III SA/Kr 1366/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 lipca 2025 r., znak: NE.906.1.41.2025, w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postepowania egzekucyjnego oddala skargę.

Zaskarżonym przez M. W., zwanego dalej skarżącym, postanowieniem z dnia 31 lipca 2025 r., znak: NE.906.1.41.2025, Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 577 – zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) w związku z art. 17 § 1 i § 2 oraz z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r., poz. 132 ze zm. – zwanej dalej ustawą o postepowaniu egzekucyjnym w administracji) utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oświęcimiu z dnia 12 czerwca 2025 r., znak: ONEP.9022.1.1.84.2023, w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Pismem z dnia 30 września 2023 r. Przychodnia Rejonowa Nr [...] w Oświęcimiu sporządziła listę osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych. W pozycji nr [...] dotyczącej dziecka - córki skarżącego - wskazano rodziców wymienionego tam dziecka, tj. skarżącego i jego żonę - jako uchylających się od wykonania szczepień ochronnych zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO). Przedstawiono także daty trzech udokumentowanych wezwań do szczepień ochronnych: 25 stycznia 2021 r., 28 stycznia 2022 r., 10 lutego 2023 r. W dniu 9 listopada 2023 r. PPIS w Oświęcimiu wystosował do rodziców dziecka pismo edukacyjno-informacyjne, przypominające o obowiązku szczepień ochronnych dziecka. Pismo dwukrotnie awizowane, nie zostało przez adresata podjęte w terminie, w dniu 28 listopada 2023 r. zwrócone zostało nadawcy. Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uznane zostało za dokonane. W dniu 1 marca 2024 r. upomnieniem, znak: [...], PPIS w Oświęcimiu wezwał skarżącego do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka. Upomnienie zostało wystawione na podstawie przekazanych przez Przychodnię Rejonową Nr [...] ZLA w Oświęcimiu ww. listy osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych. Stwierdzono, iż obowiązek wynikający z przepisów art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1284) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077) dot. zaszczepienia dziecka nie został wykonany, pomimo wyznaczonego terminu. W treści Upomnienia PPIS w Oświęcimiu zawarł informację, iż w przypadku niewykonania szczepień po upływie 7 dni od daty doręczenia pisma sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie zostało doręczone adresatowi w dniu 5 marca 2024 r. Pismem z dnia 13 sierpnia 2024 r., znak: [...], PPIS w Oświęcimiu przesłał do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącego. Pismem z dnia 4 listopada 2024 r. skarżący zgłosił zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego tytułem wykonawczym z dnia 13 sierpnia 2024 r. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2024 r., znak: ONEP.9022.1.1.84.2023, PPIS w Oświęcimiu oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Postanowienie zostało odebrane przez dorosłego domownika w dniu 20 listopada 2024 r. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2025 r., znak: NE.906.1.120.2024, Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy ww. postanowienie. Pismem z dnia 26 lutego 2025 r. (data wpływu do MPWIS: 25 lutego 2025 r.) skarżący złożył. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie z dnia 8 stycznia 2025 r. Pismem z dnia 11 marca 2025 r. w związku z niezrealizowaniem obowiązku szczepień ochronnych wynikających z tytułu wykonawczego z dnia 13 sierpnia 2024 r., PPIS w Oświęcimiu przesłał do Wojewody Małopolskiego wniosek o ponowne nałożenie środka egzekucyjnego wobec skarżącego, wnosząc o zastosowanie środka egzekucji w postaci grzywny w celu przymuszenia, w kwocie 1500 zł. Pismem z dnia 26 maja 2025 r. skarżący zgłosił kolejne zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego tytułem wykonawczym z dnia 13 sierpnia 2024 r. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r., znak: ONEP.9022.1.1.84.2023, PPIS w Oświęcimiu oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, wniesione pismem z dnia 26 maja 2025 r. Na ww. postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia 31 lipca 2025 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego postanowienia, odnosząc się do zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku, organ odwoławczy wskazał, że w tytule wykonawczym z dnia 13 sierpnia 2024 r. w punkcie 5 części B wskazał, że obowiązek dotyczy poddania szczepieniom ochronnym dziecka przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis oraz odrze, śwince i różyczce w punkcie szczepień świadczeniodawcy wybranego przez zobowiązanego oraz w punkcie 1 części B wskazał akt normatywny stanowiący podstawę prawną prowadzonej egzekucji: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1284). Organ wyjaśnił, że lekarskie badanie kwalifikacyjne, ważne 24 godziny od jego przeprowadzenia, ma na celu upewnienie się lekarza co do wskazań oraz wykluczenie przeciwwskazań do podania szczepionki, opóźnienie wykonania szczepienia ewentualnie zmianę schematu szczepień. Badanie kwalifikacyjne składa się z części podmiotowej, jaką jest wywiad z pacjentem oraz badania przedmiotowego - fizykalnego. Na tej podstawie, zgodnie z posiadaną wiedzą i doświadczeniem oraz po zebraniu niezbędnych informacji w trakcie wywiadu z rodzicem, lekarz kwalifikuje dziecko do wykonania procedury zaszczepienia. Przepisy prawa nie nakładają na przeprowadzającego badanie kwalifikacyjne lekarza obowiązku wykonania specjalistycznych badań wykluczających nadwrażliwość pacjenta na którykolwiek składnik preparatu. W przypadku badania kwalifikacyjnego dającego podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Podstawą do zwolnienia z obowiązku zaszczepienia dziecka jest przedłożenie lekarzowi przeprowadzającemu szczepienie ochronne zaświadczenia od lekarza specjalisty, określającego potrzebę czasowego odroczenia obowiązkowych szczepień dziecka lub też zaświadczenie lekarskie wskazujące przeciwwskazania do szczepienia dziecka bezterminowo, zgodnie z art. 17 ust. 5 oraz ust. 10 pkt 3 i 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Mając na uwadze fakt, że lekarskie badanie kwalifikacyjne jest niezbędnym i integralnym elementem szczepienia ochronnego, a obowiązek poddania się szczepieniu wynika wprost art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, nie ma podstaw do kwestionowania prawidłowości określenia obowiązku przez wierzyciela. Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku organ podał, że badanie kwalifikacyjne stanowi integralny element szczepienia i wykonywane jest celem stwierdzenia czy nie istnieją przeciwskazania do wykonania szczepienia. Skarżący argumentuje brak wykonania szczepień ochronnych u dziecka brakiem zakwalifikowania do takiego szczepienia przez lekarza podczas wizyty szczepiennej. Żadne z przedstawionych przez skarżącego zaświadczeń lekarskich nie może być podstawą do odroczenia obowiązku szczepienia. W dniu 23 kwietnia 2025 r. powodem niezaszczepienia dziecka był brak zgody rodzica ba wykonanie zabiegu. Z kolei podczas badania w dniu 19 maja 2025 r. lekarz wskazał na konieczność konsultacji alergologicznej. Zobowiązany nie przedstawił dokumentacji na realizację tego obowiązku. Ww. zaświadczenia nie świadczą o braku wymagalności obowiązku szczepień, ani tym bardziej o jego zrealizowaniu szczepień przez zobowiązanego. Bezzasadny, zdaniem organu jest zarzut naruszenia art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Obowiązek poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wynika bezpośrednio z przepisów prawa i podlega on egzekucji na podstawie art. 3 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji, a środkiem egzekucyjnym jest grzywna w celu przymuszenia. Zgodnie z art. 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do zakresu zadań organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy m. in. prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych, ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Art. 12 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nadaje organom PPIS właściwość rzeczową do sprawowania nadzoru nad wykonaniem szczepień, pozycję wierzyciela uprawnionego do żądania wykonania obowiązku oraz czuwania nad wykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnych. Z kolei art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa uprawnienia organu jakim niewątpliwie jest PPIS, do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających wprost z przepisów prawa. Zgodnie z orzecznictwem brak jest podstaw do uznania, aby i organem właściwym do prowadzenia egzekucji obowiązku niepieniężnego, w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji był powiatowy inspektor sanitarny. Organem posiadającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest bowiem wojewoda. Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu służy jedynie przymiot wierzyciela, jest on bowiem podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, jako organ powołany do czuwania nad wykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. PPIS w Oświęcimiu podejmując wobec skarżącego działania mające na celu wyegzekwowanie obowiązku szczepień u dziecka wypełnił obowiązki ciążące na organie w zakresie nadzoru nad realizacją obowiązujących szczepień ochronnych. Zdaniem organu odwoławczego zarzut dotyczący prowadzenia egzekucji z naruszeniem przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przystąpienie do egzekucji w istocie dotyczy organu egzekucyjnego, nie zaś wierzyciela, którym jest PPIS w Oświęcimiu. Jeśli chodzi o kwestię braku wskazania w tytule wykonawczym podstawy prawnej, organ wyjaśnił, że pismem z dnia 13 sierpnia 2024 r. PPIS w Oświęcimiu przesłał do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącego. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy z dnia 13 sierpnia 2024 r. W załączonym tytule wykonawczym w części B dotyczącej danych obowiązku o charakterze niepieniężnym, w punkcie 5 wierzyciel wskazał szczegółowo akt normatywny stanowiący podstawę prawną prowadzonej egzekucji: "art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1 Ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 1284)". W stanie faktycznym sprawy organ podjął działania zgodnie z posiadanymi kompetencjami mające na celu egzekucję realizacji obowiązku zaszczepienia dziecka. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie przepisów: - art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. - poprzez oddalenie zarzutów pomimo istnienia przeszkody w prowadzeniu egzekucji administracyjnej w postaci aktualnego odroczenia obowiązku szczepień dziecka wydanego przez lekarza (ważnego od 19 maja 2025 r. do 19 maja 2026 r), co wyłącza istnienie wymagalnego obowiązku podlegającego egzekucji, - art. 29 § 1 pkt 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji - przez prowadzenie egzekucji administracyjnej w sytuacji, gdy obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie istnieje w zakresie czasowym (jest zawieszony wskutek zaświadczenia lekarskiego o odroczeniu), - art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - poprzez nieproporcjonalne działanie, ponieważ egzekucja narusza prawo do ochrony zdrowia dziecka, organ egzekwuje obowiązek szczepień mimo przeciwwskazań medycznych - art. 7 i art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez zaakceptowanie MPWIS decyzję opartą na niepełnym materiale dowodowym, ignorując zaświadczenia lekarskie i moje argumenty, - art. 7 i art. 31 ust. 3 z Konstytucji RP poprzez zastosowanie nadmiernie uciążliwego środka (grzywna), mimo że obowiązek nie może zostać wykonany, bez zbadania mniej dolegliwych środków, - art. 33 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - poprzez oddalenie zarzutów mimo wykazania, że obowiązek szczepienia w dniu 23 kwietnia 2025 r. nie został wykonany z przyczyn niezależnych od zobowiązanego, - art. 33 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. - poprzez prowadzenie egzekucji na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego, który nie zawierał min. wskazania terminu wykonania obowiązku, wysokości grzywny, rozporządzenia z którego wynika narzucony obowiązek, co stanowi naruszenie art. 26, art. 27 i art 29 § 1 pkt 1, 3 i 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. - art. 7 Konstytucji RP-zasada legalizmu, poprzez prowadzenie egzekucji pomimo niewykonalności obowiązku i braku nowego tytułu wykonawczego, - art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieumożliwienie mi wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów - np. opinii sanepidu, ustaleń faktycznych, - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka - poprzez kontynuowanie egzekucji i wnioskowanie organu o nakładanie kolejnych grzywien pomimo trwającego postępowania sądowego w sprawie wcześniejszego analogicznego postanowienia w WSA, - art. 56 § 1 i art. 59 § 1-2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - poprzez braku oceny skuteczności poprzednich grzywien ani sytuacji rodziny, zastosowanie ponownie środka egzekucyjnego w postaci grzywny bez oceny jego skuteczności oraz wpływu na sytuację majątkową i osobistą zobowiązanego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem organu i postanowieniami art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego postanowieniem z dnia z dnia 31 lipca 2025 r., znak: NE.906.1.41.2025, którym organ egzekucyjny utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oświęcimiu z dnia 12 czerwca 2025 r., znak: ONEP.9022.1.1.84.2023, w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego, znak: [...], z dnia 13 sierpnia 2024 r., dotyczącego obowiązku poddania się małoletniej córki skarżącego szczepieniom ochronnym. Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela sposób i kierunek rozpatrzenia przez wierzyciela zarzutów wniesionych przez zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej. Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, co wynika z treści art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz. U. z 2025 r., poz. 132, zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z [...] c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku [...], c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Jak stanowi art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia (art. 34 § 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji). Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji). Mając powyższe regulacje na względzie Sąd stwierdził, że kontrolowane postanowienia są prawidłowe, a wyrażone w nich stanowisko zasadne; podniesione zaś w skardze zarzuty uznać zatem należało za bezpodstawne. Skarżący wniósł następujące zarzuty: 1) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa; 2) brak wymagalności obowiązku. Nadto zarzucił naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niewłaściwe podanie przez wierzyciela podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym. W ocenie Sądu zarzuty te nie mogły zostać przez organy uwzględnione z następujących względów. W odniesieniu do postawionych wierzycielowi zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, wskazać należy, że stosownie do postanowień art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z 26 § 3a pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Zwrócić jednakże należy uwagę, że w tytule wykonawczym [...] z dnia 13 sierpnia 2024 r. zawarto treść obowiązku cyt: "Obowiązek dotyczy poddania szczepieniom ochronnym dziecka (...) przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis oraz odrze, śwince i różyczce (...)"oraz podano podstawę prawną tego obowiązku "art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. B, art. 17 ust. 1 Ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (...)". Wskazane w tytule wykonawczym przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2025 r., poz. 1675, zwanej dalej ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi) stanowią zatem zasadniczą podstawę prawną obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, a jego konkretyzacja znajduje się w dalszych przepisach tej ustawy, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 782). Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób u ludzi). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy wskazanej ustawy zamieszczone w rozdziale IV – poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie natomiast z treścią art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Z art. 17 ust. 3 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przy czym, zdaniem Sądu, treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań, jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 484/22; LEX nr 3432133). W myśl natomiast art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). Zgodnie z treścią art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1494/08), z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Zasadnie więc podkreślił organ odwoławczy, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika więc z mocy przepisów ustawowych. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 3109/19). Ponadto, w kontekście samej wykonalności obowiązku poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 32/11, że wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecku szczepieniu ochronnemu. Przez wymagalność należy rozumieć zaś taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Obowiązek poddania córki skarżącej szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych, zaś szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą został określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Program ten na kolejny rok ustalany jest przez centralny organ administracji państwowej na podstawie przepisu ustawy i zawiera szczegółowe wskazania dotyczące wykonywania szczepień dostatecznie precyzyjnie określone w przepisie upoważniającym. W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi). Podkreślenia wymaga, że powyższych uregulowań nie można zatem rozumieć inaczej niż w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co oznacza również obowiązek poddania się uprzednim lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia ewentualnych przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Odmowa wzięcia udziału w badaniu uniemożliwia wykonanie szczepienia i powinna być traktowana jako odmowa poddania się temu szczepieniu. Trafnie więc uznał Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, że podniesione w tym zakresie zarzuty są bezpodstawne. Skoro z akt sprawy rzeczywiście bez cienia wątpliwości wynika, że - córka skarżącego - nie została poddana obowiązkowym szczepieniom ochronnym w punkcie szczepień świadczeniodawcy wybranym przez zobowiązanego, to po skutecznym doręczeniu