III SA/Kr 114/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia skargę oddala.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 123 § 1 oraz art. 58 § 1 i 2 i art. 141 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257) postanowieniem z dnia 11 grudnia 2017 r. nr [...] odmówił A. B. – dalej skarżący, przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy G z dnia [...] 2017 r. znak: [...] orzekającej o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji Wójta Gminy G nr [...] lub jej wykonalności. Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika następujący stan faktyczny: Postanowieniem z dnia [...] 2017r., znak: [...] Wójt Gminy G orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji Wójta Gminy G nr [...] lub jej wykonalności. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ I instancji stwierdził, że skarżący nie był stroną postępowania zakończonego ww. decyzją Wójta Gminy G nr [...]. Decyzja ta została doręczona M. L., właścicielowi działki ew. nr [...] i stała się ostateczna z dniem 18 sierpnia 2014 r., natomiast skarżący jest właścicielem nieruchomości sąsiedniej i nie posiada interesu prawnego w przedmiocie uchylenia ww. decyzji. Powyższe postanowienie zostało doręczone na adres skarżącego i odebrane przez D. B. – dorosłego domownika skarżącego - w dniu 4 lipca 2017r. Pismem z dnia 27 lipca 2017 r. skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie Wójta Gminy G z dnia [...] 2017 r. Skarżący wskazał, że w okresie od 29 czerwca 2017r. do 16 lipca 2017r. przebywał wraz ze swoją żoną na wczasach w T, gmina B, a zatem nie było go w miejscu stałego zamieszkania. Skarżący przyznał , że przedmiotowe postanowienie zostało odebrane przez jego synową w dniu 4 lipca 2017 r., jednak o tym fakcie nie poinformowała skarżącego , gdyż zapomniała . Skarżący oświadczył również, że w następnym dniu po powrocie z wczasów tj. w dniu 17 lipca 2017 r. wraz z żoną wyjechał do T, gdzie nieprzerwanie przebywał do dnia 26 lipca 2017r. Zaniepokojony długim okresem oczekiwania na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego w dniu 20 marca 2017r. wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie uchylenia decyzji Wójta Gminy G nr [...] lub jej wykonalności , w dniu 25 lipca 2017r. udał się do Urzędu Gminy G, gdzie uzyskał informację, że postanowienie rozstrzygające jego wniosek zostało wydane w dniu [...] 2017r. i odebrane przez D. B. w dniu 4 lipca 2017r. Wskazując na powyższe okoliczności , w ocenie skarżącego , uchybił terminowi do wniesienia zażalenia bez jakiejkolwiek swojej winy. Odmawiając przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na treść art. 141 § 2 Kodeksu postepowania administracyjnego , dalej - k.p.a. , zgodnie z którym zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Organ wskazał, że przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej zostały sformułowane w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. zgodnie z którym o przywróceniu terminu do dokonania czynności procesowej decyduje łączne spełnienie czterech przesłanek : 1) strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy; 2) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 3) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni do dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 4) jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin. W ocenie organu odwoławczego skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie nastąpiło bez jego winy. W ocenie organu , uchybienie terminowi było skutkiem niedołożenia należytej staranności przez skarżącego w trosce o własne interesy. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowe postanowienie zostało odebrane przez synową skarżącego w dniu 4 lipca 2017r. Doręczenie to nastąpiło w oparciu o treść art. 43 k.p.a., który stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W przypadku ww. doręczenia datą doręczenia pisma jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, a nie dzień faktycznego odebrania przez adresata pisma przekazanego przez tego domownika. Okoliczność, że dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania. W ocenie organu odwoławczego, nie może stanowić usprawiedliwienia uchybienia terminowi do złożenia zażalenia podnoszona przez skarżącego okoliczność, że synowa zapomniała o przysyłce . W ocenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, skarżący miał świadomość, że toczy się postępowanie z jego wniosku i wyjeżdżając na wczasy powinien był poinformować domowników, że oczekuje na przesyłkę. Ponadto będąc w domu w dniu 16 lipca 2017 r mógł się zainteresować otrzymaną korespondencją, którą jak stwierdził, synowa położyła na stole pod innymi dokumentami. Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 58 § l k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące nietrafnym przyjęciem, iż uchybienie terminowi przez niego było skutkiem niedołożenia należytej staranności w trosce o własne interesy, wobec czego nie nastąpiło bez jego winy. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania ,w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał, że w każdym roku otrzymuje z Urzędu Gminy liczną korespondencję, a zatem doręczenie do niego korespondencji z Gminy nie można uznać za okoliczność nadzwyczajną, której perspektywa otrzymania zmuszałaby go do podjęcia szczególnych działań, poprzez np. uprzedzenie domowników o możliwości jej otrzymania. Skarżący poinformował również, że w dniu 27 czerwca 2017r. udał się do Urzędu Gminy celem uzyskania informacji o stanie przedmiotowej sprawy i otrzymał odpowiedź, że jakakolwiek decyzja nie została wydana, zaś akta znajdują się u radcy prawnego. Wówczas skarżący poinformował pracownika, że wyjeżdża na wczasy i wróci dopiero w dniu 16 lipca 2017 r. Co więcej, skarżący stwierdził, że nawet gdyby synowa przekazała mu otrzymaną korespondencję i w tym samym dniu skierował zażalenie na wydane postanowienie, to również byłoby ono wniesione po terminie, który upłynął w dniu 11 lipca 2017 r. Skarżący stwierdził także, iż nie mógł zainteresować się otrzymaną korespondencją, będąc w domu w dniu 16 lipca 2017r., gdyż nie miał świadomości jej otrzymania i nie został o tej okoliczności poinformowany przez swoją synową. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2016.1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonego postanowienia z przepisami prawa. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "p.p.s.a.") Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że nie zawiera ono wad powodujących konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację organu zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 grudnia 2017 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od postanowienia Wójta Gminy G z dnia [...] 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji Wójta Gminy G nr [...] lub jej wykonalności. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy organ odwoławczy obowiązany jest zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Warunkiem bowiem skuteczności wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Zgodnie z treścią art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Aby pismo mogło zostać uznane za skutecznie doręczone muszą zostać zachowane ściśle reguły określone w rozdziale 8 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Kwestia doręczenia jest zatem kluczowa dla oceny zachowania terminu. W niniejszej sprawie postanowienie Wójta Gminy G z dnia [...] 2017 r. zostało doręczone w trybie art. 43 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Należy jednocześnie podkreślić, że doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. ma taki sam skutek prawny jak doręczenie dokonane bezpośrednio stronie postępowania. Osoba, która odebrała pismo w trybie doręczenia zastępczego nie może skutecznie podnieść zarzutu, że nie zna treści pisma. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się bowiem na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako synowa skarżącego i która podpisała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi, oraz że pismo to zostało jemu doręczone. Opisane doręczenie zastępcze stwarza domniemanie doręczenia decyzji w dniu wskazanym na druku potwierdzenia doręczenia przesyłki. Z kolei okoliczność, że dorosły domownik tj. synowa skarżącego nie doręczyła w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk skarżącego, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia zażalenia. Jeżeli istnieją przeszkody w przekazaniu pisma, dana osoba powinna odmówić jego przyjęcia i oddanie adresatowi, jeżeli natomiast podejmie się jego oddania, to następuje skutek w postaci doręczenia. Jak wynika z dowodu doręczenia postanowienie Wójta Gminy G z dnia [...] 2017 r. zostało doręczone dorosłemu domownikowi - synowej skarżącego – w dniu 4 lipca 2017 r. Tę okoliczność skarżący nie kwestionuje. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organ prawidłowo przyjął w zaskarżonym postanowieniu, że skarżącemu skutecznie doręczono korespondencję w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 4 lipca 2017 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 11 lipca 2017 r. W tym terminie skarżący nie złożył zażalenia. Skarżący zażalenie od decyzji organu I instancji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia ww. wniosku złożył w dniu 27 lipca 2017 r., a zatem po terminie o którym mowa w art. 141 § 2 k.p.a. Po rozpoznaniu powyższego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 11 grudnia 2017 r., na podstawie art. 58 k.p.a. i 59 k.p.a. - w ocenie Sądu – zasadnie odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie, stosownie do przepisu art. 59 § 2 k.p.a., organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Zgodnie z powyższymi regulacjami o przywróceniu terminu do dokonania czynności procesowej decyduje łączne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu (1); wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (2); jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (3); we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania (4). W tym miejscu wskazać należy, że ocena tej okoliczności winna zostać dokonana w świetle ochrony praw strony (por. ww. uchwała składu 7 sędziów NSA z 19 października 2015 r., sygn. akt I OPS 1/15), a przede wszystkim zapewnienia jej gwarantowanej tak normami konstytucyjnymi, jak i przepisami prawa międzynarodowego podwójnej gwarancji ochrony praw jednostki na drodze prawa do procesu i prawa do sądu w postępowaniu administracyjnym (por. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej w brzmieniu nadanym Traktatem Lizbońskim, art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt II SA/Po 648/12, CBOSA). Wskazuje się także, że przywrócenie terminu usprawiedliwia zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt I FSK 2179/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2210/13, CBOSA). Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r. sygn. akt I OZ 354/08, CBOSA). Zatem o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy strona nie mogła dopełnić tego obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Z przywołanych orzeczeń wynika, że miernik staranności do wykonywania czynności procesowych został określony wysoko, nawet lekkie niedbalstwo oceniane jest jako zawinione. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia powinien, zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Uwzględniając dorobek judykatury i literatury przypomnieć należy, że uprawdopodobnienie jest niewątpliwie środkiem zastępczym dowodu, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie. W odróżnieniu od udowodnienia, uprawdopodobnienie nie musi uczynić określonego faktu pewnym. Zasadnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu dla podjęcia czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym ma na celu stworzenie w świadomości organu orzekającego przekonania o prawdopodobieństwie, wiarygodności wskazywanych przez stronę okoliczności. W ocenie Sądu wskazane przez skarżącego okoliczności we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie uprawdopodobniają braku winy w niedochowaniu tego terminu. O braku winy nie może przesądzać sam fakt odbioru korespondencji przez domownika. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, że w sprawie doszło do realnego zaistnienia przesłanki wyłączającej winę po jego stronie w niedochowaniu terminu do złożenia środka odwoławczego, a tylko brak winy po stronie skarżącego uzasadniałoby przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji. Doręczenie zastępcze (jak miało to miejsce w omawianej sprawie) stwarza jak już wcześniej wspomniano domniemanie dręczenia decyzji w dniu wskazanym na druku potwierdzenia doręczenia przesyłki. Jedynie okoliczności, które są niezależne od osoby odbierającej przesyłkę, umożlwiającej jej oddanie przesyłki adresatowi mogłyby stanowić podstawę do ubiegania się przez wnioskodawcę o przywrócenie uchybionego terminu. W cenie tut. Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie powołana przez skarżącego okoliczność , że synowa zapomniała przekazać mu odebrana przesyłkę zawierającą postanowienie o odmowie wszczęcia postepowania w sprawie uchylenia decyzji Wójta Gminy G, gdyż z własnej inicjatywy nie podjął żadnych czynności zmierzających do uzyskania informacji , czy organ rozstrzygnął jego wniosek . Podkreślić należy , że przedmiotowy wniosek skarżący złożył w dniu 20 marca 2017r. i przez okres ponad czterech miesięcy nie zainteresował się , czy i w jaki sposób wniosek ten został rozstrzygnięty przez organ. Jak sam przyznaje , do organu udał się dopiero w dniu 25 lipca 2017r. W ustalonych i bezspornych okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego , że skarżący nie wykazał , aby niedochowanie terminu do złożenia zażalenia nastąpiło bez jego winy. Na marginesie należy zauważyć , że sam fakt wyjazdu na wczasy nie jest okolicznością obiektywnie uniemożlwiającą złożenia zażalenia. Mając świadomość toczącego się z jego wniosku postępowania , skarżący wyjeżdżając na wczasy mógł poinformować domowników, że oczekuje na przesyłkę, a w przypadku jej doręczenia – aby go niezwłocznie o tym fakcie poinformować . Słusznie zatem organ zarzuca skarżącemu , że nie dołożył należytej staranności w dbaniu o własne interesy. Mając na uwadze wskazane okoliczności należy stwierdzić , że zaskarżone w niniejszej sprawie orzeczenie jest prawidłowe. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu uchybień, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Okoliczności zaistniałe w sprawie, jak też prawidłowość ich oceny przez organ odwoławczy nie budzą wątpliwości. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji