III SA/Kr 1669/25

|Sygn. akt III SA/Kr 1669/25 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 2026 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Sędziowie: WSA Jakub Makuch (spr.), WSA Ewa Michna, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2026 r., sprawy ze skargi E. G. działającego przez opiekuna prawnego W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 30 września 2025 r. nr SKO.PS/4110/593/2025 w przedmiocie przyznania zasiłku celowego specjalnego oddala skargę.

Przedmiotem skargi E. G. (dalej "skarżący") działającego w sprawie przez opiekuna prawnego W. G., była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 30.09.2025 r. (znak SKO.PS/4110/593/2025) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 21.08.2025 r. (nr F3.86124.7169.2025, znak F3.500.1900.2025) orzekającą o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego specjalnego. Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: 1.1. Wnioskiem z 08.08.2025 r. skarżący działając przez swojego opiekuna prawnego, zwrócił się do organu I instancji o udzielenie pomocy finansowej na m.in. zakup nutridrinków, tj. środków spożywczych specjalnego przeznaczenia. Do wniosku załączył oświadczenie, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a na jego dochód w lipcu 2025 r. złożyła się emerytura ZUS z dodatkiem pielęgnacyjnym, z której potrącane są obciążenia alimentacyjne (na rzecz opiekuna prawnego) i administracyjne. Ponadto skarżący przedłożył zestawienie wydatków, z którego wynikało, że emerytura (po w.w. potrąceniach) wyniosła 2 187,78 zł, a konieczne wydatki stanowi kwota 2 207,43 zł. 1.2. W oparciu o wywiad środowiskowy przeprowadzony 8.08.2025 r. ustalono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Opiekunem prawnym skarżącego jest jego żona, która – jak zapisano – pomimo wspólnego zamieszkiwania ze skarżącym prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Ustalono, że skarżący ma dzieci, jednakże – z synem nie utrzymuje kontaktu i nie ma od niego żądnego wsparcia, w tym finansowego, zaś z córką, która mieszka we Włoszech, skarżący kontaktuje się telefonicznie, a osoba ta, także nie udziela skarżącemu pomocy finansowej. Pracownik socjalny zapisał, że skarżący jest współwłaścicielem domu (w 10/128 części). Zgodnie z oświadczeniem opiekuna prawnego skarżącego, skarżący oczekuje nadal na postanowienie WSA w sprawie świadczenia emerytalnego ze Stanów Zjednoczonych. Zapisano także w wywiadzie, że skarżący otrzymał świadczenie wspierające ale z zrezygnował z niego, gdyż po dokonanej analizie, pobierane tego świadczenia byłoby niekorzystne. Obecnie postępowanie w sprawie świadczenia wspierającego zostało zawieszone do czasu otrzymania emerytury przez żonę skarżącego (tj. jego opiekuna prawnego), która wówczas zrezygnuje ze świadczenia pielęgnacyjnego, które pobiera. Pracownik socjalny zapisał także, iż skarżący jest osobą niepełnosprawną (ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności na czas nieokreślony), jest leżący/siedzący, porusza się przy wsparciu osób drugich lub wózka inwalidzkiego/chodzika. Jest leczony z powodu schorzeń onkologicznych, neurologicznych, urologicznych, ortopedycznych i okulistycznych. Skarżący miał usuniętego guza nowotworu złośliwego (okrężnica). Przyjmuje na stałe leki, żelazo i dodatkowo – jak podawał jego opiekun prawny – koniecznym jest przyjmowanie przez niego nutridrinków z uwagi na utrzymanie białka w normie. Pracownik socjalny zapisał, że podczas wywiadu opiekun prawny przedłożył do wglądu kartę leczenia szpitalnego, gdzie w zaleceniach zawarta została informacja o konieczności stosowania przez skarżącego nutridrinków. Na dochód gospodarstwa domowego skarżącego w lipcu 2025 r. wynoszący łącznie 3 059,15 zł, składają się emerytura (2 691,28 zł), wsparcie finansowe od żony (19,65 zł) oraz dodatek pielęgnacyjny (348,22 zł). 2. Decyzją z 21.08.2025 r. organ I instancji przyznał skarżącemu zasiłek celowy specjalny w łącznej kwocie 400 zł na zakup nutridrinków, przy czym świadczenie miało zostać zrealizowane we wrześniu 2025 r. (200 zł) oraz w październiku 2025 r. (200 zł). W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że co prawda uzyskiwany przez skarżącego dochód przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej (1010 zł), jednakże z uwagi na trudną sytuację bytową i brak możliwości samodzielnego zaspokojenia przez skarżącego niezbędnych potrzeb życiowych, uznano jego sytuację za szczególnie uzasadniającą przyznanie pomocy. Organ podał, że wysokość świadczenia została ustalona w oparciu o przedstawione przez skarżącego potrzeby przy uwzględnieniu ograniczonych środków finansowych będących w dyspozycji MOPS. Wskazał również, że skarżący ma prawo do świadczenia wspierającego. Przytoczył oświadczenie opiekuna prawnego skarżącego z 07.07.2025 r., zgodnie z którym skarżący zrezygnował ze świadczenia wspierającego do czasu uzyskania świadczenia emerytalnego przez jego żonę. Organ kontynuował, że w piśmie z 26.06.2025 r. skierowanym do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, opiekun prawny skarżącego oświadczył, że po otrzymaniu świadczenia emerytalnego, zrezygnuje z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i wystąpi z wnioskiem o wznowienie realizacji świadczenia wspierającego. Podsumowując organ uznał, że skarżący powinien podjąć kroki zmierzające do wznowienia świadczenia wspierającego. Świadczenie to ma pomóc w pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych osoby z niepełnosprawnością, co obejmuje m.in.: wydatki na leczenie i rehabilitację, na sprzęt rehabilitacyjny i ortopedyczny, na opiekę i pielęgnację i codzienne funkcjonowanie. 3. W odwołaniu skarżący wskazał, że jego sytuacja zdrowotna i materialna jest znana organom pomocy społecznej. Podał, że do lipca 2025 r. korzystał z żywienia leczniczego w postaci nutridrinku ale wykupuje tylko jeden taki produkt dziennie, ze względu na ograniczenia finansowe. W związku z pogarszającym się stanem zdrowia, lekarze zalecili mu konieczność stosowania 4 nutridrinków na dobę, których koszt wynosi od 12 do 14 zł za sztukę, co przekłada się na dzienne wydatki w wysokości od 50 do 56 zł (miesięcznie od 1 440 zł do 1490 zł). Do tych kosztów dochodzą dodatkowe wydatki na zakup wysokobiałkowej żywności ze sklepów specjalistycznych. Skarżący podkreślił, że niezastosowanie się do zaleceń lekarskich niesie ryzyko dalszego pogorszenia się jego stanu zdrowia, a nawet zagrożenie życia. 4. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 30.09.2025 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył art. 41 ustawy o pomocy społecznej podając, iż przepis daje możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego osobom przekraczającym kryterium dochodowe, jeżeli ich sytuacja życiowa i bytowa wymaga szczególnego wsparcia. W ocenie SKO, takie szczególne okoliczności w sprawie nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie skarżącemu zasiłku w pełnej wysokości wnioskowanej na zakup nutridrinków. Zdaniem SKO, choć skarżący przekracza kryterium dochodowe o 2 049 zł, to uwzględniając racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami, organ I instancji stwierdził, że może on samodzielnie częściowo pokryć koszty zakupu nutridrinków, biorąc pod uwagę swój dochód i ponoszone wydatki. Ponadto, zauważyło Kolegium Odwoławcze, że skarżący otrzymał od organu odrębną pomoc na zakup leków (1 tys. zł) oraz jest objęty usługami opiekuńczymi (6 dni w tygodniu po 6,5 godziny) z 5-cio procentową odpłatnością, co oznacza, że ponosi miesięczną opłatę w wysokości 394 zł. Pozostały koszt tych usług (7 502 zł) ponosi MOPS. W ocenie Kolegium Odwoławczego, organ I instancji prawidłowo przeanalizował okoliczności sprawy oraz potrzebę wsparcia skarżącego. Decyzja ta, wg SKO, oparta jest na wiarygodnym i kompletnym materiale dowodowym i zawiera odpowiednie uzasadnienie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przy rozpatrywaniu tego wniosku należało uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem faktu, że: świadczenia z pomocy społecznej mają charakter pomocniczy (subsydiarny) i że decyzja administracyjna dotycząca tego zasiłku ma charakter uznaniowy. Odnosząc się do możliwości przyznania pomocy w kwocie oczekiwanej w odwołaniu (1400–1460 zł miesięcznie) Kolegium podkreśliło, że organy pomocy społecznej nie są zobowiązane do pokrycia wszystkich potrzeb wnioskodawcy, a jedynie do udzielenia stronie materialnego wsparcia w trudnej sytuacji życiowej (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Pomoc ta ma charakter doraźny i nie służy pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych, ani tym bardziej rozwiązywaniu indywidualnych problemów. Organ odwoławczy podkreślił, że niewątpliwie koszty związane z zakupem specjalistycznych środków medycznych i żywności mogą stanowić znaczne obciążenie dla budżetu domowego, jednakże przerzucanie tych kosztów na organy administracji publicznej nie znajduje uzasadnienia w ustawie o pomocy społecznej. Zasada subsydiarności nakłada na jednostkę obowiązek pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości oraz uprawnień w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Pomoc społeczna nie polega na prostym rozdawnictwie świadczeń, ani na zapewnieniu świadczeniobiorcy dożywotniego źródła utrzymania. SKO podkreśliło uznaniowy charakter rozstrzygnięcia. Wskazało na potrzebę właściwego rozdysponowania posiadanych przez organ pomocy społecznej środków, aby zapewnić wsparcie największej liczbie osób potrzebujących. Zdaniem SKO w Krakowie, organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, przyznając skarżącemu zasiłek celowy specjalny na zakup nutridrinków w kwocie 400 zł. Zauważyło przy tym Kolegium Odwoławcze, że organ mając na względzie trudną sytuację finansową skarżącego i jego żony udziela im systematycznego wsparcia finansowego w formie zasiłków celowych specjalnych i innych świadczeń. Ponadto, zdaniem SKO za przyznaniem umiarkowanej pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego przemawia także interes społeczny, rozumiany jako ograniczenie prawa do świadczeń z pomocy społecznej do kręgu osób najuboższych, pozbawionych własnych źródeł dochodów. Przy ograniczonych możliwościach finansowych organu, uwzględnienie żądania skarżącego pozbawiłoby pomocy inne osoby potrzebujące. 5. W skardze na opisaną wyżej decyzję skarżący zarzucił naruszenie: a) art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 41 ustawy o pomocy społecznej, poprzez błędną ocenę potrzeb skarżącego i przyznanie świadczenia w wysokości niewystarczającej do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; b) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie wnikliwego postępowania dowodowego i pominięcie dowodów wskazujących na konieczność stosowania żywienia medycznego; c) art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji rażąco sprzecznej z realnymi potrzebami zdrowotnymi strony. Skarga zawierała wniosek o uchylenie obu zaskarżonych decyzji oraz przyznanie zasiłku celowego specjalnego w kwocie 2 900 zł. Skarżący wniósł również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji medycznej potwierdzającej konieczność stosowania żywienia medycznego oraz z załączonej do skargi ulotki producenta Nutridrink. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że preparaty Nutridrink są produktami żywienia medycznego, zarejestrowanymi jako "środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego" zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 z 12.06.2013 r. oraz rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2016/128. Nie są to suplementy diety, lecz produkty przeznaczone do stosowania pod nadzorem lekarza w przypadku, gdy zwykła dieta nie wystarcza do pokrycia zapotrzebowania organizmu na składniki odżywcze. Skarżący wyjaśnił, że z powodu niedoboru środków finansowych nie ma zapewnionej odpowiedniej liczby porcji preparatu (4 sztuki dziennie). W efekcie dochodzi do spadku poziomu żelaza we krwi, co zagraża jego zdrowiu i prowadzi do anemii, a co potwierdza dokumentacja lekarska. W ocenie skarżącego, organ odwoławczy błędnie ustalił rzeczywistą sytuację materialną jego i żony, a w konsekwencji wadliwie ocenił przesłanki z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Wskazał, że jedynym dochodem opiekuna prawnego jest obecnie świadczenie pielęgnacyjne oraz alimenty od skarżącego, łącznie w wysokości 3 587 zł miesięcznie. Z tych środków każdego miesiąca opiekun prawny dokłada do utrzymania męża od 1500 zł do 1800 zł, a bywa, że nawet około 2000 zł. Skarżący podkreślił, że jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, w większości leżącą, nieświadomą i wymagającą całodobowej opieki. Jego źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 2187 zł netto, która nie wystarcza na pokrycie podstawowych kosztów wyjazdy do lekarzy i szpitali oraz środki higieniczne. Podniósł, że z przedstawianych wykazów wydatków wynika, że po rozdysponowaniu dochodów, na niezbędne potrzeby nie pozostają żadne wolne środki finansowe. Ponadto, organ nie uwzględnił tego, że nie opłaca się występować o świadczenie wspierające, gdyż jego uzyskanie skutkowałoby utratą świadczenia pielęgnacyjnego i obowiązkiem jego zwrotu w wysokości ok. 1 000 zł, a ponadto wiązałoby się z koniecznością dopłaty z własnego budżetu za usługi opiekuńcze PCK, bez gwarancji, że MOPS te koszty obniży lub dofinansuje. 6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. 7. Na rozprawie ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu podtrzymał stanowisko skarżącej wyrażone w skardze oraz wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: 8. Skarga podlegała oddaleniu. 9. W kontrolowanej sprawie nie było sporne to, że dochód skarżącego w lipcu 2025 r. (tj. w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku) wynosił 3 059,15 zł. Na kwotę tę składała się emerytura (2 691,28 zł), wsparcie finansowe od żony-opiekuna prawnego (19,65 zł) oraz dodatek pielęgnacyjny (348,22 zł). Dochód skarżącego przekraczał zatem – wynoszącą 1010 zł – kwotę kryterium dochodowego warunkującą możliwość przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Jak stanowi bowiem art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (aktualny publikator Dz. U. 2026 r., poz. 639; dalej "u.p.s.") kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wyznacza kwota dochodu nieprzekraczająca 1010 zł. 9.1.1. Z uwagi na wyżej wskazaną sytuację dochodową skarżącego, zasadnie orzekające organy administracji publicznej przyjęły, że ocenę złożonego przez niego wniosku (obejmującego żądanie sfinansowania zakupu nutridrinków), rozpatrywać należało z perspektywy szczególnej regulacji prawnej, tj. art. 41 pkt 1 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. 9.1.2. Specjalny zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym (verba legis: "może być przyznany", por. wyrok NSA z 22.11.2005 r., sygn. akt I OSK 393/05), a zatem osoba (rodzina) może domagać się załatwienia sprawy w ogóle, a nie załatwienia sprawy w sposób koniecznie uwzględniający jej żądanie w całości. Świadczenie to nie ma bowiem charakteru publicznego prawa podmiotowego, a decyzja wydawana w jego przedmiocie opiera się na konstrukcji uznania administracyjnego, przy czym uznanie administracyjne obejmuje także samą wysokość specjalnego zasiłku celowego (por. wyrok WSA w Krakowie z 12.12.2023 r.; sygn. akt III SA/Kr 1926/22). Brak obowiązkowego charakteru udzielania tego świadczenia pozwala organowi powoływać się dodatkowo na niewielki stan środków przewidzianych na wydatki gminy związane z tym zadaniem (W. Maciejko, 4. Specjalny zasiłek celowy [w:] Instytucje pomocy społecznej, Warszawa 2008). Przyznanie specjalnego zasiłku celowego w części (w niepełnej wysokości) nie oznacza jednak, że rozstrzygnięcie jest niezgodne z prawem (por. wyrok NSA z 8.02.2007 r., sygn. akt I OSK 926/06). Pomoc społeczna nie zawsze może odpowiadać oczekiwaniom wnioskodawcy z uwagi na notoryjną ograniczoność środków, jakimi dysponują organy (wyrok NSA z 2.08.2007 r., sygn. akt I OSK 1753/06, por. także wyżej wskazany wyrok WSA w Krakowie z 12.12.2023 r.). Jak celnie podkreśla się w orzecznictwie, w świetle tak ukształtowanego charakteru instytucji specjalnego zasiłku celowego należy priorytetowo traktować zaspokajanie potrzeb tych osób, które spełniają kryterium dochodowe (por. wyrok WSA w Szczecinie z 22.03.2006 r., sygn. akt SA/Sz 2453/03). 9.1.3. Decyzja w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego, jako podjęta w ramach uznania administracyjnego, nie będzie mogła być uznana za dowolną wtedy, gdy orzekający organ ustali zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wszystkie okoliczności istotne dla treści rozstrzygnięcia i dokona wszechstronnej oceny tychże okoliczności (por. wyrok NSA z 27.10.2020 r., sygn. akt I OSK 1011/20). Z powyższego płynie wniosek, że sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona i sprowadza się do ustalenia, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wnikliwej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. 9.2.1. W ocenie Sądu, orzekające organy administracji publicznej wydając zaskarżonej rozstrzygnięcie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Organy poprawnie ustaliły stan faktyczny tej sprawy, trafnie identyfikując istotne jego elementy na które składały się: dochody skarżącego, uzyskiwane dotychczas wsparcie z MOPS, sytuacja rodzinna, mieszkaniowa, jak też stan zdrowia i związane z tym wydatki. Organy administracji przeprowadziły także niewadliwą ocenę ustalonego stanu tej sprawy. 9.2.2. Specyfiką kontrolowanego przypadku było to, że wniosek skarżącego obejmujący udzielnie pomocy na dofinansowanie zakupu specjalnych preparatów żywnościowych (nutridrinków) organ załatwił pozytywnie, tj. przyznał skarżącemu świadczenie na ten cel, ustalając jego wysokość na kwotę 400 zł. W postępowaniu administracyjnym skarżący formułował jednak względem MOPS oczekiwanie udzielenia wsparcia finansowego na poziomie ok. 1 400-1 500 zł, zaś w postępowaniu sądowym – już w wysokości 2 900 zł. Spór dotyczył zatem wysokości przyznanego skarżącemu świadczenia, przy czym motywacja skarżącego odnośnie do wyższego wsparcia finansowego ze strony MOPS sprowadzała się do wskazania na niedostatek własnych środków pieniężnych będących w jego dyspozycji oraz zaleceń lekarskich dotyczących potrzeby spożywania nutridrinków. 9.3. Zajmując stanowisko względem spornego zagadnienia podkreślić należy, że choć organy administracji przyjęły, że sytuacja skarżącego jest tak szczególnego rodzaju, że uzasadnia przyznanie pomocy, to jednak nie były one zobligowane do przyznania tej pomocy w oczekiwanej przez skarżącego wysokości. Jak wskazano już bowiem w punkcie 9.1.2 uzasadnienia, decyzja wydawana w przedmiocie w.w. zasiłku, opiera się na konstrukcji uznania administracyjnego, a uznanie administracyjne obejmuje także kwestię przyjmowanej wysokości specjalnego zasiłku celowego. Powyższe zagadnienie należycie wyeksponowały orzekające organy administracji publicznej. Fakt przyznania organowi w tego rodzaju sprawach luzu decyzyjnego, uprawnia go bowiem do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Sam zatem fakt spełnienia ustawowych kryteriów, nie oznacza jeszcze automatycznego przyznania osobie zainteresowanej wsparcia z pomocy społecznej (zasiłku celowego specjalnego) i to w wysokości zgodnej z oczekiwaniami (zob. wyroki NSA z 15.04.2010 r. sygn. akt I OSK 1724/09, z 17.02.2012 r. sygn. akt I OSK 1740/11 oraz z 21.10.2020 r. sygn. akt I OSK 1033/20). Wyjaśnić bowiem trzeba, że po stronie wnioskodawcy ubiegającego się o wnioskowaną pomoc z pomocy społecznej, nie istnieje roszczenie o przyznanie oczekiwanego świadczenia, w tym także w żądanej wysokości (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 listopada 2001 r., sygn. akt SKO 15/01). Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, uzupełniający, a więc niezaspakajający całkowicie potrzeb jej beneficjentów. Wynika to z art. 2 ust. 1 u.p.s., zawierającego definicję pomocy społecznej. Z definicji tej jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (zob. wyrok NSA z 25.05.2015 r., sygn. akt I OSK 698/16). Celem pomocy społecznej – co już wskazano – nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów. Pomoc ta nie może zatem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego (zob. wyrok NSA z 29.04.2020 r., sygn. akt I OSK 2698/19). Oba wskazane wyżej aspekty, tj. subsydiarny charakter pomocy społecznej oraz uznaniowy charakter decyzji wydawanej w ramach wsparcia z tego tytułu – należycie wyeksponowały orzekające organy administracji przy formułowaniu stanowiska przyznającego skarżącemu specjalnego zasiłku celowego w kwocie 400 zł na zakup specjalistycznych preparatów żywnościowych. Wybierając wskazaną wysokość wsparcia organy należycie uwzględniły indywidualne uwarunkowania sytuacji skarżącego. Celnie organy zwróciły bowiem uwagę, że: Po pierwsze, sytuacja dochodowa skarżącego pozwala mu samodzielnie pokryć część kosztów zakupu potrzebnych preparatów żywnościowych (s. 2 decyzji SKO w Krakowie). Stanowisko to było zasadne, gdy uwzględni się w szczególności fakt, że skarżący uzyskuje stały, miesięczny dochód w wysokości 3 059 zł, a kwota ta istotnie przekraczała kryterium dochodowe (aż o 2 049 zł). Wskazana wysokość dochodu, przy uwzględnieniu stałości jego uzyskiwania (z emerytury) naprowadzała na wniosek, że dochód ten daje realną możliwość stosownego planowania wydatków celem zaspokajania najbardziej aktualnych potrzeb, w tym obejmujących zakup preparatów żywnościowych zalecanych przez lekarzy. Po drugie, organy ustaliły i należycie udokumentowały fakt, że skarżący ustawicznie uzyskuje wsparcie od organów pomocy społecznej (por. k. 3228 – zasiłek celowy na leki – 1 000 zł, k. 3208 – zasiłek celowy specjalny na nutridrinki – 200 zł, na środki pielęgnacyjne – 100 zł, na środki czystości – 100 zł, na wyjazd do sanatorium – 300 zł, na prąd – 111 zł, k. 3207 – zasiłek celowy specjalny na gaz – 345 zł; usługi opiekuńcze – 6 dni w tygodniu po 6,5 godziny – finansowane przez MOPS w wysokości ok. 7500 zł miesięcznie; nadto zbiorczy wykaz świadczeń – por. k. 3194). Z powyższego wynika, że skarżący nie został pozostawiony bez pomocy MOPS, stale tę pomoc uzyskuje, a podkreślić trzeba, że wsparcie ze środków pomocy społecznej nie może stanowić sposobu na pokrycie ogółu potrzeb. Jak wyżej akcentowano, przyjęty w polskim prawie model pomocy społecznej nie bazuje na założeniu, że świadczenia z pomocy służą zapewnieniu stałego źródła utrzymania i zaspokojenia w efekcie wszystkich bytowych potrzeb. Nadto zauważyć należy, że wynikający z akt (por. wyżej) rozmiar uzyskiwanego wsparcia stanowi realną i doniosłą korzyść finansową, która przekłada się bezpośrednio na możliwość zaspokojenia przez skarżącego swoich celowych potrzeb przy wykorzystaniu własnych (zaoszczędzonych z uwagi na wsparcie MOPS) środków. Skoro zatem organ realizuje względem skarżącego obowiązki pomocowe w znacznym zakresie, to kolejny wniosek musi być też oceniany przez pryzmat całości udzielanego wsparcia. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 6.05.2026 r. (sygn. akt I OSK 720/24) konieczne jest bowiem dokonanie gradacji zgłoszonego żądania, w kontekście nie tylko interesu osoby wnioskującej ale także interesu innych osób potrzebujących oraz ograniczonych środków przeznaczonych na pomoc społeczną. Zaskarżona w tej sprawie decyzja jasno tę kwestię akcentuje (s. 4, k. 3236 a.a.). Po trzecie organy pomocowe trafnie zaznaczały, że muszą limitować rozmiar przyznawanej pomocy z uwagi na ograniczone środki, którymi dysponują (s. 4 dec. organu II instancji, s. 1 decyzji Prezydenta Miasta Krakowa). W pełni uzasadnione było stanowisko Kolegium Odwoławczego, że za przyznaniem skarżącemu umiarkowanej pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego przemawia potrzeba ograniczenia prawa do świadczeń z pomocy społecznej do kręgu osób najuboższych pozbawionych własnych źródeł dochodu. Stanowisko to wpisuje się w pogląd przedstawiony w punkcie 9.1.2 uzasadnienia, który akcentuje konieczność priorytetowego traktowania przez pomoc społeczną potrzeb tych osób, które spełniają kryterium dochodowe. W tej sprawie, już wskazano, że skarżący takiego kryterium nie spełniał, gdyż przekracza je o ponad 2 tys. zł. Jak trafnie argumentowało Kolegium Odwoławcze – MOPS musi tak działać, aby sprostać potrzebom jak największej liczby osób. Możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej są ograniczone, a jest to okoliczność znana powszechnie (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08; wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1458/08, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2012 r., sygn. I OSK 1064/12). Rozdysponowywanie środkami pomocowymi musi być więc nie tylko bardzo wyważone, ale i podlegać ograniczeniom, tak aby pomoc ta dotarła do osób jej najbardziej potrzebujących oraz aby nie pozostawić takich osób bez jakiegokolwiek wsparcia. Tymczasem dostrzec trzeba, że miesięczna pomoc udzielana skarżącemu jedynie z tytułu usług opiekuńczych wynosi ok 7500 zł. Skoncentrowanie przez MOPS znaczącej pomocy finansowej na jednej osobie, siłą rzeczy wykluczyć może tę pomoc względem innych osób, w tym takich, które nie mają ani stałego źródła dochodu, ani własnego domu, ani osób bliskich – mogących ich wspierać. Po czwarte, w nawiązaniu do ostatnio wskazanej kwestii dostrzec trzeba, że ustalenie, iż skarżący ma prowadzić z żoną (opiekunem prawnym), z którą zresztą wspólnie zamieszkuje – odrębne gospodarstwo domowe – nie oznacza, że małżonek zwolniony jest z obowiązku wspierania (także finansowego) współmałżonka. Odnotować trzeba, że żona skarżącego także uzyskuje stały miesięczny dochód przekraczający 3 tys. złotych. Możliwe jest zatem dokonywanie przez żonę skarżącego (jego opiekuna prawnego) "przesunięć" finansowych (co jak podawała, ma faktycznie mieć miejsce w rozmiarze 1500-1800 zł, choć jak wynika ze struktury dochodów wskazanych przez SKO – s. 2 decyzji – dotyczy to kwoty jedynie 19,95 zł). Przesunięcia te, przy akcentowanych dochodach i dotychczasowym wsparciu uzyskiwanym z pomocy społecznej (por. punkt 9.2.2 "po drugie") – czyniłyby możliwym zaspokojenie najpilniejszych potrzeb skarżącego, w tym obejmujących preparaty żywnościowe zalecane przez lekarzy. Sygnalizowana kwestia, związana z zasadą subsydiarności pomocy społecznej nakazuje nadto zwrócić uwagę na wynikającą z akt okoliczność, iż skarżący ma dwoje dorosłych dzieci. Są to zatem osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec rodzica i tym samym konieczność wspierania go w zaspokajaniu potrzeb życiowych. Przekazane Sądowi akta sprawy nie obrazują tego, aby skarżący zwracał się do swoich dzieci o wypełnienie ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego (lub sądownie dochodził roszczeń z tego tytułu), celem uzyskania brakującego wsparcia na zaspokojenie potrzeb sformułowanych we wniosku z 8.08.2025 r. Nie kwestionując zatem, ani potrzeby korzystania przez skarżącego z nutridrinków, ani też ilości tych preparatów zalecanych do codziennego spożycia stwierdzić jednak należy, iż właściwe wykorzystanie przez skarżącego własnych zasobów (ukierunkowanie poszukiwania brakujących na wskazany cel środków finansowych względem osób zobowiązanych do jego alimentowania, tudzież organizacji pozarządowych zajmujących się pomocą osobom chorym) mogłoby doprowadzić do pozyskania koniecznych środków poza system opieki społecznej. 10. Reasumując, w kontekście analizy stanu tej sprawy Sad uznał, że organy administracji miały prawo ustalić wysokość wsparcia udzielonego skarżącemu - na poziomie 400 zł. Zaskarżone decyzje zostały wydane bez przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organy administracji wybrały prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia, a wyboru takiego dokonały po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla tej sprawy. 11. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143).