III SA/Gl 889/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędziowie Asesor WSA Adam Pawlyta, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Nikola Bartosik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 lipca 2025 r. nr UP-506/2025 (480000/71/391125/2025-ponow) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 28 lipca 2025 r. nr 506/2025 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) utrzymał w mocy swoją decyzję z 30 maja 2025 r, nr [...] o odmowie A.W. (dalej: Skarżący) umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 11 499,71 zł. Podstawa prawna zaskarżonej decyzji był art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a., w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.; dalej: u.s.u.s.). Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 28 marca 2025 r. zwrócił się Skarżący z wnioskiem o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek. Wniosek umotywował swoją trudną sytuacją zdrowotną i finansową. ZUS po przeprowadzonym postępowaniu decyzją z 30 maja 2025 r. nr [...] odmówił Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu decyzji podał, że: - nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., - nie wykazał Skarżący, zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego; - nie wykazał Skarżący jednoznacznie, aby powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; - nie wykazał Skarżący, aby przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiły Skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności. Następnie w dniu 11 lipca 2025 r. do ZUS wpłynęło pismo zawierające uzasadnienie wniosku. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku. Wszystkie prowadzone przeciwko niemu postępowania egzekucyjne były bezskuteczne i zostały umorzone. W związku z opieką nad niepełnosprawną i niezdolną do samodzielnej egzystencji mamą nie może podjąć pracy. Nie widzi możliwości spłaty zadłużenia i nie prognozuje zmiany swojej sytuacji. Dodał, że jego stan zdrowia wyklucza go z rynku pracy. Zaznaczył, że pomimo, że Dyrektor ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne to nie została wyegzekwowana żadna kwota i postępowanie jest bezskuteczne. Do akt sprawy przedłożył Skarżący oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości. Wynika z niego, że: - Skarżący jest mikroprzedsiębiorcą, z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w latach 2022,2023 i 2024 nie wykazał przychodu, kosztów, dochodu; - Skarżący wykazał zobowiązania prywatne za lata od 2022 do 2024 w kwocie 60 000,00 zł. Wyjaśnił, że opłaty nabywców były tylko natychmiastowe, firma miała wielu odbiorców i wielu dostawców, firma nie była w strukturze grupy kapitałowej, grupa kapitałowa nie była jednym z kluczowych odbiorców, firma nie otrzymywała grantów lub dotacji. W kolejnym oświadczeniu z 28 marca 2025 r. o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej Skarżący wykazał, że jest kawalerem, nie pracuje zarobkowo, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku/świadczenia z Urzędu Pracy, pobiera zasiłek z pomocy społecznej w kwocie 3 297,42 zł, nie korzysta z innych form pomocy. Ponosi miesięczne wydatki z tytułu opłat eksploatacyjnych w kwocie 600,00 zł, miesięczne koszty leczenia w łącznej kwocie 650,00 zł, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która posiada dochód w kwocie 1 900,00 zł netto. Posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w kwocie 50 000,00 zł. które nie są spłacane, w bankach w kwocie 10 000,00 zł. które nie są spłacane. Nie posiada nieruchomości, maszyn, urządzeń, środków transportu. Skarżący posiada inne składniki mienia ruchomego (sprzęt RTV, AGD) o niskiej wartości. Nie posiada wierzytelności. Z uwagi na stan zdrowia matki i swój nie ma możliwości spłaty zaległości. Leczy się kardiologicznie, ortopedycznie, neurologicznie i z powodu chorób zakaźnych, pozostaje pod stałą opieką poradni specjalistycznych, a rokowania są niepewne. Jest jedynym opiekunem matki, która ma [...] lat. Z tego powodu i z uwagi na swój stan zdrowia nie jest w stanie podjąć pracy i spłacić zobowiązania, mama potrzebuje ciągłej opieki. W celu rozpatrzenia sprawy ZUS wykorzystał danych wygenerowanych z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych. Na ich podstawie ustalił, że Skarżący: - 10 stycznia 2018 r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, - od 1 października 2024 r. jest świadczeniobiorcą, za którego jednostka organizacyjna pomocy społecznej, wójt, burmistrz lub prezydent miasta ma obowiązek opłacać składki i z tytułu opieki nad matką; pobiera świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 3 287,00 zł, - matka Skarżącego pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2 512,35 zł brutto oraz dodatek pielęgnacyjny 348,22 zł; ze świadczenia dokonywane jest potrącenie komornicze w wysokości 628,08 zł miesięcznie; do wypłaty pozostaje kwota 2 006,38 zł, - posiada następców prawnych - matkę, - nie ma zarejestrowanych pojazdów, - nie jest właścicielem/współwłaścicielem nieruchomości. ZUS ustalił, że wobec Skarżącego od 17 grudnia 2015 r. Dyrektor Oddziału ZUS w Z. prowadzi postępowanie egzekucyjne, co spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek. Na dzień wydania niniejszej decyzji należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. ZUS ustalił, że w sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej a związane ze stosowanie ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2025 r., poz. 468). Nie została spełniona przesłanka zakłócenia konkurencji na rynku wewnątrzwspólnotowym UE z uwagi na swoją niską wartość ewentualne umorzenie zadłużenia stanowiłoby pomoc de minimis. ZUS wskazał na art. 28 ust. 2 u.s.u.s., według którego należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w przypadku Skarżącego: 1. przesłanka wymieniona w art. 28ust. 3 pkt . 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; 2. przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że; - sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, - ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe; 3. przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ Skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, co nie jest równoznaczne z jej zaprzestaniem; 4.przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których Skarżący wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł; 5. zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. - Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Z. L.M. 14 kwietnia 2025 r. wystawił zaświadczenie z informacją, że wobec Skarżącego w latach od 2002 r. do 2024 r. prowadzonych było 25 postępowań egzekucyjnych, które z uwagi na bezskuteczność egzekucji zostały umorzone; 6. przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż wobec Skarżącego Dyrektor Oddziału ZUS w Z. prowadzi postępowanie egzekucyjne w ramach którego dokonał zajęcia rachunków bankowych - postępowanie to nadal trwa i nie zostało zakończone jako bezskuteczne. ZUS podkreślił, że zaistnienie którejkolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Jednocześnie uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności wyraża się w tym, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Dokonując ponownej analizy zgromadzonej w sprawie dokumentacji ZUS przyznał prymat interesowi publicznemu nad słusznym interesem strony. Odmawiając umorzenia należności z tytułu składek wskazał, że podstawowym obowiązkiem wszystkich płatników jest ponoszenie kosztów należności składkowych. Umorzenie należności niektórym jest równoznaczne z przerzuceniem ekonomicznych skutków działania osoby niepłacącej na pozostałych uczestników systemu ubezpieczeń społecznych. ZUS nie ma swobody w dysponowaniu należnością publicznoprawną, a składki na ubezpieczenia społeczne służą gromadzeniu środków na wypłaty różnego rodzaju świadczeń, w tym rent i emerytur. Interes społeczny, jakim jest zapewnienie wymienionych świadczeń, będących źródłem utrzymania dużej grupy społeczeństwa przemawia za odmową umorzenia zaległych składek. Podejmując decyzję o odmowie umorzenia pomimo zaistnienia jednej z przesłanek całkowitej nieściągalności ZUS wziął pod uwagę wiek Skarżącego oraz brak problemów zdrowotnych całkowicie wykluczających go z rynku pracy, co świadczy o tym, że jego sytuacja nie ma charakteru definitywnego. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt zawieszenia działalności gospodarczej, a nie jej całkowitego zamknięcia. Zdaniem ZUS istnieje szansa na poprawę sytuacji Skarżącego w przyszłości. W przypadku nabycia praw majątkowych lub podjęcia zatrudnienia ZUS jako wierzyciel, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma nie tylko prawo ale i obowiązek zastosowania środków egzekucyjnych. ZUS przeanalizował także zastosowanie w sprawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r.. Nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie). ZUS może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1)gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2)poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3)przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. ZUS ustalił, że dochód wspólnego