Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Kr 1081/26

Wyrok WSA w Krakowie z 15 października 2026 r., III SA/Kr 1081/26 – funkcjonariusze Policji

Wynik

uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję I instancji w części

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia
15 października 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Niedźwiedź Sędziowie: WSA Urszula Zięba (spr.) WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2026 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 12 czerwca 2026 r. nr 55/ZW2023-O/2026 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania: uposażenia za miesiąc styczeń i luty 2023 r., odprawy, ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy, nagrody rocznej, świadczenia okresowego, należnych w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części w jakiej dotyczą one odmowy wyrównania uposażenia za miesiąc styczeń i luty 2023 r. oraz umarza postępowanie administracyjne w tym zakresie, II. w pozostałym zakresie skargę oddala, III. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie na rzecz skarżącego kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z 12 czerwca 2026 r. Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691; dalej "k.p.a.") w zw. z art. 6a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2025 r., poz. 636 ze zm.), dalej "u.o.P.", po rozpatrzeniu odwołania M. K. (dalej "Strona", "Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Krakowie z 5 marca 2026 r. w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania: uposażenia za miesiąc styczeń i luty 2023 r., odprawy, ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, nagrody rocznej, świadczenia okresowego, o którym mowa w art. 117 u.o.P., należnych w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z 16 grudnia 2025 r. M. K. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z o wypłatę wyrównania należnych świadczeń: 1) odprawy 2) ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy, 3) nagrody rocznej za 2023 r. 4) świadczenia okresowego, o którym mowa w art. 117 u.o.P.. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik Strony argumentował, że wymienione należności powinny zostać obliczone z uwzględnieniem wzrostu uposażeń policjantów, który nastąpił od dnia 1 marca 2023 roku. Wniosek ten został przekazany zgodnie z właściwością Komendantowi Powiatowemu Policji w Krakowie. Komendant Powiatowy Policji w Krakowie decyzją z 5 marca 2026 r. odmówił Stronie wypłaty wyrównania: uposażenia za miesiąc styczeń i luty, odprawy, ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, nagrody rocznej, świadczenia okresowego, o którym mowa w art. 117 u.o.P., należnych w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2023 roku. Organ podkreślił, że mechanizm tzw. waloryzacji świadczeń musi wynikać wprost z przepisu prawa, a w odniesieniu do jednorazowych świadczeń związanych ze zwolnieniem ze służby takiego mechanizmu brak. Prawo do świadczeń krystalizuje się w momencie zwolnienia ze służby i jest ustalane na podstawie stanu prawnego obowiązującego w chwili powstania obowiązku świadczenia (tj. w dniu zwolnienia ze służby), niezależnie od późniejszych zmian legislacyjnych. Odwołując się do art. 41 ustawy okołobudżetowej na 2023 r. organ stwierdził, że zakończenie stosunku służbowego do 1 marca 2023 r. wiąże się z zastosowaniem stanu prawnego obowiązującego w tym właśnie czasie, co wyklucza możliwość zastosowanie nowych, korzystniejszych warunków płacowych obowiązujących dopiero od 1 marca 2023 roku. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie: I. art. 156 §1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w zakresie odmowy wypłaty wyrównania uposażenia za styczeń i luty 2023 r. z naruszeniem przepisów o właściwości, II. art. 2, art. 32, art. 64, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 1 protokołu nr I do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 17 Karty Praw Podstawowych UE w zw. z art. 41 ust. 1-3 ustawy okołobudżetowej na rok 2023 przez zastosowanie podstawy prawnej, która pomija wzrost kwoty bazowej uposażenia funkcjonariuszy Policji wynikającej z ustawy budżetowej na rok 2023 w okresie od 1 stycznia 2023 do 28 lutego 2023 roku i wpływała na obniżenie uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi skarżącemu na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym