III SA/Gl 95/18

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. F. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie solidarnej opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagał się zwolnienia z kosztów sądowych (vide: rubryka nr 4.1). W jego uzasadnieniu podał, iż nie posiada żadnego majątku. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną Ag. oraz dwójką małoletnich dzieci. Ponieważ jedynym źródłem utrzymania jego rodziny jest – jak wskazano - pobierane przez skarżącego wynagrodzenie za pracę na 1/3 etatu, które wynosi ok. 500,00 zł, a raty zaciągniętego kredytu ustalone zostały na poziomie 1.250,00 zł, pismem z dnia 27 marca 2018 r. referendarz sądowy wezwał ustanowionego w sprawie pełnomocnika do uzupełnienia złożonego wniosku, wskazując szczegółowo dokumenty źródłowe, które należało nadesłać. W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy przedłożono: - zaświadczenie z Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. potwierdzające, iż żona skarżącego nie pobiera świadczenia wychowawczego na dzieci; - wydruk z CEIDG potwierdzający fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 10 lipca 2017 r.; - zaświadczenie z zakładu pracy, z którego wynika, iż skarżący zatrudniony jest jako kierowca na ¼ etatu za wynagrodzeniem rzędu 525,00 zł brutto, to jest 437,79 zł netto; - wydruk z elektronicznej bazy ksiąg wieczystych dotyczący lokalu mieszkalnego o pow. 69,20 m2, którego właścicielem jest żona skarżącego; - zeznanie podatkowe PIT-37 za 2016 r., z którego wynika, iż skarżący wypracował w tym okresie dochód ze stosunku pracy rzędu 4.215,00 zł; - wezwanie do spłaty zadłużenia w kwocie 7.807,84 zł; - akt notarialny z dnia 8 grudnia 2010 r., na mocy którego ustanowiono między małżonkami umowę majątkową małżeńską; - harmonogramy spłat zaciągniętych w "A" kredytów, których raty wynoszą: 1.201,72 zł i 1.939,26 zł; - rozliczenie zużycia gazu za ostatni miesiąc na kwotę 242,48 zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał w całości wezwania z 27 marca 2018 r., to jest nie nadesłał wszystkich dokumentów źródłowych pozwalających na weryfikację złożonego na druku PPF oświadczenia o sytuacji finansowej jego rodziny. Dotyczy to w szczególności zaświadczeń z ZUS oraz PUP potwierdzających, iż żona, z którą jest w rozdzielności majątkowej nie pracuje i pozostaje na utrzymaniu męża, wyciągów z rachunków bankowych, a nadto zaświadczenia o osobach zamieszkałych pod adresem wskazanym jako miejsce zamieszkania czy wydatkach związanych z utrzymaniem (jako że rozliczenie zużycia gazu nie mogło być uznane za wystarczające w tym zakresie, skoro pod adresem, którego dotyczy mieści się Sp. z o.o. "A", w której skarżący jest zatrudniony). Wobec powyższego przedłożony przy piśmie z dnia 18 kwietnia 2018 r. (vide: data stempla pocztowego) materiał źródłowy uznano za niekompletny. Zasadność złożonego wniosku rozpatruje się bowiem w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony z uwzględnieniem wysokości środków, którymi dysponuje po uiszczeniu niezbędnych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie zadeklarowane przez skarżącego wydatki z tytułu rat zaciągniętych kredytów przewyższały kwotę uzyskiwanego dochodu (vide: rubryka nr 10 i 11 formularza), złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Ewentualne szacowanie wysokości kosztów sądowych, które skarżący zobowiązany byłby ponieść w związku ze swoim udziałem w sprawie może mieć bowiem miejsce jedynie wtedy, gdy podane w treści urzędowego formularza dane nie budzą żadnych zastrzeżeń. Ponieważ taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca (niemożliwym bowiem jest aby ponoszone wydatki przewyższały uzyskiwane dochody) brak było podstaw aby przyjąć, że skarżący zasługuje na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie wszystkich żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy zwłaszcza w sytuacji, gdy deklaruje on wydatki w kwocie wyższej od uzyskiwanego dochodu, a inne źródła utrzymania nie są w żaden sposób podane. Wobec powyższego przyjąć należało, iż skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Wątpliwości dotyczące posiadanych przez niego źródeł utrzymania nie zostały do dnia dzisiejszego należycie wyjaśnione, a ponieważ mają one na tyle istotne znaczenie, nie pozwalają uwzględnić złożonego wniosku nawet w części (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447). Tym bardziej, że mimo wypracowanego dochodu w kwocie 437,79 zł (vide: zaświadczenie z zakładu pracy z dnia 17 kwietnia 2018 r.) skarżący i jego żona nie pobierają świadczenia wychowawczego zarówno na drugie jak i pierwsze dziecko (vide: zaświadczenie z MOPS wystawione w tym przedmiocie). Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.