gospodarstwa domowego, na który składają się świadczenie opiekuńcze Skarżącego i emerytura mamy Skarżącego wynosi łącznie 5 293,38 zł netto. Minimum socjalne w I kwartale 2025 r. dla 2-osobowego gospodarstwa pracowniczego został ustalone na kwotę 3.205,58 zł i jest znacznie niższe od dochodu wspólnego gospodarstwa domowego Skarżącego. Według oświadczenia Skarżącego z tytułu miesięcznych wydatków (opłat eksploatacyjnych, kosztów leczenia) ponosi koszty w łącznej kwocie 1 250,00 zł. Pieniądze, które są wydawane na regularne potrzeby, tj. czynsz i prowadzenie codziennych czynności nie stanowią przesłanki do umorzenia. Nie są to wydatki nieprzewidywalne oraz nadzwyczajne i są ponoszone przez ogół społeczeństwa, a ich wysokość jest uzależniona od potrzeb i możliwości finansowych zobowiązanych. ZUS nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi wydatki związane z utrzymaniem. Po odliczeniu stałych opłat do dyspozycji rodziny pozostaje kwota 4 043,38 zł, co wyklucza występowanie przesłanki ubóstwa. Poinformował Skarżący, że posiada zobowiązania z tytułu kredytów bankowych, których nie spłaca. Nie wykazał jednocześnie by były one niezbędne i by służyły zaspokojeniu niezbędnych i podstawowych potrzeb życiowych lub sfinansowaniu innych koniecznych i uzasadnionych wydatków (np. koszty leczenia lub rehabilitacji). Za umorzeniem należności publicznoprawnych nie może przemawiać preferowanie wykonywania zobowiązań cywilnoprawnych, nawet jeśli niewykonanie tych zobowiązań wiązałoby się z daleko idącymi konsekwencjami dla zobowiązanego. ZUS ustalił, że Skarżący ma zaspokojone wszystkie potrzeby związane z egzystencją. Nie udokumentował, że brakuje mu środków finansowych na opłaty oraz leki. Odmawiając umorzenia ZUS wskazał, że od 1 stycznia 2024r. jest możliwość łączenia aktywności zawodowej, bez żadnych ograniczeń z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący nie posiada orzeczenia o niezdolności do pracy wydanego przez uprawnione do tego organy. Ma [...] lata i do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało [...] lat aktywności zawodowej. W ocenie ZUS zobowiązanie może zostać spłacone w układzie ratalnym. W ramach udzielonej ulgi istnieje możliwość dostosowania warunków spłaty do sytuacji życiowej i materialnej Skarżącego, umożliwiając tym samym regulowanie zobowiązania, przy jednoczesnym zapewnieniu środków utrzymania. Ponadto udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległości z tytułu składek, nie może być traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Zatem względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a płatnik nie był pochopnie z niego zwalniany. W sprawie nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia - klęska żywiołowa, ani inne nadzwyczajne wydarzenie nie spowodowały konieczności likwidacji działalności, gdyż jest ona zawieszona. ZUS wyjaśnił, że przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu uniemożliwiającego opłacanie należności. Źródłem utrzymania Skarżącego jest świadczenie pielęgnacyjne, które jest formą wsparcia finansowego, która przysługuje osobom, które zrezygnowały z pracy zarobkowej lub nie mogą jej podjąć z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zatem przesłanka umorzenia zaległości, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie może zostać spełniona. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone na okoliczność ponownego rozpoznania wniosku o umorzenie długu nie doprowadziło do ustalenia innych, istotnych okoliczności, mogących mieć wpływ na wcześniejsze ustalenia. W sprawie brak jest podstaw do rezygnacji z przysługujących Państwu należności. Umorzenie zobowiązań publicznoprawnych jest instrumentem, z którego organ powinien korzystać wyjątkowo rozważnie. Zatem biorąc pod uwagę przeanalizowany materiał dowodowy ZUS nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji ZUS z 30 maja 2025 r. nr [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący zaskarżył decyzję ZUS i wniósł o jej uchylenie i uchylenie decyzji poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi zarzucił ZUS niczym nieuzasadnione przedłużanie postępowania egzekucyjnego, co w oczywisty sposób generuje dodatkowe sztuczne koszty w postaci naliczanych odsetek i kosztów upomnień . Nie zgadza się z wydaną decyzją. Wykazał, że jest opiekunem osoby niepełnosprawnej nie zdolnej do samoegzystencji i z tego tytułu pobiera zasiłek a co za tym idzie na mocy obowiązujących przepisów nie może podjąć pracy zarobkowej ani prowadzić działalności gospodarczej. Wykazał również że prowadzone przeciwko niemu