III SA/Kr 1140/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 2 maja 2022 r., znak SKO.UP/4121/48/2022 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę.

Przedmiotem skargi Z. D. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 2.05.2022 r. (znak SKO.UP/4121/48/2022) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 16.02.2022 r. (nr [...]) orzekającą o skierowaniu skarżącego, posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii A,B,C - na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: 1. W dniu 10.12.2021 r., około godziny 13:30 skarżący prowadził w K. samochód oznaczony jako "Taxi". W wyniku utraty panowania nad kierowanym pojazdem, skarżący najechał na prawidłowo zaparkowane inne auto. W konsekwencji tej kolizji, skarżący przewieziony został do Szpitala [...] w K., gdzie – jak wynika z wniosku policji o skierowanie na badania lekarskie kierowcy z 10.12.2021 r. – lekarz stwierdził podejrzenie choroby padaczkowej. W karcie pobytu skarżącego na izbie przyjęć Szpitala odnotowano, że został on przywieziony po epizodzie utraty przytomności, który nastąpił podczas prowadzenia samochodu. W toku wywiadu lekarskiego, skarżący negował wystąpienie urazu. Lekarz dyżurny sporządzający opisywaną kartę pobytu skarżącego w Szpitalu odnotował, że sporny epizod widziany był przez świadków, którzy zaobserwowali wygięcie ciała skarżącego do tyłu. Choć skarżący kwestionował przygryzienie języka, to w opisywanym obecnie dokumencie odnotowane zostało: "widoczne jest zaczerwienienie brzegu języka". W wykonanym skarżącemu EKG stwierdzono migotanie przedsionków. Jednocześnie, skarżący pozostawał z lekarzem w logicznym kontakcie słownym, negując dolegliwości. W przeprowadzonej konsultacji neurologicznej skarżącego powtórnie zawarto opis, z którego wynika, iż w trakcie jazdy samochodem skarżący utracił przytomność, co nastąpiło bez objawów prodromalnych (zwiastujących taki stan), zaobserwowano natomiast wówczas prężenia i drgawki. Wg zanotowanych przez lekarza twierdzeń skarżącego, był to jego pierwszy w życiu epizod tego typu. Neurolog odnotował m.in. asymetrię twarzy po lewej stronie bez objawów ogniskowych i oponowych, jak też stwierdził pogryziony język pacjenta. Skarżący nie wyraził zgody na hospitalizację. Jednocześnie uzyskał on skierowania do poradni kardiologicznej i neurologicznej. W opisywanej karcie pobytu skarżącego w Szpitalu jako diagnozę stanu jego zdrowia wskazano: pierwszy napad padaczkowy w życiu, napadowe migotanie przedsionków, zaburzenia elektrolitowe. 2. W oparciu o zawiadomienie Komisariatu Policji [...] w K. z 10.12.2022 r. oraz opisaną wyżej kartę pobytu skarżącego na izbie przyjęć Szpitala, organ I instancji pismem z 11.10.2022 r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. 3. Decyzją z 16.02.2022 r. organ I instancji orzekł o skierowaniu skarżącego na powyższe badania uznając, że w oparciu o zebrany materiał dowodowy i okoliczności tej sprawy, jest to zasadne, gdyż wystąpiła przesłanka z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. 4. W odwołaniu od opisanej decyzji skarżący wskazał, iż złożenie odwołania motywuje brakiem środków pieniężnych. Zwrócił uwagę na fakt pobierania skromnej emerytury oraz to, że część środków, które ma do dyspozycji zabiera bank na poczet spłaty kredytu. Ponadto wskazał, iż wraz z żoną utrzymują się z jej emerytury oraz wynagrodzenia uzyskiwanego z prac dorywczych żony. 5. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 2.05.2022 r. (znak SKO.UP/4121/48/2022) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia wskazało art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2021 r., poz. 1212) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium Odwoławcze wskazało, że stosownie do art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia. Dodatkowo podał organ odwoławczy, że zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 wymienionej ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Z treści cytowanych przepisów wynika, że ustawa nakłada na starostę obowiązek skierowania na badania w razie istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia, przy czym zastrzeżenia te muszą mieć charakter "poważnych". Przytaczając okoliczności zdarzenia drogowego, które miało miejsce w dniu 10.12.2021 r. z udziałem skarżącego (por. pkt 1 powyżej) oraz stwierdzone u skarżącego podczas wywiadu w Szpitalu prężenia, drgawki oraz pogryziony język, Kolegium Odwoławcze uznało, że nie budzi wątpliwości to, iż istnieją, w ocenianym przypadku, uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, a to uzasadnia konieczność skierowania go na badania lekarskie celem ustalenia, czy może kierować pojazdem. Podkreślił organ odwoławczy, iż w sytuacji, jaka zaistniała w niniejszej sprawie, organ ma obowiązek wszczęcia postępowania. Kolegium Odwoławcze zwróciło też uwagę, że skierowanie na badania nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem, iż nie jest możliwe (czy niewskazane) kierowanie przez skarżącego pojazdami mechanicznymi. Podstawą do skierowania na badania nie jest kategoryczne stwierdzenie, iż dana osoba nie jest zdolna do prowadzenia pojazdów mechanicznych. W ocenie Kolegium, w rozpatrywanej sprawie zachodzą uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia, które mogą (choć nie muszą, gdyż to ocenią lekarze specjaliści) wpływać na zdolność kierowania pojazdami przez skarżącego. 6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisaną wyżej decyzję SKO w Krakowie z dnia 2.05.2022 r. z skarżący zarzucił naruszenie: a) art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b) ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, poprzez wydanie decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie, pomimo braku ziszczenia się przesłanki uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń, co do stanu jego zdrowia; b) art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w przedmiocie skierowania na badania lekarskie pomimo, że z akt nie wynika, żeby stan zdrowia skarżącego uzasadniał wydanie skierowania na takie badanie, albowiem z dokumentacji tej wynika jedynie podejrzenie określonej choroby, a nie jej diagnoza, co zaś doprowadziło organ I i II instancji do błędnych wniosków w zakresie oceny materiału dowodowego w sprawie. Skarga domagała się uchylenie zaskarżonej decyzji, jak też decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że informacja o ataku padaczki zawarta w piśmie Komisariatu Policji [...] w K. z 10.12.2021 r. zawierała w istocie podejrzenie ataku padaczki, a nie wystąpienie ataku padaczki, które zostałoby zdiagnozowane przez zespół ratownictwa medycznego lub podczas badań wykonanych na skutek przywiezienia do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego. Zarówno zastosowane leczenie farmakologiczne, jak i badania specjalistyczne, w tym skierowanie do poradni neurologicznej i wykonanie tomografii komputerowej głowy nie wykazały, iż doszło do napadu padaczkowego, a organ I instancji po pobieżnym i tendencyjnym przeanalizowaniu materiału dowodowego doszedł do wniosku, iż przyczyną kolizji w ruchu lądowym był atak padaczki. W dalszej kolejności skarżący podniósł, iż ze względu na niskie dochody i znaczne wydatki nie ma możliwości uiszczenia opłaty za przeprowadzenie badania wskazanego w zaskarżonej decyzji, albowiem nie posiada oszczędności. 7. W odpowiedzi na skargę SKO w Krakowie domagało się jej oddalenia, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonych w tej sprawie decyzji wykazała, że decyzje te nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, nakazującym pozbawienie ich mocy wiążącej. Skarga, jako niezasadna, podlegała zatem oddaleniu. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, dalej "u.k.p.") badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Z kolei stosownie do art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia. Podkreślić należy, że dyspozycja powołanej wyżej normy wymaga zaktualizowania się jedynie prawdopodobieństwa, nie zaś pewności, co do faktu braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem mechanicznym. O tym, czy takie przeciwwskazania rzeczywiście istnieją, nie decyduje bowiem organ administracji publicznej, który nie ma co do tego kompetencji, lecz niezależny zespół lekarski. Za "poważne zastrzeżenia" uznać należy takie, które mogą potencjalnie wpływać na możliwość kierowania pojazdami mechanicznymi. Zauważyć także trzeba, że użyty w art. 99 ust. 1 u.k.p. zwrot "starosta wydaje decyzję administracyjną" nie pozostawia żadnych wątpliwości, że organ administracyjny nie ma w tym zakresie jakiejkolwiek możliwości uznania, czy decyzję wyda, czy nie. Organ jest obowiązany wydać decyzję o skierowaniu na badania lekarskie w każdej sytuacji, w której istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierującego i nie ma w tym zakresie luzu decyzyjnego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 1294/20). Należy podkreślić, że wątpliwości organu co do stanu zdrowia kierowcy muszą dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Za uzasadnione można uznać jedynie takie zastrzeżenia, z których przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne, co do możliwości dalszego jego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Nie jest tu zatem absolutnie konieczne uzyskanie przez organ pewności, co do istnienia takich przeciwwskazań. Niezbędne jest jednak prawdopodobieństwo istotnego zmniejszenia sprawności do prowadzenia pojazdów w ruchu drogowym (por. wyrok NSA z dnia 18.05.2020 r., sygn. akt I OSK 514/19). Uprawnienie starosty do skierowania na badania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, nie wymaga nawet, aby osoba ta dopuściła się jakiegokolwiek wykroczenia, bądź przestępstwa. W rezultacie uprawnienie takie przysługuje niezależne od jakichkolwiek innych okoliczności – za wyjątkiem powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń, co do stanu zdrowia kierowcy, opartych na wiarygodnych źródłach. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim wydarzy się coś, co ją, jak też innych użytkowników drogi, narazi na utratę zdrowia bądź życia (wyrok WSA w Kielcach z dnia 6 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 174/21). Wg Sądu, analiza okoliczności kontrolowanej sprawy wskazuje, że ustawowe przesłanki uprawniające do skierowania skarżącego na badania lekarskie, zostały spełnione. Należy bowiem zauważyć, że w sprawie nie był kwestionowany sam fakt wystąpienia kolizji drogowej, którą spowodował skarżący w dniu 10.12.2021 r., najeżdżając na zaparkowany prawidłowo samochód. Nie budziła też wątpliwości okoliczność, iż do spornej kolizji doszło w wyniku utraty przez skarżącego świadomości. Fakty te wynikają zarówno z notatki Policji z dnia 10.12.2021 r., jak też z dokumentu sporządzonego w wyniku wywiadu medycznego ze skarżącym, przeprowadzonym w Szpitalu [...] w K. Z ostatnio wskazanego dokumentu wynika przy tym, iż skarżący, na etapie udzielania mu pomocy medycznej, nie negował przedstawionych wyżej okoliczności wskazując przy tym, iż był to pierwszy tego typu epizod zdrowotny, który przydarzył mu się w życiu. Przypomnieć należy, iż stwierdzone po spornej kolizji zachowania (reakacje) organizmu skarżącego polegały na wygięciu (prężeniu) ciała, drgawkach oraz pogryzieniu języka. Jak przy tym wynika z akt tej sprawy, wskazanemu wyżej stanowi, towarzyszyła utrata przytomności, skutkująca finalnie powstaniem kolizji drogowej. W ocenie Sądu, stwierdzony u skarżącego fakt utraty świadomości, który miał miejsce podczas prowadzenia samochodu, połączony z opisanym wyżej i niekwestionowanym stanem zaobserwowanym u skarżącego bezpośrednio po tym zdarzeniu - nakazują uznać, że w stosunku do skarżącego istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do kondycji jego zdrowia, rzutującej na możliwość kierowania pojazdami mechanicznymi, a uzasadniające skierowanie na badania lekarskie. Z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest bowiem obojętne to, czy w ruchu tym uczestniczyć może osoba, u której pojawiły się, opisane już wyżej dolegliwości, prowadzące do niebezpiecznej sytuacji drogowej. Od kierowcy wymagać trzeba bowiem na tyle dobrego stanu zdrowia, aby był on zdolny do dokonywania stałej analizy sytuacji na drodze, podejmowania szybkich i adekwatnych reakcji na ciągle zmieniające się warunki jazdy. Budzi więc uzasadnione zastrzeżenia – z punktu widzenia sprawności do prowadzenia pojazdów - taki stwierdzony stan zdrowia kierowcy, który wskazuje na utratę (choćby chwilową) świadomości, w trakcie kierowania autem. Rodzi to bowiem wątpliwość, czy osoba, u której zaburzenie takie miało miejsce, zdolna jest realizować, wskazane wyżej wymagania w zakresie bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym. Wbrew twierdzeniom skargi, aby skierować kierowcę na badania lekarskie wcale nie jest niezbędna diagnoza określonego stanu chorobowego (np. padaczki). Istotne jest jedynie ustalenie prawdopodobieństwa istnienia uzasadnionych zastrzeżeń, co do stanu zdrowia kierowcy, które mogłyby mieć wpływ na bezpieczne prowadzenie pojazdów. Jak bowiem wskazano już w tej części niniejszego uzasadnienia, która wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy, do obligatoryjnego skierowania kierowcy na badania lekarskie wystarczające jest wyłącznie istnienie uzasadnionych zastrzeżeń, z których przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne, co do możliwości dalszego jego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym, i absolutnie nie jest tu niezbędne uzyskanie przez organ pewności w tym względzie, np. w postaci medycznego potwierdzenia występowania u kierowcy określonego schorzenia (dolegliwości). Zanik świadomości u skarżącego, spowodowanie kolizji drogowej, zaobserwowane reakcje jego organizmu (drgawki, prężenie, pogryzienie języka) – nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że zaktualizowało się, opisane wyżej prawdopodobieństwo istotnego zmniejszenia sprawności skarżącego do prowadzenia pojazdów w ruchu drogowym. Nadto, dostrzec także trzeba, że z akt wynika, iż sporządzone u skarżącego badanie EKG wykazało schorzenie w postaci napadowego migotania przedsionków, a więc chorobę mogącą również mieć wpływ na możliwość bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym. Wskazane okoliczności, obligowały więc organy administracji do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie, o czym zasadnie orzeczono w tej sprawie, w oparciu o wskazane wcześniej przepisy prawa materialnego. Wbrew przy tym zarzutom skargi, nie stanowi przesłanki wykluczającej skierowanie na badania lekarskie kierowcy fakt, że może on nie dysponować środkami pieniężnymi koniecznymi do przeprowadzenia tego badania. Skierowanie na badania jest konsekwencją stwierdzenia określonych okoliczności zdrowotnych, mogących rzutować na dalsze bezpieczne uczestnictwo kierowcy w ruchu drogowym i ustawodawca nie dopuszcza, aby odstąpić od profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach z powodów finansowych leżących po stronie osoby zobowiązanej do przeprowadzenia badań. Reasumując, stwierdzone przez organy obu instancji zastrzeżenia, co do stanu zdrowia skarżącego, nie były dowolne, lecz w pełni uzasadnione. Zastrzeżenia te jednoznacznie wynikały z treści dokumentów sporządzonych przez Policję i lekarzy, którzy w ramach pełnionych obowiązków służbowych, opisali fakty, mające znaczenie dla oceny tej sprawy. Sąd nie dostrzegł podstaw, aby zakwestionować walor dowodowy tych dokumentów, tym bardziej, że ich treść, nie była kwestionowana przez skarżącego. Ustosunkowanie się do zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 par. 1 k.p.a., którego skarżący upatrywał w oparciu się organów jedynie na podejrzeniu wystąpienia choroby, a nie jej stanowczej diagnozie – zawarte zostało we wcześniej przedstawionych rozważaniach. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 259), Sąd orzekł jak w sentencji.