upomnienia i tytułu wykonawczego obowiązek ten mógł być egzekwowany. W świetle postanowień art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi, aktualne, a więc poprzedzające szczepienie badanie kwalifikacyjne może dać podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. Lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Zasadnie więc organy uznały wobec przedłożonych do akt zaświadczeń lekarskich, że podstawą do zwolnienia z obowiązku zaszczepienia dziecka jest przedłożenie lekarzowi przeprowadzającemu szczepienie ochronne zaświadczenia od lekarza specjalisty, określającego potrzebę czasowego odroczenia obowiązkowych szczepień dziecka lub też zaświadczenie lekarskie wskazujące przeciwwskazania do szczepienia dziecka bezterminowo, zgodnie z art. 17 ust. 5 oraz ust. 10 pkt 3 i 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Takich nie przedłożono, a znajdujące się w aktach zaświadczenia nie spełniają takiego wymogu, więc nie mogły być uwzględnione. W myśl bowiem art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, w tym zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Szerzące się epidemicznie zakażenia i choroby zakaźne były bowiem w przeszłości powodem wysokiej śmiertelności i chorobowości, powodowały znaczące straty społeczne i ekonomiczne. Zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych oraz innych chorób o charakterze społecznym, jest możliwe dzięki racjonalnym działaniom w obszarze zdrowia publicznego, podejmowanym przez organy i instytucje państwa, w zakresie posiadanych kompetencji. Działania te skupiają się na właściwej regulacji prawnej szczepień ochronnych, działalności oświatowo-zdrowotnej egzekwowaniu obowiązku poddawania się szczepieniom w odniesieniu do tych szczepień ochronnych, które są szczepieniami obowiązkowymi, zapewnieniu bezpieczeństwa szczepień ochronnych. Zasadne jest wobec tego stanowisko organu odwoławczego, które w ten sposób wpisuje się w profilaktykę zapobiegania szerzenia się chorób zakaźnych jako konstytucyjnego obowiązku władz krajowych. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego "(...) zdrowia (...). Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw". Taką ustawą, jest ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, nakładająca na obywatela obowiązek realizacji szczepień ochronnych. Ponadto, także art. 8 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności dopuszcza ingerencję władzy publicznej w życie prywatne i rodzinne jednostki, w przypadkach przewidzianych ustawą, z uwagi na ochronę zdrowia innych osób. Za przekonującą uznać należało argumentację organu odwoławczego w odniesieniu do kwestii podniesionej przez skarżącego w zażaleniu, a dotyczącą działań wierzyciela, które zdaniem skarżącego destabilizują sytuację materialną jej rodziny, a mianowicie nakładanie kolejnych grzywien, bez wzięcia pod uwagę ustalonego terminu wizyty u lekarza POZ. Zasadnie podniósł organ odwoławczy, że PPIS w Oświęcimiu, kierując wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącego i zastosowanie grzywny w celu przymuszenia, we wniosku tym został określony termin wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka do dnia 28 lutego 2025 r. Podzielić należy stanowisko, że był to wystarczająco długi okres (ponad 8 miesięcy) na zrealizowanie tego obowiązku. Nawet więc, jeżeli wierzyciel zwrócił się o nałożenie kolejnej grzywny w celu przymuszenia, obowiązkiem skarżącej było powiadomienie organu o podjętych działaniach związanych ze zrealizowaniem obowiązku zaszczepienia dziecka. Skoro wskazana przez skarżącego wizyta w dniu 23 kwietnia 2025 r. u lekarza POZ zakończyła się brakiem zgody rodzica na zaszczepienie dziecka, to zgodzić się należy ze stwierdzeniem, że świadczy to o braku woli realizacji tego obowiązku. Wobec powyższego Sąd nie dopatrzył się więc takich uchybień w postępowaniu egzekucyjnym, które skutkowałyby koniecznością uchylenia kontrolowanych postanowień w przedmiocie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wbrew więc postawionym wierzycielowi zarzutom naruszenia przepisów postępowania, nie doszło do wadliwego procedowania.. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie stwierdził, zatem by zaskarżone postanowienie było dotknięte wadami, które uzasadniałyby jego uchylenie. W zaskarżonym postanowieniu dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Sądu w badanej sprawie nie doszło wobec powyższego do naruszenia żadnego ze wskazanych w skardze przepisów. Skarga nie mogła więc wywrzeć zamierzonego skutku, gdyż okazała się niezasadna, a organy prawidłowo uznały, że zarzuty podniesione przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), orzekł, jak w sentencji wyroku.