i wydanie decyzji odmawiającej skarżącemu wypłaty wyrównania z naruszeniem zasady równości, ochrony własności, zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. III. art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw przez jego niezastosowanie i wydanie decyzji odmawiającej wypłaty wyrównania świadczeń należnych skarżącemu w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji, mimo że przepis ten nakazuje wyrównanie od 1 stycznia danego roku podwyższonych w ciągu trzech miesięcy po ogłoszeniu ustawy budżetowej wynagrodzeń pracowników państwowej sfery budżetowej. W związku z powyższym Skarżący wniósł o: I. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w zakresie odmowy wypłaty wyrównania uposażenia za styczeń i luty 203 r., II. uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie odmowy wypłaty wnioskowanych świadczeń i orzeczenie co do istoty sprawy. W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie wydał ww. decyzję z 12 czerwca 2026 r. Na wstępie Komendant po zbadaniu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej podkreślił, że Skarżący domaga się wypłaty należności związanych ze stosunkiem służbowym w Policji za okres, gdy pozostawał w stosunku służbowym (nagroda roczna) bądź uprawnienie do tych należności nabył w związku ze zwolnieniem ze służby (odprawa, ekwiwalent urlopowy, świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 117 u.o.P). Stosunek służbowy policjanta ma charakter administracyjnoprawny, a kwestie z niego wynikające są rozstrzygane w trybie k.p.a., także po rozwiązaniu stosunku służbowego. Sprawy dotyczące uposażenia funkcjonariuszy należą do tzw. spraw osobowych policjantów, które uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 roku w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz.U. z 2023 r., poz. 2269). Zgodnie z jego § 3 ust. 1 pkt 2 i 13, do zakresu spraw osobowych policjantów należą sprawy mianowania, wyznaczenia lub powołania na stanowisko służbowe, zwolnienia lub odwołania z tego stanowiska oraz należnego na nim uposażenia, a także ustalanie prawa do nagrody rocznej. Z kolei na podstawie § 19 ust. 1 rozporządzenia, nawiązanie, zmiana i rozwiązanie stosunku służbowego następuje przez wydanie rozkazu personalnego, przybierającego formę decyzji administracyjnej, a to wobec treści § 19 ust. 2 rozporządzenia, nakazującego stosować do postępowania w tym zakresie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. To samo dotyczy rozstrzygania żądań funkcjonariuszy zwolnionych ze służby, jeżeli dotyczą należności wynikających ze stosunku służbowego. Organ odwoławczy podał, że sprawy których przedmiotem były wnioski o wypłacenie wyrównania uposażenia przysługującego za miesiące styczeń i luty 2023 roku, wyrównania świadczeń pieniężnych przysługujących policjantowi oraz wyrównania świadczeń pieniężnych wypłaconych w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji dla funkcjonariuszy zwolnionych przed dniem 1 marca 2023 roku, na podstawie art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz.U. z 2022 r. poz. 2666 ze zm.; dalej również jako ustawa okołobudżetowa) oraz § 1 i 2 rozporządzenia z dnia 28 lutego 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 385) zmieniającego rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, były już rozpoznawane przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie oraz inne organy Policji w trybie k.p.a. Decyzje te podlegają kontroli sądu administracyjnego. Komendant stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie czynność materialno-techniczna ponownego naliczenia i wypłaty wyrównania: odprawy, ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy, nagrody rocznej za 2023 r. oraz świadczenia okresowego, o którym mowa w art. 117 u.o.P. nie może zostać zrealizowana ze względu na brak podstawy prawnej. Z kolei odmowa wypłacenia takiego wyrównania winna nastąpić w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez właściwy organ pierwszej instancji – na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu ww. orzeczenia z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, odnoszącego się do zagadnienia ekwiwalentu urlopowego. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji w sposób prawidłowy zastosował obowiązujące przed dniem 1 marca 2023 r. przepisy odnoszące się do wysokości kwoty bazowej oraz mnożników kwoty bazowej i wobec braku możliwości naliczenia i wypłaty wyrównania świadczeń pieniężnych policjantowi zwolnionemu ze służby przed dniem 1 marca 2023 r. słusznie wydał decyzję odmawiającą wnioskowanego przez nią wyrównania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 156 §1 pkt 1 k.p.a. organ odwoławczy podał, że rzeczywiście wniosek skarżącego nie zawierał wyartykułowanego żądania wypłaty wyrównania uposażenia za miesiące styczeń i luty 2023 r., natomiast zawierał wniosek "o wypłatę wyrównania odprawy". Odprawa zgodnie z art. 115 ust. 1 u.o.P. jest naliczana w oparciu o wysokość uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, podobnie jak i inne świadczenia należne zwolnionemu policjantowi, podnoszone w przedmiotowym wniosku. W ocenie organu odwoławczego Komendant Powiatowy Policji w Krakowie dokonał więc prawidłowej analizy przepisów prawnych stanowiących podstawę do naliczenia i wypłaty świadczeń podnoszonych we wniosku strony. Ponieważ wszystkie świadczenia związane z odejściem ze służby są ustalane w oparciu o wysokość uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku, a ich wyliczenie nastąpiło na podstawie kwoty bazowej ustalonej w ustawie budżetowej na rok 2022, tj. 1614,69 zł, słusznie organ I instancji odmówił Stronie także wypłaty wyrównania uposażenia przysługującego za ww. miesiące. Odnosząc się do głównej treści żądania Strony, organ wskazał, że stan faktyczny w sprawie nie jest sporny. Skarżący został zwolniony ze służby z dniem [...] lutego 2023 r. Policjant otrzymał: nagrodę roczną, odprawę, ekwiwalent urlopowy. W okresie od marca 2023 r. do lutego 2024 r. Stronie wypłacono świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 117 u.o.P. Należności te obliczone zostały zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w dniu zwolnienia ze służby, w szczególności w oparciu o wysokość uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego Stronie na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Komendant wyjaśnił, że stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy budżetowej na rok 2023 z dnia 15 grudnia 2022 roku (Dz.U. z 2023 r. poz. 256), zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 roku o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1533) ustala się kwoty bazowe dla żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy w wysokości 1.740,64 zł. Z kolei zgodnie z art. 41 ust. 1 i 2 ustawy okołobudżetowej, kwoty bazowe ustalone w ustawie budżetowej na rok 2023 dla żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej stosuje się do obliczenia ich uposażeń w okresie od dnia 1 marca 2023 roku do dnia 31 grudnia 2023 roku. Do obliczenia uposażeń żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej należnych od dnia 1 stycznia 2023 roku do dnia 28 lutego 2023 roku stosuje się kwoty bazowe ustalone w ustawie budżetowej na rok 2022 z dnia 17 grudnia 2021 r. (Dz.U. z 2022 r., poz. 270), tj. w wysokości 1.614,69 zł. Problematykę związaną z uprawnieniem funkcjonariusza Policji do wypłaty podwyżek wprowadzonych w roku 2023 regulują zatem ustawa budżetowa na rok 2023 z dnia 15 grudnia 2022 r. oraz ustawa z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023. Powyższe przepisy wprowadzają nową kwotę bazową w wysokości 1.740,64 zł dla funkcjonariuszy Policji, która obowiązuje do obliczenia uposażeń w okresie od 1 marca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. Jednocześnie od 1 stycznia 2023 r. do 28 lutego 2023 r. utrzymują w mocy kwotę bazową w wysokości 1.614,69 zł ustaloną w ustawie budżetowej na rok 2022 z dnia 17 grudnia 2021 r. Ponadto na mocy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 lutego 2023 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U. z 2023 r. poz. 385), które weszło w życie z dniem 1 marca 2023r. (§ 2 tego rozporządzenia), zmianie uległy stawki uposażenia zasadniczego wyrażone w postaci mnożników kwoty bazowej, określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów. Rozporządzenie to wprowadziło podwyżkę uposażeń zasadniczych policjantów, jednakże skutki prawne tej podwyżki powstały dopiero od dnia wejścia w życie tego aktu prawnego, tj. od dnia 1 marca 2023 r. W ocenie organu brzmienie powołanych przepisów oraz czas ich wejścia w życie, nie pozostawia wątpliwości co do wysokości uposażenia zasadniczego