III SA/Gl 895/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w C. na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 200 zł (słownie: dwieście).

Decyzją z 1 lipca 2021 r., o numerze 1/SDP-UO/2021, Rektor Uniwersytetu [...] w C. utrzymał w mocy swą wcześniejszą decyzję z 10 czerwca 2021 r., nr [...], o odmowie przyznania A. F. (dalej jako "Skarżąca") zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na 2021 rok. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, Rektor uznał, że przyznanie Skarżącej zwiększenia stypendium doktoranckiego byłoby naruszeniem zasad jego przyznawania wynikających z "Regulaminu przyznawania doktorantom zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w Uniwersytecie [...] w C." (dalej w skrócie jako "Regulamin"). Z regulaminu wynika bowiem, że zwiększenie stypendium może być przyznane nie więcej niż 30% doktorantów na danym roku studiów doktoranckich (§ 6 ust. 4 Regulaminu). Przyznanie Skarżącej zwiększonego stypendium oznaczałoby przyznanie go 50% doktorantów, ponieważ liczba doktorantów na III roku językoznawstwa wynosiła 2 osoby. Jako podstawę prawną swej decyzji Rektor wymienił jeszcze: art. 238 ust. 2 pkt 2 i art. 286 ustawy z 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1669) w zw. z art. 200a, art. 201 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. w Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm.), § 16 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U. z 2017 r., poz. 1696). W skardze na tę decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. F. zarzuciła Rektorowi rażące naruszenie prawa – art. 238 ust. 2 pkt 2 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o szkolnictwie wyższym i nauce, art. 200a, art. 201 ust. 1 i ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że jedynym kryterium przyznania zwiększonego stypendium doktoranckiego jest jakość pracy doktorantów, postępy naukowe, zaangażowanie i sukcesy w pracy naukowej. Takie warunki wynikają z przepisów ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich. Zapisy Regulaminu obowiązującego w uczelni nie mogą być sprzeczne z postanowieniami tych przepisów, a takimi stają się, gdy wprowadzają dodatkowe warunki, nie wynikające z przepisów ustawy i rozporządzenia. Ponadto, wykładnia postanowień Regulaminu nie może być sprzeczna z zasadami logicznego myślenia, do czego dochodzi wówczas, gdy eliminuje się z grona osób uprawnionych do zwiększenia stypendium tych doktorantów, którzy spełniają wymogi merytoryczne, ale studiują na kierunkach, na których jest jeden lub dwóch doktorantów. Skarżąca podniosła jednocześnie, że wbrew postanowieniom Regulaminu nie została umieszczona na liście rankingowej osób rekomendowanych do stypendium, a każdy doktorant ma prawo do umieszczenia go na tej liście, jeśli wynika to z porównania wyników jego pracy z wynikami pracy innych doktorantów. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Rektora oraz poprzedzającej ją decyzji z 10 czerwca 2021 r., nr [...]. Rektor wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Skarga jest uzasadniona. Prawidłowo przyjęły obie strony postępowania, że wobec Skarżącej znajduje zastosowanie przepis art. 200a ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, a to z mocy art. 286 ustawy z 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie z nim Zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Przepis ustawy stanowi zatem, że uprawnienie do otrzymania zwiększenia stypendium z dotacji projakościowej przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów. Chodzi zatem o 30% doktorantów spośród wszystkich doktorantów na danym roku studiów. Zaskarżona decyzja Rektora narusza ten przepis wskutek wadliwego zastosowania. Rektor przyjął, co wynika wprost z uzasadnienia jego decyzji, że 30% grupę doktorantów uprawnionych do otrzymania zwiększenia stypendium z dotacji projakościowej należy ustalić na podstawie grupy osób studiujących konkretny kierunek studiów, w sytuacji gdy bezpośrednio z treści tego przepisu wynika, że grupę osób uprawnionych należy ustalić wyłącznie na podstawie ogólnej liczby doktorantów na poszczególnych latach studiów, w całkowitym oderwaniu od podjętego przez nich kierunku studiów. Stanowisko takie co do wykładni i zastosowania tego przepisu było już wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych – dla przykładu: wyrok WSA w Białymstoku z 22 września 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 273/20, wyrok WSA w Krakowie z 18 października 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 522/21 (wyroki są dostępne w Bazie Orzeczeń na www.nsa.gov.pl.) W tym zakresie zarzut skargi naruszenia przepisu art. 200a ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 286 ustawy z 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przez jego błędne zastosowanie jest uzasadniony. Stanowi to podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r., - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2022 r., poz. 329). W pozostałym zakresie zarzutów skargi Sąd stwierdza, że przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego zawsze będzie miało charakter decyzji uznaniowej, a jej podjęcie, a tym samym ocena, kto na nie zasługuje, pozostaje w gestii władz uczelni. Sąd nie ma kompetencji, by zastępować w tym władze uczelni, choćby w ten sposób, by wypowiadać się na temat osiągnięć naukowych doktorantów i spełnienia przez nich warunków do otrzymania stypendium z dotacji projakościowej. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane z mocy art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.