazować Sądowi jego rzeczywistą sytuację finansową, Sąd rozpoznający wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został pozbawiony możliwości oceny zdolności finansowych skarżącego związanych z ewentualnymi kosztami ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. To zaś oznacza, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec powyższego w ocenie Sądu referendarz sądowy zasadnie oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy zasadnie również umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Skarżący domagał się bowiem zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z zakresu pomocy i opieki społecznej. Zgodnie natomiast z przytoczonym przepisem, strona skarżąca z mocy samego prawa nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawie tego rodzaju. Wydanie orzeczenia w przedmiocie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych jest zatem zbędne. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji działając na podstawie art. 260 P.p.s.a.