III SA/Kr 1070/25

Dnia 4 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym:` Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: Sędzia WSA Bogusław Wolas Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2025 roku skargi W. G. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia 5 października 2023 r., znak XP-IX.9531.3.58.2023 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oddala skargę

Zaskarżonym postanowieniem z 5 października 2023 r., nr WP-IX.9531.3.58.2023 Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie (dalej: "Wojewódzki Zespół", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia W. G. (dalej: "skarżąca"), utrzymał w mocy postanowienie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie (dalej: "Miejski Zespół", "organ I instancji") z 11 sierpnia 2023 r., nr SZ-12-1.8421.1.6301.2023 w przedmiocie zawieszenia postępowania. Postanowienie organu odwoławczego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Skarżąca posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 13 września 2021 r. znak SZ-13-1.8421.1.2295.2021, wydane przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie, zaliczające ją do lekkiego stopnia niepełnosprawności z powodu schorzeń określonych za pomocą symbolu "02-P", na okres do 31 sierpnia 2023 r. Od ww. orzeczenia skarżąca złożyła odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu, kwestionując je w całości i wnosząc o przyznanie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz zmianę wskazań w pkt. 4, 5, 6 orzeczenia. W dniu 19 stycznia 2022 r. r. Wojewódzki Zespół wydał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności znak WP-IX.9531.1.2966.2021, którym uchylił zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej pkt. II, odnoszącego się do symbolu przyczyny niepełnosprawności (orzeczono 02-P, 09-M). W pozostałym zakresie oddalił odwołanie. Skarżąca wniosła od ww. orzeczenia odwołanie do Sądu Rejonowego dla Krakowa Nowej Huty, kwestionując powyższe orzeczenie w całości, w tym w szczególności w zakresie ustalonego stopnia niepełnosprawności i wskazań w pkt. 4, 5 i 6. Odwołanie wraz z aktami sprawy zostało przekazane do sądu 6.04.2022 r. W dniu 31 lipca 2023 r. skarżąca złożyła w Miejskim Zespole kolejny wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w celu konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze (wskazanie nr 5), korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji (wskazanie nr 6) oraz korzystania ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej i zasiłku pielęgnacyjnego. Po dokonaniu analizy formalno-prawnej wniosku, 11 sierpnia 2023 r. Miejski Zespół wydał postanowienie, którym, na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 i art. 101 k.p.a., zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w związku z toczącym się postępowaniem sądowym. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 5 października 2023 r. Wojewódzki Zespół utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że rozpatrzenie sprawy i wydanie postanowienia w niniejszej sprawie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. Wskazano, że skarżąca złożyła wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności pomimo, iż poprzednie postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności toczące się aktualnie przed Sądem Rejonowym w Krakowie nie zakończyło się prawomocnym orzeczeniem Sądu. Zdaniem organu odwoławczego, organ administracji publicznej nie ma uprawnień do wydawania kolejnego orzeczenia merytorycznego (jakim jest orzeczenie o stopniu niepełnosprawności) przed rozstrzygnięciem zagadnienia prejudycjalnego przez właściwy organ. Wszczęcie przez Miejski Zespół kolejnego postępowania zmierzającego do merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony z 31 lipca 2023 r. stanowiłoby działanie wadliwe, bowiem oznaczałoby dwukrotne rozpatrzenie tej samej sprawy (w zakresie ustalenia stopnia niepełnosprawności - tożsamej podmiotowo i przedmiotowo). Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze podniosła, że art. 97 §1 pkt. 4 k.p.a nie ma zastosowania w niniejszej sprawie albowiem toczące się postępowanie sądowe dotyczy niepełnosprawności odnośnie innego okresu niż obecnie złożony wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Skarżąca dodała, że do wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności z 31 lipca 2023 r. przedstawiła aktualne zaświadczenia lekarskie, opinię biegłego sądowego oraz inną dokumentację medyczną potwierdzającą jej stan zdrowia - gorszy niż w czasie składania odwołania do Sądu w sprawie zainicjowanej poprzednim wnioskiem (inne lata ustalenia niepełnosprawności). Skarżąca wskazała, że 31 lipca 2023 r. złożyła nowy wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności, ponieważ wcześniej przyznana jej decyzja kończyła się 31 sierpnia 2023 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie z 12 września 2024 r. ustanowiony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu podtrzymał skargę i wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy (w tym odwołania, pism stron i ewentualnych orzeczeń) toczącej się przed Sadem Rejonowym dla Krakowa Nowej Huty w Krakowie Wydział IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - sygn. akt [...] - na okoliczność ustalenia przebiegu tego postępowania, jego zakresu i długotrwałości - albowiem skarżąca na skutek postanowienia o zawieszeniu postępowania w kontrolowanej sprawie o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności za inny okres przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie, które następnie zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespół, a także długotrwale toczące się postępowania przed Sądem Rejonowym, pozostaje bez orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w ciężkiej sytuacji materialnej i zdrowotnej, bez koniecznych środków na utrzymanie i leczenie. Pełnomocnik skarżącej wniósł też o przeprowadzenie dowodu z załączonych do pisma zaświadczeń lekarskich dotyczących skarżącej - na okoliczność ustalenia jej aktualnego stanu zdrowia i konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zgodnie z jej wnioskiem do Miejskiego Zespołu z 31 lipca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Kontrolując sprawę w tak określonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca odpowiadają prawu. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie czy postępowanie toczące się przed sądem powszechnym (wszczęte na skutek odwołania skarżącej od ww. orzeczenia z 19 stycznia 2022 r.) stanowi zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wyjaśnić należy, że istotnym elementem zagadnienia wstępnego w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu jest istnienie ścisłej zależności (związku przyczynowego) pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Zagadnieniem prejudycjalnym w znaczeniu omawianego przepisu może być jedynie taka kwestia, która bezwzględnie uzależnia rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji od uprzedniego jej rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno zależeć rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle - brak rozstrzygnięcia określonego zagadnienia musi uniemożliwiać zakończenie sprawy administracyjnej co do istoty, nie zaś jedynie determinować kierunek wydawanej przez organ administracji publicznej decyzji. W tym miejscu podnieść należy, że powyższa kwestia była już przedmiotem rozstrzygania przez sądy administracyjne w tym przez Naczelny Sąd Administracyjny. I tak, NSA w wyroku z 30 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2900/16 (publ. Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) wyjaśnił, iż stosownie do § 15 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 857) osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony może wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w § 6 ust. 1, o wydanie orzeczenia o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, nie wcześniej niż 30 dni przed upływem ważności posiadanego orzeczenia. Warunkiem koniecznym do rozpoznania wniosku złożonego w trybie § 15 ust. 1 rozporządzenia, jest zatem istnienie w obrocie prawnym orzeczenia na czas określony oraz upływ terminu w nim przewidzianego. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela przy tym stanowisko NSA wyrażone w powyższym wyroku, że pomimo tego, iż zaskarżone do sądu powszechnego orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu oraz wniosek skarżącej z 31 lipca 2023 r. dotyczą różnych okresów, istnieje między nimi bezpośredni związek. W przypadku bowiem zastosowania przez sąd powszechny rozpoznający odwołanie art. 477(14) § 6 k.p.c., czyli w razie uchylenia orzeczenia organu i przekazania sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Zespołowi, skarżąca w ogóle nie będzie posiadała orzeczenia, na podstawie którego mogłaby wystąpić z wnioskiem o ponowne ustalenie niepełnosprawności. Wobec powyższego, postępowanie z wniosku skarżącej z 31 lipca 2023 r. nie mogło być prowadzone z uwagi na wystąpienie zagadnienie wstępnego (kwestia prawna - ustalenie prawa), które ujawniło się w toku postępowania i jednocześnie ma istotny związek z prowadzoną sprawą. I tak, w sytuacji wyeliminowania poprzedniego orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu, brak będzie podstaw do uznania zasadności wniosku o wydanie ponownego orzeczenia. Nie można bowiem wydać ponownego orzeczenia, gdy nie istnieje wcześniejsze orzeczenie o niepełnosprawności. Natomiast, w sytuacji zmiany orzeczenia przez sąd powszechny wydanie przez organ nowego orzeczenia na skutek rozpoznania kolejnego wniosku skarżącej nosiłoby wadę w postaci odmiennego rozstrzygnięcia aniżeli w ustalonym przez sąd powszechny wyroku. W świetle powyższych rozważań uznać należało, że postępowanie toczące się przez sądem powszechnym (sygn. akt [...]) w sprawie odwołania od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu z 19 stycznia 2022 r. stanowi okoliczność obligującą organy administracji do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W tym stanie rzeczy złożone przez pełnomocnika skarżącej wnioski dowodowe w piśmie z 12 września 2024 r. były nieprzydatne dla wyjaśnienia istoty sprawy, a w związku z tym nie mogły zostać uwzględnione. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.