postępowania egzekucyjne zostały umorzone ze względu na ich bezskuteczność, co znajduje potwierdzenie w piśmie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. Nie posiada żadnego majątku który może być przedmiotem egzekucji co znajduje potwierdzenie w postępowaniu sprawdzającym które przeprowadził ZUS. Pomimo tego ZUS nadal twierdzi że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna przesłanka uzasadniająca uznanie należności za całkowicie nieściągalne. Skarżący oświadczył również że leczy się kardiologicznie, neurologicznie, ortopedycznie i z powodu chorób zakaźnych, co jest poparte zaświadczeniem lekarza rodzinnego. Schorzenia, z którymi się zmaga są nieuleczalne a rokowania są niepewne. Pomimo tego ZUS twierdzi że w przyszłości Skarżący może podjąć zatrudnienie nie zważając przy tym na jego wiek i fakt starzenia się. W ocenie Skarżącego we wszystkich trzech przypadkach występują ustawowe przesłanki do umorzenia zobowiązania. W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje Na wstępie należy podnieść, że według art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd - co warto podkreślić - nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Natomiast zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie Skarżący uczynił decyzję ZUS z 28 lipca 2025 r. nr 506/2025 o utrzymaniu w mocy swojej decyzji z 30 maja 2025 r, nr [...] o odmowie Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej. Przed przystąpieniem do badania niniejszej sprawy niezbędnym jest wskazanie na konstytucyjną zasada powszechności ponoszenia przez jednostkę ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). W wyroku z dnia 20 maja 2020 r., P 2/18 Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę na zasadniczą różnica między podatkiem a składką na ubezpieczenie społeczne. To, co je odróżnia to przede wszystkim ich celowy i wzajemny charakter. Podatki, choć stanowią dochody budżetowe (samorządowe), z których realizowane są zadania i funkcje publiczne, nie mają charakteru ekwiwalentnego. Podatnik w zamian za uiszczany podatek nie uzyskuje bezpośrednio żadnego świadczenia wzajemnego. Co do zasady całość dochodów budżetowych, niezależnie od tytułu stanowiącego podstawę ich poboru, przeznaczana jest na ogół wydatków planowanych w danym roku. Składki, w przeciwieństwie do podatków, nie zasilają budżetu państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, których cała suma dochodów przeznaczana jest na wydatki, lecz wpływają bezpośrednio na konto Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Stanowią jeden z zasadniczych przychodów tego funduszu. Wywierają znaczący wpływ na jego kondycję finansową, która przekłada się na sytuację finansową ubezpieczonych, uprawnionych do wypłaty świadczeń. Natomiast ekwiwalentny charakter składki oznacza jej powiązanie ze wzajemnym świadczeniem ze strony funduszu. Nie jest to pełna ekwiwalentność o charakterze kapitałowym, lecz ustalona w ustawie z uwzględnieniem zasad równości i solidarności. W związku z tym nieuiszczanie składek przez płatników powoduje przerzucenie ciężaru wypłaty świadczeń na fundusz, a tym samym pośrednio na tych, którzy wywiązują się z ciążących na nich obowiązków. Sąd orzekający w sprawie podziela pogląd wyrażony przez WSA w Krakowie w wyroku z 25 października 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 679/23 o konieczności uwzględnienia przytoczonego stanowiska TK przy rozpatrywaniu spraw dotyczących umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne." W rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania Skarżącego, albowiem doszło do zawieszenia terminu przedawnienia wskutek podjętych czynności egzekucyjnych. Od 17 grudnia 2015r. Dyrektor Oddziału ZUS w Z. prowadzi postępowanie egzekucyjne. Wobec powyższego, zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia został zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony i ten stan zawieszenia trwa nadal. Przechodząc do oceny merytorycznej stanowiska organu o odmowie umorzenia skarżącemu zaległości składkowych za objęte zaskarżoną decyzją okresy rozliczeniowe podkreślenia wymaga, że ZUS wyposażony został w kompetencję do umorzenia należności z tytułu tych składek w przypadku stwierdzenia ustalonych ustawowo przesłanek umorzenia. Jest to możliwe w przypadku całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., bądź istnienia uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 28 ust. 3a tej ustawy. Przedmiotem postępowania o umorzenie należności jest zatem wyjaśnienie kwestii dotyczących istnienia materialnoprawnej podstawy umorzenia, jaką