III SA/Kr 16/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 listopada 2023 r. nr SKO.PS/4110/601/2023 w przedmiocie przyznania zasiłku stałego oddala skargę

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 20.11.2023 r. (znak: SKO.PS/4110/601/2023) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 24.08.2023 r. (znak: F8.500.1878.2023) o zmianie decyzji z 20.04.2023 r. (znak: F8.50928.4038.2023) poprzez przyznanie S. R. (dalej "skarżący") prawa do zasiłku stałego od 1.09.2023 r. na stałe w kwocie 310,95 zł miesięcznie oraz nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 27.12.2021 r. przyznał skarżącemu zasiłek stały w kwocie 719 zł od 1.01.2018 na stałe. W dacie wydawania tej decyzji skarżący nie dysponował żadnym dochodem. Decyzją z 2.03.2023 r. został przyznany skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny od 1.02.2023 r. w kwocie 215,84 zł. Zawiadomieniem z 17.03.2023 r. (k. 1958 segregator) organ poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany decyzji z 27.12.2021 r. przyznającej zasiłek stały. Następnie, decyzją z 30.03.2023 r. (k. 2031 segregator) organ zmienił decyzję z 27.12.2021 r. i przyznał skarżącemu zasiłek stały w wysokości 260,16 zł, ustalając moment początkowy przyznania tego świadczenia na 1.04.2023 r. Określając wysokość zasiłku organ przyjął, że dochód skarżącego wynosił 515,84 zł, a na kwotę tę składał się przyznany decyzją z 2.03.2023 r. zasiłek pielęgnacyjny (215,84 zł) oraz 300 zł pożyczki uzyskanej przez skarżącego od znajomego. W wyniku odwołania skarżącego, decyzja ta została zmieniona decyzją z 20.04.2023 r. (k. 2038) i przyznano skarżącemu zasiłek stały w kwocie 560,16 zł od 1.04.2023 r. Ustalając tę wysokość organ uwzględnił jedynie dochód skarżącego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego. Z akt wynika (k. 2143 teczka), że decyzją z 11.07.2023 r. Prezydent Miasta Krakowa przyznał skarżącemu dodatek mieszkaniowy na okres od 1.06.2023 r. do 30.11.2023 r. - w wysokości 249,21 zł. Następnie, zawiadomieniem z 18.08.2023 r. (k. 2146 teczka) organ zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany decyzji z 20.04.2023 r. przyznającej zasiłek stały, zaś decyzją z 24.08.2023 r. zmienił decyzję z 20.04.2023 r. i przyznał skarżącemu zasiłek stały w kwocie 310,95 zł od 1.09.2023 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że zmieniła się sytuacja dochodowa skarżącego. Na uzyskiwany przez skarżącego od lipca 2023 r. dochód, składał się zasiłek pielęgnacyjny (215,84 zł) oraz dodatek mieszkaniowy (249,21 zł), co łącznie daje kwotę 465,05 zł. Organ podał, że wysokość zasiłku stałego określa różnica między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (776 zł), a jej dochodem (465,05 zł), co w przypadku skarżącego daje właśnie kwotę 310,95 zł. W odwołaniu od opisanego wyżej rozstrzygnięcia skarżący wskazał, że dodatek mieszkaniowy nie powinien być brany pod uwagę przy obliczaniu jego dochodu. Takie rozwiązanie powoduje, że cel udzielania dodatku mieszkaniowego osobom korzystającym z zasiłku stałego traci sens. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 20.11.2023 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 24.08.2023 r. Kolegium wskazało, że przepisy ustawy o pomocy społecznej stanowią kompletną regulację prawną i przepisy art. 8 ust. 3 i 4 tej ustawy nie pozwalają na pomniejszenie dochodu ustalanego dla celów zasiłku stałego o kwotę dodatku mieszkaniowego. Katalog przychodów, które nie stanowią dochodu jest bowiem katalogiem zamkniętym. W skardze na powyższa decyzję skarżący domagał się jej zmiany i przywrócenia mu zasiłku stałego w kwocie 560,16 zł. Wskazał, że nie zgadza się z tą decyzją i zaprezentowaną przez organ odwoławczy interpretacją przepisu będącego podstawą prawną rozstrzygnięcia, które sprzeczne jest – w jego ocenie – z zasadami współżycia społecznego. Według \skarżącego, wliczenie do dochodu dodatku mieszkaniowego niweczy cele pomocy społecznej w zakresie przyznania zasiłku stałego. Podkreślił, że uprzednio pobierał zasiłek celowy przyznany na opłaty mieszkaniowe. Ten zasiłek nie był wliczany do dochodu, przez co niezrozumiałe jest, że do dochodu wliczany jest dodatek mieszkaniowy. Według skarżącego, przeczy to celom pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Zarzut sformułowany przez skarżącego zarówno w skardze, jak i w odwołaniu, sprowadzał się do zakwestionowania dopuszczalności zmiany wysokości otrzymywanego dodatku stałego poprzez wliczenie do uzyskiwanego dochodu – dodatku mieszkaniowego (przyznanego skarżącemu decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z 11.07.2023 r.). Spór w tej sprawie w istocie sprowadzał się do tego, czy orzekające organy administracji publicznej miały podstawy prawne, aby kwotę przyznanego skarżącemu dodatku mieszkaniowego wliczyć do dochodu, ustalanego dla celów określenia wysokości zasiłku stałego. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, dalej u.p.s.) zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kryterium to – stosownie do art. 8 ust. 1 u.p.s. wyznacza kwota 776 zł. Kluczowa dla oceny kontrolowanej sprawy jest ustawowa definicja dochodu osoby ubiegającej się o przedmiotowe wsparcie. Stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przepis ten zarazem przewiduje pomniejszenia dochodu o konkretnie, wskazane w nim pozycje, tj.: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz alimenty świadczone na rzecz innych osób. Dostrzec przy tym trzeba, że ustawa o pomocy społecznej – w art. 8 ust. 4 – zawiera regulację przewidującą 21 przysporzeń wyłączonych z dochodu ustalanego w oparciu o cytowany wyżej art. 8 ust. 3 u.p.s. Wskazanych w tym przepisie źródeł przychodów nie wlicza się więc do dochodu będącego podstawą do ustalenia wysokości zasiłku stałego. Podkreślić należy, że katalog tych wyłączeń ma charakter taksatywny (wyczerpujący, zamknięty). Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że pośród wskazanych w nim wyłączeń od dochodu nie został wymieniony dodatek mieszkaniowy. Oznacza to zatem, że dodatek mieszkaniowy stanowi taki dochód, który należy uwzględnić dla potrzeb ustalania wysokości zasiłku stałego. Ujmując powyższe zagadnienie od strony negatywnej należy stwierdzić, że dodatek mieszkaniowy nie stanowi dochodu, który nie podlegałby wliczeniu do dochodu skarżącego, albowiem dochód ze wskazanego źródła (tytułu) nie jest wymieniony w art. 8 ust. 4 u.p.s. Brak jest zatem podstaw prawnych, aby – przy określaniu dochodu rzutującego na ustalenie wysokości zasiłku stałego – pomijać kwotę otrzymywanego przez skarżącego dodatku mieszkaniowego. Z tego też powodu, otrzymywany przez skarżącego sporny dodatek stanowi jego dochód, który zasadnie został uwzględniony przez organy administracji dla potrzeb ustalania wysokości zasiłku stałego. Zaprezentowana wyżej wykładnia przepisów znajduje potwierdzenie w jednolitym orzecznictwie sądów administracyjnych odnoszącym się do tego zagadnienia (por. przykładowo wyrok NSA z 23 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1249/08, wyrok WSA w Warszawie z 22 stycznia 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 791/13, wyrok WSA w Kielcach z 16 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 1042/13, wyrok WSA w Poznaniu z 1 grudnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 758/10, wyrok WSA w Gdańsku z 31 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 740/12 – orzecznictwo to przywołuje NSA w wyroku z 11.07.2023 r. sygn. akt I OSK 188/21). W przywołanym orzecznictwie podkreśla się przy tym, że ustawa o pomocy społecznej stanowi kompletną regulację prawną, a – jak wyżej już wskazano – przepisy art. 8 ust. 3 i ust. 4 tejże ustawy nie pozwalają na pomniejszenie dochodu ustalanego dla celów zasiłku stałego o kwotę dodatku mieszkaniowego. Skoro na mocy decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z 11.07.2023 r. skarżący uzyskał dodatek mieszkaniowy (249,21 zł), to powyższe – stosownie do zaprezentowanych wyżej rozważań – oznaczało zmianę jego sytuacji dochodowej względem tej, która była podstawą do wcześniejszego wyliczenia i ustalenia zasiłku stałego. Wystąpienie takiej okoliczności (uzyskanie kolejnego dochodu) stanowi przesłankę do zmiany (skorygowania) przyznanego uprzednio świadczenia w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s. Przepis ten mówi bowiem, iż decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody m.in. w przypadku, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony. Jak stanowi art. 37 ust. 3 u.p.s., w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym tej osoby (776 zł), a jej dochodem. Jak niewadliwie ustaliły orzekające organy administracji publicznej, dochód skarżącego wynosił 465,05 zł, a na tę kwotę składał się zasiłek pielęgnacyjny (215,84 zł) oraz właśnie, opisany wyżej dodatek mieszkaniowy (249,21 zł). Różnica między kryterium dochodowym (776 zł), a dochodem skarżącego (465,05 zł) daje wartość 310,95 zł, i taka też kwota została słusznie określona skarżącemu w zaskarżonej decyzji, jako nowa (skorygowana) wysokość zasiłku stałego. Podkreślić przy tym należy, iż w sprawie tej nie było sporu co do daty, od której przedmiotowe świadczenie (tj. w nowej, zmienionej wysokości) – zostało skarżącemu przyznane. Zajmując stanowisko względem sformułowanego w skardze zarzutu, iż pobierany uprzednio przez skarżącego zasiłek celowy na poczet opłat mieszkaniowych nie był wliczany skarżącemu do dochodu, a środki uzyskiwane na ten sam cel pochodzące z dodatku mieszkaniowego są już wliczane do dochodu wskazać trzeba, że pośród wyłączeń z dochodu określonych przepisem art. 8 ust. 4 u.p.s. wymieniony został m.in. zasiłek celowy (pkt 2 przepisu). Z uwagi na powyższe, nie było podstaw aby zasiłek celowy był wliczany do dochodu. Jak zaś wyżej wywiedziono, inaczej rzecz przedstawia się z dodatkiem mieszkaniowym, niewymienionym w art. 8 ust. 4 u.p.s. Wysokość tego świadczenia, lege lata jest uwzględniana dla potrzeb ustalania dochodu od którego zależy wysokości zasiłku stałego. Z przedstawionych racji, Sąd skargę oddalił, zaś podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634).