III SA/Gl 847/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant specjalista Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 września 2022 r. nr SKO.K.41.3/1120/2022/11765/AW w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, SKO), zaskarżoną decyzją z dnia 5 września 2023 r., nr SKO.K.41.3/1120/2022/11765/AW, po rozpatrzeniu odwołania S. S. (S., dalej: strona, skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta R. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 30 czerwca 2022 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 2 maja 2022 r. do Prezydenta Miasta R. wpłynął wniosek z Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o zatrzymanie skarżącemu dokumentu prawa jazdy jako dłużnikowi alimentacyjnemu. Do wniosku dołączono prawomocną decyzję Prezydenta Miasta R. z 22 lutego 2022 r., nr [...], o uznaniu skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Pismem z 11 maja 2022 r. organ pierwszej instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy oraz pouczył o możliwości zapoznania się z aktami i wypowiedzenia co do zebranych dowodów w terminie 7 dni. Skarżący, w odpowiedzi złożył oświadczenie domagając się wstrzymania postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy. W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z 30 czerwca 2022 r. Prezydent Miasta R., działając na podstawie art. 5 ust. 3, ust. 3b, ust. 5 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U z 2021 r. poz. 877 ze zm., dalej: ustawa o pomocy), postanowił zatrzymać stronie prawo jazdy kat. AM, B1, B, dokument nr [...] wydane przez Prezydenta Miasta R. na druku seria i nr [...]. Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy, zaistniały przesłanki do złożenia wniosku o zatrzymanie prawa jazdy, a decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu wydawana na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy jest decyzją o charakterze związanym. Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji, zarzucając między innymi, że to matka dziecka doprowadziła do tego postępowania oraz zaprzeczył jakoby uchylał się od płacenia alimentów. SKO, w zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, dokonując wykładni zastosowanych przepisów prawa stwierdził, że ostateczna decyzja o uznaniu osoby za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanowi pierwszą z przesłanek zatrzymania mu prawa jazdy w trybie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy. Drugą przesłanką jest złożenie przez organ właściwy dłużnika do starosty (Prezydenta miasta na prawach powiatu), wniosku o zatrzymanie prawa jazdy. Podkreślił, że obie przesłanki muszą zaistnieć kumulatywnie, co w niniejszej sprawie nastąpiło. Badając stan faktyczny sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach ustaliło, że Prezydent Miasta R. decyzją z 22 lutego 2022 r. uznał skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja została doręczona stronie 10 marca 2022 r. Decyzja ta nie została zaskarżona do drugiej instancji, wobec czego organ stwierdził, że stała się ostateczna. W następstwie powyższego, Prezydent Miasta R. w ramach własnych kompetencji realizowanych przez Kierownika Sekcji Alimentacyjnej w Ośrodku Pomocy Społecznej w R., 28 kwietnia 2022 r., wystąpił w trybie art. 5 ust. 3b stawy o pomocy z wnioskiem o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy. Pismem z dnia 11 maja 2022 r., organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, w wyniku którego wydał decyzję, która została utrzymana w mocy zaskarżoną do tut. Sądu decyzją. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Skarżący własnymi słowami wyraził niezadowolenie z wydanej decyzji. W obszernym uzasadnieniu, skarżący podniósł zarzuty dotyczące postępowania matki dziecka oraz działania komornika. Skarżący oświadczył, że nie uchylał się od płacenia alimentów, co ma wynikać z załączonych do skargi dokumentów. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej uznając je za prawidłowe, przyjmując je za własne i czyniąc podstawą poniższych rozważań. Poza sporem pozostaje, że wobec skarżącego została wydana ostateczna decyzja Prezydenta Miasta R. z 22 lutego 2022 r., nr [...], o uznaniu skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie z art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika: 1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.) oraz 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji. Stosownie zaś do art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z powołanych regulacji wynika, że organ wydaje, a nie może wydać, decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy wówczas, gdy spełnione zostaną dwie przesłanki. Pierwszą z nich jest wydanie ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a drugą - wystąpienie przez organ właściwy dłużnika z wnioskiem do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy jest więc decyzją ściśle uzależnioną od decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ jest tą decyzją związany, co oznacza, że po otrzymaniu stosownego wniosku jest zobligowany do wydania decyzji o zatrzymaniu dłużnikowi prawa jazdy (por.: wyrok NSA z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. I OSK 83/17). Organ nie ma swobody decyzyjnej, co oznacza, że w sytuacji wystąpienia przesłanek wskazanych w art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy obowiązany jest wydać decyzję odpowiadającą treści tego przepisu. Należy przy tym podkreślić, że organ nie weryfikuje zasadności uznania danej osoby za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Nie weryfikuje także legalności działania organu wydającego ww. decyzję. Nie sprawdza także sytuacji materialnej i osobistej dłużnika, skoro tego rodzaju okoliczności zostały uprzednio ustalone w odrębnym postępowaniu, dotyczącym uznania za dłużnika alimentacyjnego (por.: wyroki NSA z dnia 20 października 2017 r., I OSK 154/16 i z dnia 14 października 2016 r., I OSK 287/15). Sąd, w niniejszym postępowaniu wbrew oczekiwaniom skarżącego, nie był uprawniony do badania podnoszonych przez niego okoliczności dotyczących braku podstaw do uznania go za dłużnika alimentacyjnego. A zatem, z uwagi na spełnienie obu przesłanek, o jakich mowa w art. 5 ust. 5 w zw. z art. 5 ust. 3b ustawy, organ pierwszej instancji zobligowany był wydać decyzję o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy, a organ odwoławczy prawidłowo tę decyzję utrzymał w mocy. Organy w przedmiotowym postępowaniu nie badają natomiast innych okoliczności, w szczególności takich, jak wskazane w skardze - czyli okoliczności osobistych skarżącego, czy też realizacji świadczeń alimentacyjnych. W wyroku z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt K 23/10 Trybunał Konstytucyjny wyraził stanowisko, że weryfikacja, czy dłużnika alimentacyjnego można uznać za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych odbywa się w odrębnym postępowaniu, które poprzedza postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy i okoliczności te w postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy weryfikowane być już nie mogą. Należy też zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w przywołanym wyroku stwierdził, że art. 5 ust. 3b ustawy w zakresie, jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności. Uwzględniając powyższe uwarunkowania stosowania art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Nie można zgodzić się, że SKO wadliwie ustaliło stan faktyczny sprawy. Wszystkie okoliczności istotne zostały prawidłowo ustalone i rozważone. Ostateczną decyzją z dnia 22 lutego 2022 r., Prezydent Miasta R., działając na podstawie art. 5 ust. 3 i art. 25 ustawy o pomocy uznał skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Realizując obowiązek przewidziany treścią art. 5 ust. 3b pkt 2 ustawy o pomocy Ośrodek Pomocy Społecznej zwrócił się do organu pierwszej instancji z wnioskiem o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy. Dla porządku jedynie wskazać należy, że miasto R. jest miastem na prawach powiatu. Funkcje organów powiatu sprawują w mieście na prawach powiatu rada miasta i prezydent miasta. Prezydent miasta wykonuje m.in. kompetencje starosty. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., organ rozstrzygając sprawę ma obowiązek respektować stan prawny ukształtowany inną ostateczną decyzją pozostającą w obrocie prawnym. Takiej decyzji służy domniemanie legalności. Stan taki trwa do czasu wyeliminowania decyzji we właściwym do tego trybie, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Jedynie na marginesie wskazać należy, że możliwość uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy została przewidziana przez ustawodawcę w art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy, zgodnie z którym uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, zaś dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub nastąpiła utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. Z powyższych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a ponadto Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.