ustalonego Stronie za miesiąc styczeń 2023 roku. Natomiast wymienione świadczenia, o wyrównanie których wnioskuje Skarżący, zostały obliczone w oparciu o wysokość tego uposażenia należnego stronie w dniu zwolnienia ze służby w Policji. Organ I instancji dokonał zatem prawidłowej interpretacji przepisów odnoszących się do zasad naliczania funkcjonariuszowi uposażenia za styczeń i luty 2023 r. oraz ww. świadczeń pieniężnych – zostały one naliczone oraz wypłacone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a także w terminie określonym i zgodnym z ustawą o Policji. Mając na uwadze zarzuty odwołania, Komendant podkreślił, że z konstytucyjnej zasady równości wobec prawa nie można wywodzić obowiązku wydania przez organ decyzji niezgodnej z obowiązującymi przepisami, które są jednoznaczne i nie budzą wątpliwości prawnych. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 41 ustawy okołobudżetowej na rok 2023 poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Krakowie z 5 marca 2026 r. w sytuacji, gdy ustalony stan faktyczny wskazuje na to, że pominięcie wzrostu kwoty bazowej uposażenia funkcjonariuszy Policji wynikającego z ustawy budżetowej na rok 2023 w okresie od 1 stycznia 2023 do 28 lutego 2023 roku stanowi naruszenie zasady równości, ochrony własności, zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa określonych w art. 2, art. 32, art. 64, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 1 protokołu nr I do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 17 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 99 ust. 3 u.o.P. i art. 9 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy budżetowej na rok 2023 poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Krakowie z 5 marca 2026 r. w sytuacji, gdy przeciętne uposażenie policjantów stanowi wielokrotność kwoty bazowej, której wysokość ustaloną według odrębnych zasad określa jedynie ustawa budżetowa; III. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 ust. 1 w zw. z art. 5 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy uposażenie skarżącego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym winno być podwyższone w ciągu 3 miesięcy po ogłoszeniu ustawy budżetowej, z wyrównaniem od dnia 1 stycznia 2023 roku; IV. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo iż narusza ona zakaz nierównego traktowania ze względu niepełnosprawność w zakresie warunków podejmowania i wykonywania działalności zawodowej skarżącego, który na podstawie orzeczenia Małopolskiej Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych został zaliczony do trzeciej grupy inwalidzkiej w związku ze służbą w Policji. V. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 11 k.p.a. i art. 107 §3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do podnoszonego zarzutu wydania decyzji przez organ I instancji z naruszeniem przepisów o właściwości i bez podstawy prawnej. Mając powyższe zarzuty na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji w zakresie odmowy wypłaty wyrównania uposażenia na styczeń i luty 2023 r. a w pozostałym zakresie jej uchylenie. Strona wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie w części w jakiej organy orzekły w zakresie odmowy wyrównania Skarżącemu uposażenia za miesiące styczeń i luty 2023 roku. W pozostałym zakresie skarga jest niezasadna. W pierwszej kolejności należy zatem wskazać na treść przepisu art. 61 § 1 k.p.a., który stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei w myśl art. 61 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody – postępowanie umorzyć. Z powyższego wynika, że Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje dwa sposoby wszczęcia postępowania – na żądanie strony, czyli z inicjatywy podmiotu, o którym mowa w art. 28 k.p.a., albo z urzędu, a więc z inicjatywy organu. Przepisy nie wskazują wprost, który ze sposobów wszczęcia postępowania znajduje zastosowanie w konkretnej sprawie administracyjnej. O tym więc, czy w danym rodzaju postępowania obowiązuje zasada skargowości, czy zasada oficjalności co do zasady przesądzają przepisy prawa materialnego. Natomiast w razie, gdy norma prawa materialnego expressis verbis nie przesądza, czy sprawa podejmowana jest na wniosek, czy z urzędu, przyjmuje się, że gdy przedmiotem jest przyznanie uprawnienia – postępowanie oparte jest na zasadzie skargowości, zaś gdy przedmiotem jest nałożenie obowiązku – postępowanie wszczynane jest z urzędu (zob. wyrok WSA w Warszawie z 16 września 2026 r., sygn. akt II SA/Wa 1774/25 oraz powołane tam orzecznictwo; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznanej sprawie przedmiotem postępowania niewątpliwie było przyznanie uprawnienia Skarżącemu, a zatem postępowanie w tego rodzaju sprawie powinno być zainicjowane złożeniem przez Stronę odpowiedniego wniosku. Wniosek taki został złożony 17 grudnia 2025 r. (data stempla pocztowego – k. 6 akt adm.) w zakresie wyrównania: odprawy, ekwiwalentu urlopowego, nagrody rocznej za 2023 r. oraz świadczenia okresowego, o którym mowa w art. 117 u.o.P.. Mimo to organ I instancji w sposób nieuprawniony przyjął, że Skarżący wnosi także o wyrównanie uposażenia za miesiące styczeń oraz luty 2023 r. i także w tym zakresie orzekł w wydanej 5 marca 2026 r. decyzji odmownej. Następnie Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie, mimo iż przyznał, że Skarżący nie wnosił wprost o wyrównanie uposażenia, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. A zatem organy wszczęły i przeprowadziły postępowanie w zakresie wyrównanie uposażenia bez stosownego wniosku Strony. Podkreślić należy, że w sprawach, w których przepis prawa wymaga wniosku strony niedopuszczalne jest działanie przez organ z urzędu. W art. 61 § 2 k.p.a. przewidziano wprawdzie wyjątek od tej zasady, który jednak, co jasno wynika z akt sprawy i uzasadnienia obu decyzji, nie zachodził i nie był przez organy realizowany. W takim bowiem przypadku konieczna jest zgoda strony, która musi być uzyskana w toku postępowania przed wydaniem decyzji. Zgoda taka, jak się podkreśla, powinna mieć formę odpowiadającą treści podania w rozumieniu art. 61 § 3 k.p.a. i być wyrażona stanowczo a więc jednoznacznie i bezwarunkowo. Nieuzyskanie takiej zgody sprawia, że organ jest obwiązany umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (por. por. M. Romańska w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. K. Knysiak-Sudyka, SIP LEX, tezy do art. 61). Skarżący w odwołaniu wprost wskazał, że jego wniosek nie obejmował wypłaty wyrównania uposażenia. Sąd wskazuje, że w odpowiedzi na takie stanowisko Skarżącego organ odwoławczy powinien uchylić zaskarżoną decyzję w tym zakresie i umorzyć postępowanie. Skarżący wprost wyraził bowiem swój brak woli prowadzenia postępowania administracyjnego w zakresie wyrównania uposażenia (rzekomo) na swój wniosek. Skarżący swoje stanowisko podtrzymał w skardze. Sąd zauważa, że w orzecznictwie istnieją rozbieżności co do skutków jakie wiążą się z uznaniem przez sąd, że organy przeprowadziły postępowanie administracyjne rzekomo na wniosek strony i w jego wyniku wydały decyzję, mimo braku wniosku strony. Istnieją orzeczenia (por. wyrok WSA w Łodzi z 30 stycznia 2026 r., III SA/Łd 738/25), w których sądy uznają powyższe uchybienie za podstawę do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a przesłanką stwierdzenia nieważności jest w tym przypadku wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Istnieją jednak również orzeczenia (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 listopada 2025 r., II SA/Go 507/25), które powyższe uchybienie organów uznają jedynie za przyczynę do uchylenia decyzji obydwu instancji oraz umorzenia postępowania administracyjnego. Fakt czy dane naruszenie prawa jest takiego rodzaju, że możemy mówić w danym przypadku o jego "rażącym" naruszeniu jest kwestią ocenną i – przynajmniej w niektórych przypadkach – może stanowić kwestię sporną. Nie to jest jednak istotą niniejszej sprawy. W niniejszej sprawie istotne jest usunięcie wszelkich skutków postępowania administracyjnego prowadzonego rzekomo na wniosek strony, które nigdy nie powinno się toczyć, brak było bowiem koniecznego wniosku strony do jego zainicjowania. W tym zakresie stwierdzić należy, że w orzecznictwie (wyrok WSA w Białymstoku z 23 listopada 2021r., II SA/Bk 646/21) podnosi się, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a, sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny legalności sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu, aby w obrocie prawnym nie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 629). Zatem w rozpoznanej sprawie konieczne a zarazem wystarczające jest uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie w jakim dotyczą one wyrównania uposażenia za miesiące styczeń i luty 2023 r.. Zasadne było również umorzenie postępowania administracyjnego w powyższym zakresie na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a.. Przepis ten jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. i art. 208 § 1 O.p. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty. W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Przechodząc natomiast do kontroli wydanych w sprawie decyzji w pozostałym zakresie, należy wskazać, że stan faktyczny sprawy w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia nie jest sporny. Skarżący został zwolniony ze służby z dniem [...] lutego 2023 r. Policjant otrzymał: nagrodę roczną za 2023 r., odprawę oraz ekwiwalent urlopowy. W okresie od marca 2023 r. do końca lutego 2024 r. Skarżący pobierał również świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 117 u.o.P. Należności te obliczone zostały zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w dniu zwolnienia ze służby, w szczególności w oparciu o wysokość uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego stronie na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Zdaniem Skarżącego organ wyliczając wysokość świadczeń związanych ze zwolnieniem ze służby niezasadnie zastosował art. 41 ustawy z 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2666) w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1533), z uwagi na to, że w ocenie skarżącego wskazany przepis narusza w szczególności art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Spowodowało to wypłacenie świadczeń związanych ze zwolnieniem ze służby w zaniżonej wysokości. Organy Policji stały natomiast na stanowisku, że przepisy prawa wskazują wprost sposób obliczania uposażenia należnego w okresie od 1 stycznia 2023 r. do dnia 28 lutego 2023 r., tj. wskazują, że w tym okresie stosuje się do obliczenia uposażenia kwoty bazowe ustalone w ustawie budżetowej na rok 2022 z dnia 17 grudnia 2021 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 270). Ustawodawca nie wprowadził przepisu, który nakładałby na organ obowiązek wyrównania uposażenia oraz pozostałych przedmiotowych świadczeń należnych byłemu funkcjonariuszowi w odniesieniu do podwyższonej kwoty bazowej lub mnożników, jeżeli funkcjonariusz nie pełnił już służby w czasie, gdy nowe regulacje weszły w życie. Brak takiej regulacji uniemożliwia organowi wyrównanie wskazanych we wniosku z 16 grudnia 2025 r. świadczeń. Podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy budżetowej na rok 2023 w zw. z ustawą budżetową na rok 2022 oraz ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023. W myśl art. 9 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy budżetowej na rok 2023, zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1533) ustala się kwoty bazowe dla żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy – w wysokości 1 740,64 zł. Z kolei zgodnie z art. 41 ust. 1 i 2 ustawy okołobudżetowej, kwoty bazowe ustalone w ustawie budżetowej na rok 2023 dla żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej stosuje się do obliczenia ich uposażeń w okresie od 1 marca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. Do obliczenia uposażeń żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej należnych od 1 stycznia 2023 r. do 28 lutego 2023 r. stosuje się kwoty bazowe ustalone w ustawie budżetowej na rok 2022 z dnia 17 grudnia 2021 r.. Stosownie natomiast do treści art. 9 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy budżetowej na rok 2022, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 1658) ustala się kwoty bazowe dla żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy - w wysokości 1 614,69 zł. Z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że nowa kwota bazowa w wysokości 1 740,64 zł obowiązywała do obliczenia uposażeń i pochodnych uposażenia dla funkcjonariuszy Policji w okresie od 1 marca 2023 r. do 31 grudnia 2023 roku. Natomiast w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 28 lutego 2023 r. do obliczenia uposażeń obowiązywała kwota bazowa w wysokości 1 614,69 zł ustalona w ustawie budżetowej na rok 2022. Sąd stwierdza w związku z tym, że organy Policji prawidłowo uznały, że na podstawie wskazanych powyżej przepisów brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia żądania Skarżącego