III SA/Gl 924/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi A. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 6 września 2024 r. nr SKO.IV/424/694/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.

Zaskarżonym postanowieniem z 6 września 2024r., nr SKO.IV/424/694/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: Kolegium, SKO), po rozpatrzeniu sprawy z odwołania E. O. będącej opiekunem prawnym syna A. O. (dalej: Strona, Skarżąca) od pisma z 1 lipca 2024r., nr [...] Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B. (dalej: PCPR) w przedmiocie odmowy dofinansowania ze środków PFRON w 2024r. - stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W podstawie prawnej powołało m.in. art. 134 w związku z art. 129 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego kodeksu postępowa-nia administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024r. poz. 572; dalej k.p.a.). W uzasadnieniu SKO wskazało, że sprawa dotyczy wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON do sprzętu rehabilitacyjnego dla osób niepełnosprawnych, a zgodnie z obowiązującą linią orzeczniczą negatywne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o dofinansowanie turnusu rehabilitacyjnego ma charakter decyzji administracyjnej o charakterze uznaniowym. Zatem pismo PCPR z 1 lipca 2024r. nr [...] Kolegium uznało za decyzję administracyjną od której przysługuje 14 dniowy termin na złożenie odwołania. Natomiast zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Natomiast zgodnie z treścią art. 129 § 2 Kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, o czym Strona została poinformowana w pouczeniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Skoro warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania to uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Dalej SKO wskazało, że z akt sprawy wynika, iż pierwszoinstancyjna decyzja została uznana za doręczoną z dniem 5 lipca 2024r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 14 lipca 2024r. Tymczasem odwołanie Stroony do PCPR wpłynęło 8 sierpnia 2024r.; nadane na placówce pocztowej 6 sierpnia 2024r. Z powyższego wynika, że odwołanie zostało wniesione po upływie terminu do wniesienia odwołania. Strona nie zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wraz z odwołaniem, nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, ponadto nie wiadomo kiedy ustała przyczyna uchybienia terminowi. Zatem wniesienie odwołania po terminie skutkuje wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Kwestionując powyższe postanowienie ostateczne Strona wniosła skargę zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego, w sytuacji gdy moje pismo z 8 lipca 2024 r. (doręczone 10 lipca 2024 r.) już winno być potraktowane jako odwołanie od decyzji PCPR z 1 lipca 2024 r. - art. 112 k.p.a. poprzez działanie organu na szkodę skarżącego mimo braku zawarcia pouczenia o prawie do odwołania w decyzji PCPR z 1 lipca 2024 r. - art. 134 k.p.a. poprzez błędne stwierdzenie niedopuszczalności odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji wniosła o przeprowadzenie dowodu z wymienionych w skardze pism na okoliczność złożenia odwołania w dniu 8 lipca 2024 r. na decyzję z dnia 1 lipca 2024 r. i nieuchybienia terminu oraz podjęcia dalszej korespondencji z PCPR. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Spór w niniejszej sprawie dotyczy skuteczności złożenia przez Stronę odwołania od decyzji PCPR z 1 lipca 2024r., doręczonej Skarżącej 5 lipca 2024r. Strona twierdzi, że wniosła odwołanie pismem z 8 lipca 2024r. Natomiast SKO wskazuje, iż pierwszoinstancyjna decyzja została doręczona 5 lipca 2024r. i odwołanie Strony do PCPR, które wpłynęło 8 sierpnia 2024r.; nadane na placówce pocztowej 6 sierpnia 2024r. Z czego wynika zdaniem SKO, że odwołanie zostało wniesione po upływie 14-dniowego terminu. Oceniając tak przedstawiony stan faktyczny zauważyć należy, że zgodnie z normą art. 129 k.p.a. regulującą sposób i termin wniesienia odwołania - § 1 odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję; § 2 - odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Natomiast z treści art. 128 wynika, że odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Przepisy szczególne mogą ustalać inne wymogi co do treści odwołania (w tej kategorii spraw brak jest takiego szczególnego wymogu). Natomiast z mocy art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Nadto wskazać należy, że art. 107 k.p.a. normuje elementy składowe decyzji administracyjnej; w pkt 7 zawierając oblig pouczenia, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania. Zestawiając więc powyższe uregulowania prawne z zaistniałym w tej sprawie stanem faktycznym Sąd stwierdził, że postanowienie SKO narusza zasady postępowania administracyjnego i winno tym samym zostać uchylone. Sąd podziela zarzut, że już pismo Skarżącej z 8 lipca 2024r. powinno być potraktowane jako odwołanie. Skoro pismo PCPR z 1 lipca 2024r. zawierało przymiot decyzji administracyjnej, pomimo braku pouczenia wbrew twierdzeniu SKO, to konsekwentnie reakcja Strony i wykazanie niezadowolenia z jego treści winno być zakwalifikowane jako środek zaskarżenia. Brak jest w procedurze administracyjnej możliwości polemizowania z organem orzekającym i kwestionowania wydanego rozstrzygnięcia w innym trybie niż odwoławczy. Zatem zaskarżone postanowienie SKO jest sprzeczne z zasadą dochodzenia do prawdy obiektywnej i lojalnego prowadzenia postępowania wobec Strony. Naczelne zasady procesowe ujęte w kolejnych regulacjach k.p.a. jednoznacznie nakładają na organy administracji publicznej reżim procedowania w konkretnej sprawie. Natomiast w analizowanym sporze SKO naruszyło poszczególne zasady – tj. prawdy obiektywnej (tu: niewłaściwe zestawienie dat pisma PCPR będącego decyzją i pisma Skarżącej z 8 lipca 2024r. w nagłówku wskazującego oznaczenie sprawy), brak rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (brak pouczenia w decyzji o trybie odwoławczym i wyartykułowane niezadowolenie Strony z rozstrzygnięcia), brak należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Poza tym zauważyć należy, że jeśli SKO miało wątpliwości jak należy traktować poszczególne pisma Skarżącej winno było w trybie art. 64 k.p.a. wezwać do usunięcia braków formalnych – zgodnie z § 2 jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Zatem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO winno przyjąć, że wątpliwości winny być rozstrzygane przy uwzględnieniu zarówno treści decyzji i braku zawarcia w niej pouczenia o trybie zaskarżenia, jak i jednoznacznego stanowiska Skarżącej już w piśmie z 8 lipca 2024r. kwestionującego rozstrzygnięcie PCPR. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.