jest całkowita nieściągalność, a w przypadku jej braku - zaistnienie uzasadnionego przypadku w stosunku do płatnika składek. Na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Może mieć to miejsce tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (art. 28 ust. 1 u.s.u.s.). Zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że doszło do całkowitej nieściągalności należności został określony w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., zgodnie z którym, nieściągalność ta zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w powyższym przepisie jest wyczerpujące, a zatem stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Według art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną, ale nie obligatoryjną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Wymaga jednak podkreślenia, że o ile spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. jest niezbędne do umorzenia należności, to ich wystąpienie nie skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia takiego rozstrzygnięcia przez organ, lecz dopiero daje mu taką możliwość. Oznacza to tym samym, że w razie stwierdzenia wystąpienia wspomnianych przesłanek organ może podjąć rozstrzygnięcie odmowne. Dodać należy, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter, przy czym uznanie administracyjne nie może być dowolne, ale powinno wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero przeprowadzona w taki sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowić może podstawę wydania przez organ decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07). Zatem ZUS powinien uzasadnić swą decyzję w sposób nie budzący wątpliwości co do motywów, którymi się kierował przy jej wydawaniu, a więc szczegółowo przedstawić powody takiej kwalifikacji i argumenty, które legły u jej podstaw. Tylko bowiem wówczas, decyzja przezeń wydana nie będzie nosiła znamion dowolności. Zaznaczyć należy, że rolą sądu administracyjnego orzekającego w przedmiocie legalności takiej decyzji jest zweryfikowanie, czy przedstawione wymogi zostały spełnione. Sąd jest bowiem obowiązany do oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada standardom określonym w obowiązujących przepisach, czy też je narusza w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W przypadku decyzji odmawiającej umorzenia należności ze względu na niezasadność zgłoszonego w tym przedmiocie żądania zadaniem Sądu nie jest więc ocena słuszności tej kwalifikacji lecz to, czy w świetle okoliczności wynikających z akt sprawy jej podjęcie było dopuszczalne (zgodne z prawem). Sąd bada zatem, czy w danym przypadku organ istotnie mógł wydać rozstrzygnięcie odmowne. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko WSA w Krakowie wyrażone w wyroku z 25 października 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 679/23 oraz zawarte przez WSA w Szczecinie w wyroku z 17 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 513/23. Podstawę analizy zasadności żądania Skarżącego o umorzenie przedmiotowych należności stanowiły prawidłowo przywołane przez ZUS przepisy art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie organy ubezpieczeniowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i dokonały jego trafnej oceny prawnej. W toku prowadzonego postępowania ZUS badał istnienie okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Ustalił, że w sprawie zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., a mianowicie Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Z. L. M. 14 kwietnia 2025 r. wystawił zaświadczenie z informacją, że wobec Skarżącego w latach od 2002 r. do 2024 r. prowadzonych było 25 postępowań egzekucyjnych, które z uwagi na bezskuteczność egzekucji zostały umorzone. Tym niemniej przyznając prymat interesowi publicznemu nad słusznym interesem Skarżącego odmawiając umorzenia należności z tytułu składek wziął pod uwagę jego wiek oraz brak problemów zdrowotnych całkowicie wykluczających go z rynku pracy. Wobec tego ZUS dostrzega szansę na poprawę sytuacji Skarżącego w przyszłości i - w przypadku nabycia praw majątkowych lub podjęcia zatrudnienia – jako wierzyciel ZUS zastosowałby prawem określone środków egzekucyjnych celem wyegzekwowania przysługujących mu należności. ZUS uwzględnił także i to, że Skarżący ma zawieszoną działalność gospodarczą. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika także, aby Skarżący był w sytuacji mającej znamiona ubóstwa. Od 1 października 2024r. pobiera z tytułu opieki nad matką świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 3 287,00 zł. Jego matka otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 2 512,35 zł. brutto oraz dodatek pielęgnacyjny 348,22 zł. Po potrąceniu komorniczym w wysokości 628,08 zł. miesięcznie do wypłaty pozostaje kwota 2 006,38 zł. Na dochód wspólnego gospodarstwa domowego Skarżącego składają się jego świadczenie opiekuńcze i emerytura mamy, co łącznie wynosi 5 293,38 zł. netto. Jest to powyżej minimum socjalnego, które w I kwartale 2025 r. dla 2-osobowego gospodarstwa pracowniczego został ustalone na kwotę 3 205,58 zł. Po odliczeniu stałych opłat w kwocie 1 250,00 zł. pozostaje do dyspozycji Skarżącego i jego matki kwota 4 043,38 zł. Jest nadal kwota wyższa niż minimum socjalne. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie na gruncie omawianego przepisu umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec ZUS. W związku z tym trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu (wyrok WSA w Opolu z 15 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Op 104/22). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie została wykazana. Na tak ustaloną sytuacje finansowa gospodarstwa rodzinne Skarżącego nie mają wpływu inne jego zobowiązania wynikające z tytułu kredytów bankowych, tym bardziej – co zasadnie podkreślił ZUS – że nie wykazany został powód ich zaciągnięcia istotny z punktu widzenia zaspokojenia potrzeb życiowych. Skarżący nie może oczekiwać od ZUS, aby ten rezygnował z dochodzenia przysługujących mu należności z tytułu składek na rzecz innych zobowiązań prywatnoprawnych Skarżącego. Według Sądu obowiązek spłaty należności cywilnoprawnych nie stanowi przesłanki wykluczającej spłatę zobowiązań z tytułu składek, zaś zobowiązania wobec ZUS nie mogą być pominięte i potraktowane drugorzędnie wobec zobowiązań cywilnoprawnych. Sąd zauważa przy tym, że prowadzenie każdej działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem, spoczywa na przedsiębiorcy i nie może być przerzucane na budżet Państwa. Decydując się bowiem na założenie działalności gospodarczej Skarżący powinien być świadomy, że zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy, w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet strat, czy też pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek a brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody ZUS. Sąd nie neguje, że sytuacja finansowa Skarżącego w związku z narosłym zadłużeniem jest trudna, zauważa jednak, że ograniczone obecnie możliwości płatnicze nie są wynikiem nadzwyczajnych okoliczności. Organ, nie negując trudnego położenia wnioskodawcy, prawidłowo akcentował, że sytuacja strony nie ma charakteru definitywnego i nieodwracalnego. Nie ulega wątpliwości, że przedstawiona przez Skarżącego sytuacja nie należy do łatwych. Nie jest wymaganym, aby spłata należności nastąpiła jednorazowo, możliwe jest bowiem rozłożenie należności na małe raty dostosowane do jego indywidualnych możliwości, które będą sukcesywnie spłacane. W opinii Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo przeanalizowały ustalony w sprawie stan faktyczny. ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając Skarżącemu umorzenia zaległych składek. Uzasadnił odmowę umorzenia zaległości w trybie uznania administracyjnego. Na żadnym etapie Skarżący nie wykazał okoliczności, które uzasadniałyby traktowanie go w sposób szczególny. Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie. Przedstawione okoliczności potwierdzają, że w sprawie doszło do rozpatrzenia całości materiału dowodowego. Zakład przy ocenie stanu sprawy, z punktu widzenia przesłanki opisanej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wziął pod uwagę sytuację finansową i życiową Skarżącego przez niego wykazaną. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w niniejszej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania należności choćby w części to negatywne dla strony rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne. Mając powyższe na względzie Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa. Końcowo podkreślić należy, że wniosek o umorzenie należności składkowych na rzecz ZUS nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, a więc może być ponawiany w przypadku zmiany stanu faktycznego lub po uzyskaniu nowych dowodów. Stąd też skarżący może wystąpić do organu rentowego z nowym wnioskiem, wskazując na nowe okoliczności sprawy, o ile takowe zaistniały po wydaniu zaskarżonej decyzji, a ich charakter wskazywałby na pogorszenie sytuacji życiowej, będącej podstawą dotychczas podjętej przez organ negatywnej decyzji. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.