i wypłaty wyrównania świadczeń pieniężnych wypłaconych w związku ze zwolnieniem ze służby, w sytuacji gdy Skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2023 r. Nowa, podwyższona kwota bazowa ustalona została do obliczenia uposażeń funkcjonariuszy i ich pochodnych od 1 marca 2023 r. Sąd wskazuje, że prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie policjanta ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa (art. 106 ust. 3 ustawy o Policji). Brak było tym samym podstaw do uwzględnienia przez organ Policji przy wyliczeniu i wypłacie świadczeń dla Skarżącego, będących pochodną uposażenia, innej kwoty bazowej niż ustalona w ustawie budżetowej na rok 2022, tj. w wysokości 1 614,69 zł. 1 marca 2023 r. kiedy weszła w życie nowa kwota bazowa, Skarżący nie pełnił już służby. Wskazania wymaga także, w kontekście zarzutu nr III skargi, że zgodnie z art. 41 ust. 4 ustawy okołobudżetowej, do podwyższenia uposażeń żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej nie stosuje się przepisu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw, który stanowi, że podwyższenie wynagrodzeń dla pracowników państwowej sfery budżetowej następuje w ciągu 3 miesięcy po ogłoszeniu ustawy budżetowej, z wyrównaniem od dnia 1 stycznia danego roku. Ustawa okołobudżetowa wprowadziła bowiem inny mechanizm. W art. 41 ust. 3 ustawy okołobudżetowej ustawodawca przewidział bowiem, że uposażenie funkcjonariuszy wypłacane w okresie od 1 marca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. podlega każdorazowemu zwiększeniu o 1/5 kwoty różnicy pomiędzy uposażeniem należnym na dzień 1 marca 2023 r. obliczonym na podstawie kwoty bazowej ustalonej dla funkcjonariuszy w ustawie budżetowej na rok 2023, a uposażeniem należnym na dzień 1 stycznia 2023 r., obliczonym zgodnie z ust. 41 ust. 2 tej ustawy, a więc na podstawie poprzednio wprowadzonej w 2022 r. kwoty bazowej. Wobec treści art. 41 ust. 3 ustawy okołobudżetowej, przewidziany w tym przepisie mechanizm nie stanowił waloryzacji płac za styczeń i luty 2023 r. dla funkcjonariuszy pozostających w służbie po 1 marca 2023 r., lecz przyjętą przez ustawodawcę formę zmiany zasad płacowych, obowiązujących od 1 marca 2023 r., którą należy postrzegać w kategorii podwyżki płac od tej daty, a nie jako waloryzacji i "wyrównania" wypłaconych już uposażeń za styczeń i luty 2023 r. Analizując ten mechanizm, dostrzec należy, że nie dochodzi tu do prostego i jednorazowego wyrównania różnicy pomiędzy uposażeniem należnym na dzień 1 stycznia 2023 r. a uposażeniem należnym na dzień 1 marca 2023 r. Jest to mechanizm służący podwyższeniu płac od 1 marca 2023 r. w systemie comiesięcznym, stanowiący element zachęty dla pozostawania w służbie, a nie mechanizm waloryzacji wcześniejszych uposażeń (por. wyrok WSA w Opolu z 16 czerwca 2026 r., sygn. akt II SA/Ol 166/26; wyrok NSA z 16 lipca 2026 r., sygn. akt III OSK 2397/25). Mechanizm ten dotyczy jedynie uposażeń wyliczanych i wypłacanych począwszy od marca 2023 r., tak więc art. 41 ust. 3 tej ustawy nie mógł mieć zastosowania w odniesieniu do Skarżącego, który został zwolniony ze służby w lutym 2023 r. Z tego też względu wobec Skarżącego nie może mieć zastosowania art. 41 ust. 1 ustawy okołobudżetowej na rok 2023, który wiąże możliwość zastosowania wyższej kwoty bazowej jedynie do obliczania uposażeń funkcjonariuszy od 1 marca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r., a więc w okresie kiedy Skarżący nie pełnił już służby w Policji. Prawidłowo wiec organ Policji odmówił wypłaty wyrównania świadczeń należnych w związku ze zwolnieniem Skarżącego ze służby, tj. odprawy (art. 115 u.o.P.), ekwiwalentu urlopowego (art. 115a u.o.P.), nagrody rocznej za 2023 r. (art. 110 u.o.P.) oraz świadczenia okresowego, o którym mowa w art. 117 ustawy o Policji, uznając, że prawidłowo należności te obliczono na podstawie przepisów obowiązujących w dniu zwolnienia ze służby, w szczególności w oparciu o wysokość uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego Skarżącemu na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Trafnie Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w tym zakresie. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów Konstytucji wskazać należy, że sądy administracyjne nie są powołane do oceny zgodności ustaw z Konstytucją oraz ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie (por. np. wyroki NSA: z 9 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 172/24, z 30 października 2024 r. sygn. akt II OSK 1085/24, z 10 stycznia 2025 r. sygn. akt II OSK 1341/24, z 21 stycznia 2025 r. sygn. akt II OSK 1123/24). Z uwagi na precyzyjne określenie kompetencji TK i sądów administracyjnych, w świetle zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji), związania sędziów sądów administracyjnych Konstytucją oraz ustawami (art. 178 ust. 1 Konstytucji), a także konieczności dążenia przez sądy do zapewnienia pewności co do treści obowiązujących norm prawnych (art. 2 Konstytucji), ewentualne pominięcie określonego przepisu ustawy przez sąd administracyjny, w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw (art. 8 ust. 2 Konstytucji), musi być ograniczone do sytuacji wyjątkowych i niebudzących wątpliwości interpretacyjnych co do naruszenia norm Konstytucji (wyrok NSA z 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt II OSK 174/24). Tylko oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją wraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału Konstytucyjnego stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy. Sytuacja oczywistej niezgodności może zachodzić szczególnie wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne, a norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie. Zaznaczyć przy tym należy, że nie jest możliwe odmówienie zastosowania przepisu w danej sprawie bez uprzedniego generalnego stwierdzenia, że przepis ten jest sprzeczny z Konstytucją (wyrok WSA w Warszawie z 22 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Wa 1903/25). W rozpoznanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi, gdyż nie występuje oczywista sprzeczność art. 41 ustawy okołobudżetowej z Konstytucją. Ustawodawca wprowadził kwestionowaną przez Stronę regulację, aby zachęcić funkcjonariuszy do pozostania w służbie. Przedmiotem niniejszej sprawy nie jest dokonywanie oceny potrzeb Państwa w zakresie polityki kadrowej m.in. w Policji i ocena zastosowanego mechanizmu finansowego w kształtowaniu tej polityki. W ocenie Sądu nie jest natomiast w sposób oczywisty sprzeczne z Konstytucją rozwiązanie uprawniające do stosowania innej stawki uposażenia dla funkcjonariuszy służb mundurowych pozostających w służbie w dniu 1 marca 2023 r. W sprawie tej brak jest w ocenie Sądu podstaw do stwierdzenia oczywistej sprzeczności powołanej już wyżej regulacji z Konstytucją (ww. wyrok WSA w Warszawie). Sąd zauważa końcowo, że Skarżący złożył wniosek o zwolnienie ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2023 r. raportem z [...] stycznia 2023 r., a więc po wejściu w życie z dniem 1 stycznia 2023 r. ustawy okołobudżetowej. Już w jej projekcie, który trafił do Sejmu RP jesienią 2022 r. zawarte były uregulowania ujęte następnie w art. 41 ust. 1 oraz art. 41 ust. 3 wskazanej ustawy. Mimo to Skarżący nie zrewidował swojego wniosku o zwolnienie z uwagi na planowane od marca 2023 r. podwyżki, lecz dopiero z końcem 2025 r. złożył wniosek o wyrównanie świadczeń związanych z odejściem ze służby. Nie sposób w świetle tych okoliczności podzielić podnoszonych przez Skarżącego zarzutów o naruszeniu zasady równości, ochrony własności oraz ochrony zaufania obywateli do Państwa i stanowionego przez nie prawa. Podsumowując Sąd stwierdza, że w sprawie organy zasadnie odmówiły Skarżącemu wypłaty wyrównania świadczeń związanych ze zwolnieniem ze służby wskazanych we wniosku z 16 grudnia 2025 r. Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia, jak również stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w tym zakresie. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części w jakiej dotyczą odmowy wyrównania uposażenia za miesiące styczeń i luty 2023 r. oraz umorzył postępowanie administracyjne w tym zakresie (pkt I sentencji wyroku). W pozostałym zakresie (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł o oddaleniu skargi działając na zasadzie art. 151 p.p.s.a. O kosztach (pkt III sentencji) orzeczono na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 §2 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
5 sierpnia 2026
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Sędziowie
Bogusław Wolas Michał Niedźwiedź /przewodniczący/ Urszula Zięba /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny