III SA/Kr 1800/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 10 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 września 2022 r. nr SKO.PS/4110/440/2022 w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu uchyla zaskarżone postanowienie.

Burmistrz Miasta i Gminy W. decyzją w dniu 25 maja 2022 r. nr [...] odmówił skarżącemu przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup leków. Decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 6 czerwca 2022 r. W dniu 21 czerwca 2022 r. skarżący wniósł odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Wyjaśnił, że do uchybienia terminu doszło z powodu złego stanu zdrowia po wyjściu ze szpitala w dniu 3 czerwca 2022 r. oraz z uwagi na ciężkie warunki mieszkaniowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 6 września 2022 r. nr SKO.PS/4110/440/2022 stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, zarzucając: - naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności niewyjaśnienie przyczyn nieprzywrócenia terminu; - nieuwzględnienie złożonych wyjaśnień w sprawie uchybienia terminu, które powinny były skutkować przywróceniem terminu do wniesienia odwołania; - naruszenie art. 10 k.p.a. przez niepowiadomienie przez organ o zakończeniu postępowania i nieumożliwienie zapoznania się z zebranym materiałem; - naruszenie art. 11 k.p.a. przez niewyjaśnienie skarżącemu zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy, czym organ naruszył zasadę przekonywania; - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na tym, że wyjaśnienia w sprawie uchybienia terminu o 1 dzień do złożenia odwołania jest rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) dalej - p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Ze względu na przedmiot zaskarżenia Sąd korzystając z dyspozycji ww. przepisu rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie SKO w Krakowie z dnia 6 września 2022 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia 25 maja 2022 r. Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był m.in. art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – dalej k.p.a., zgodnie, z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy organ odwoławczy obowiązany jest zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Warunkiem bowiem skuteczności wniesienia odwołania od decyzji organu l instancji jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Zgodnie z art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji została odebrana przez skarżącego osobiście w dniu 6 czerwca 2022 r. (k. 43/1 a.a.), zawierała ona prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie jej zaskarżenia do SKO w Krakowie. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem 20 czerwca 2022 r., a nie jak błędnie podaje organ w zaskarżonym postanowieniu 20 lipca 2022 r. Natomiast skarżący odwołanie wniósł w dniu 21 czerwca 2022 r. (k. 88 a.a.), tj. po terminie – w zaskarżonym postanowieniu wskazano nieprawidłowo 21 lipca 2022 r. Odwołanie zawierało wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. Jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżącego nie został jednak rozpatrzony przez organ. Mając powyższe na uwadze wyjaśnić należy, że w przypadku wniesienia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznać prośbę strony o przywrócenie terminu do złożenia odwołania i winien to uczynić w pierwszej kolejności, gdyż od rozstrzygnięcia tej kwestii zależą dalsze losy odwołania, a w szczególności to, czy odwołanie to będzie rozpatrywane merytorycznie, czy też postępowanie odwoławcze zostanie zakończone postanowieniem, o jakim mowa w art. 134 k.p.a., tj. stwierdzeniem, że wniesione zostało z uchybieniem terminu (np. wyrok WSA w Łodzi z 21 października 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 1344/13). Postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania będzie wadliwe wówczas, gdy zostanie wydane przed rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (zob. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2010 r., I OSK 408/09). Rozstrzygnięcie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia odwołania winno więc poprzedzać postępowanie administracyjne dotyczące rozpoznania odwołania w tej sprawie, a właściwie jego wstępne badanie zmierzające do ustalenia zachowania terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. Również w literaturze przedmiotu podnosi się, że stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie może nastąpić przed rozstrzygnięciem w przedmiocie wniosku strony o przywrócenie tego terminu. Dopiero kiedy zapadnie ostateczne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu - organ może postanowić o uznaniu odwołania za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego, opublikowany w LEX/el., 2014 i cyt. tam W. Dawidowicz, Zarys procesu, 1989, s. 153). Zaznaczyć należy przy tym, że jeżeli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania spełnia wymogi formalne (został złożony w terminie, strona dopełniła jednocześnie czynności – złożyła odwołanie), ale nie zawiera danych, które pozwalają na jego merytoryczną ocenę, tj. okoliczności potwierdzających lub nie, uprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminu, obowiązkiem organu jest wezwanie strony do wskazania okoliczności, o których mowa w art. 58 § 1 k.p.a. Wezwanie to należy opatrzyć odpowiednim rygorem, wskazującym na możliwość oddalenia wniosku (odmowy przywrócenia terminu). Tego rodzaju działanie nie byłoby przy tym wyręczaniem strony w wykonywaniu obowiązku, jaki na podstawie przywołanego przepisu na nim spoczywa, czy też wręcz przerzuceniem tego obowiązku na organ, ale wyrazem dążenia organu do realizacji zasad określonych w art. 7, 8 i 9 k.p.a. Nieuprawnione byłoby bowiem działanie organu, który rozpoznaje wniosek o przywrócenie terminu nie dysponując informacjami, od których zależy ocena winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu (por. wyroki NSA z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1613/18 oraz z 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt IOSK 1522/21). W konsekwencji powyższego zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania jako wydane przedwcześnie, tj. przed rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania - narusza prawo i podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w sentencji wyroku. Ponowienie rozpoznając sprawę organy uwzględnią wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku ocenę prawną oraz wynikające z niej wskazania.