III SA/Gl 831/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 lipca 2023 r. nr SKO.OG/41.12/83/2023/13902 w przedmiocie odmowy dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 24 maja 2023 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z dnia 14 lipca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania A. K. (dalej:, strona, skarżąca) od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (dalej: organ I instancji) z dnia 24 maja 2023 r. orzekającej o negatywnym rozpatrzeniu wniosku o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier architektonicznych, utrzymało w mocy wskazaną decyzję. Skarżący złożył wniosek o przyznanie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier architektonicznych w dniu 10 maja 2023r., dołączając: orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności; ofertę cenową na zakup i montaż platformy; akt notarialny z dnia 27 marca 2023r. (umowa o ustanowieniu odrębnej własności lokalu mieszkalnego i przeniesieniu jej na rzecz strony, zgodę [...] Spółdzielni Mieszkaniowej na montaż platformy dźwigowej. Na wezwanie organu skarżący wskazał, że aktualnie zamieszkuje w K. przy ul. [...], natomiast usunięcie bariery architektonicznej ma dotyczyć lokalu mieszkalnego przy ul. [...]. Dyrektor MOPS w K. decyzją z dnia 24 maja 2023r. odmówił skarżącemu przyznania dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) do likwidacji barier architektonicznych tj. na zakup i montaż platformy dźwigowej. W uzasadnieniu decyzji przywołując treść § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych, wskazał, że o dofinansowanie do likwidacji barier architektonicznych mogą ubiegać się osoby niepełnosprawne, które są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości, albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują. Powyższy przepis zdaniem organu warunkuje przyznanie ww. dofinansowania wnioskodawcy w sytuacji zamieszkiwania niepełnosprawnego wnioskodawcy w mieszkaniu, w którym ma dojść do usunięcia bariery architektonicznej. Taka sytuacja zdaniem organu nie miała jednak miejsca w przedmiotowej sprawie, gdyż strona zamieszkuje przy ul. [...] w K., a likwidacja barier ma nastąpić przy ul. [...] w K. Od powyższej decyzji, odwołanie wniósł skarżący wskazując, że jest właścicielem mieszkania przy ul. [...] w K. od 27 marca 2023r., a nie mieszka w tym mieszkaniu tylko z tego powodu, że przez bariery architektoniczne nie jest w stanie tam dostać się, a nadto to mieszkanie wymaga generalnego remontu, co wyklucza tam przebywanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach po zapoznaniu się z aktami sprawy decyzją z dnia 14 lipca 2023r. nie uwzględniło odwołania i utrzymało w mocy sporną decyzję. Wskazało przy tym, że wniosek o przyznanie dofinansowania ze środków PFRON do likwidacji barier architektonicznych tj. sfinansowanie zakupu i montażu zewnętrznej platformy dźwigowej wyceniono na kwotę 49.572,00 zł netto (bez ewentualnych kosztów za ukończenie projektu). Zaznaczył, o iż we wniosku strona wskazała na występowanie dysfunkcji narządów ruchu, wymagającej korzystania w procesie poruszania się z wózka inwalidzkiego. Montaż platformy dźwigowej miałby nastąpić przy wielorodzinnym budynku mieszkalnym, w którym strona 27 marca 2023r. nabyła na własność mieszkanie do generalnego remontu. Nadto strona wskazała, że obecnie zamieszkuje w K. przy ul. [...], gdzie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jej miesięczny dochód wynosi 4.458,22 zł . Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 35a ust. 1 pkt. 7 lit. d ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity - Dz.U. z 2023r., poz. 100 ze zm.) do zadań powiatu należy m.in. dofinansowanie ze środków PFRON do likwidacji barier: architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Z kolei stosownie do § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (tekst jednolity - Dz.U. z 2015r., poz. 926 ze zm.) osoby niepełnosprawne mogą ubiegać się o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności, a osoba niepełnosprawna jest właścicielem nieruchomości lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkuje. Oceniając stan sprawy Kolegium stwierdziło, iż skarżący jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności (datowanym od 10 września 2001r.), z dysfunkcją narządu ruchu i prowadzi 1-osobowe gospodarstwie domowym, a jego dochód miesięczny wynosi 4.458,22 zł. Niekwestionowanym pozostaje potrzeba zapewnienia stronie dostępu do jej lokalu mieszkalnego np. poprzez montaż platformy dźwigowej. Kolegium odnosząc się do ustalonej sytuacji faktycznej sprawy oraz biorąc pod uwagę § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych stwierdziło, że skarżący obecnie nie może otrzymać wnioskowanego dofinansowania. Podstawowymi warunkami do otrzymania takiego dofinansowania jest: posiadanie przez osobę niepełnosprawną tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego w którym na być usunięta bariera architektoniczną i zgodą ewentualnego właściciela budynku mieszkalnego na dokonywanie przebudowy, ale również i takim warunkiem jest zamieszkiwanie osoby niepełnosprawnej w takim lokalu mieszkalnym. Skoro ze zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych wynika, że skarżący nie zamieszkuje przy ul. [...] w K., a zgłasza jedynie potencjalny zamiar takiego zamieszkania w przyszłości w takiej sytuacji - zdaniem Kolegium SKO decyzja organu pierwszej instancji jest poprawna, a strona może ubiegać się o dofinansowanie barier występujących w lokalu mieszkalnym przy ul. [...], dopiero wówczas gdy tam zamieszka. Zdaniem Kolegium Odwoławczego dofinansowanie środkami publicznymi określonej inwestycji, a tym samym podniesienie wartości określonego lokalu mieszkalnego (co niechybnie miałoby miejsce w przypadku montażu platformy dźwigowej), nie daje obecnie gwarancji, że taki lokal mieszkalny będzie z pewnością służył zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, a nie będzie przedmiotem dalszego obrotu (sprzedaż, najem). W skardze do WSA w Gliwicach pełnomocnik skarżącego postawił organowi zarzuty naruszenia; przepisów prawa materialnego, to jest art. 35q ust. 1 pkt. 4, pkt. 7 pkt. d ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j. Dz. U. 2023 poz. 100,) w zw. z § 6 pkt. i Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. 2015 poz. 926, dalej jako rozporządzenie PEFRON) poprzez ich błędną wykładnię i wadliwą subsumpcję ustalonego w sprawie stanu faktycznego pod wskazane przepisy prawa, że dla otrzymania dofinansowania na usunięcie bariery architektonicznej należy spełnić obligatoryjnie, łącznie wszystkie warunki wskazane w § 6 pkt. 1 rozporządzenia PEFRON tj. posiadać tytuł prawny do lokalu, zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego oraz w nim stale zamieszkiwać, podczas gdy do ubiegania się o ww. dofinansowanie wystarczy spełnienie jednego z wymienionych w przepisie warunków tj. wystarczający jest fakt posiadania prawa własności lokalu mieszkalnego, który to warunek skarżący spełnił. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 14 lipca 2023 r., znak: SKO.OG/41.12/83/2023/13902 w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji, przyznającej dofinansowanie do zakupu i montażu platformy dźwigowej, w ramach zadania likwidacja barier architektonicznych dla strony, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Kolegium wniosło o oddalenie skargi . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przypomnieć należy, że podstawę prawną udzielania przez samorząd powiatowy osobie niepełnosprawnej środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier architektonicznych stanowią przepisy art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 426 ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami Fundusz przekazuje środki samorządom powiatowym na realizację określonych zadań lub rodzajów zadań, a do zadań powiatu należy m.in. dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, realizowane przez powiatowe centra pomocy rodzinie (art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d i ust. 2 pkt 1 ustawy). Tryb postępowania i zasady dofinansowania zadań ze środków Funduszu na te cele reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 926 ze zm., dalej: rozporządzenie). Według § 2 pkt 4 tego rozporządzenia, ze środków Funduszu może być finansowane w części lub w całości zadanie polegające na likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. W myśl § 6 pkt 1 rozporządzenia o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się – na likwidację barier architektonicznych – osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują. Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia dofinansowanie zadań ze środków Funduszu następuje na pisemny wniosek złożony do powiatowego centrum pomocy rodzinie właściwego dla miejsca zamieszkania - w przypadku osoby niepełnosprawnej. Wniosek ten powinien spełniać określone w § 11 ust. 1 - 4 rozporządzenia wymagania formalne. Według § 12 ust. 3a rozporządzenia właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego rozpatruje wniosek w terminie 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku oraz zgodnie z § 12 ust. 3b rozporządzenia, informuje wnioskodawcę o sposobie rozpatrzenia wniosku w terminie 7 dni od dnia rozpatrzenia kompletnego wniosku. Według § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia przyznanie środków Funduszu osobie niepełnosprawnej na dofinansowanie zakupu sprzętu w ramach likwidacji barier w komunikowaniu następuje w drodze umowy. Istotą sporu w sprawie jest czy skarżący spełnił warunki do przyznania wnioskowanego dofinasowania określone w treści § 6 rozporządzenia. W ocenie skarżącego spełnione zostały przesłanki określone w tym przepisie, zdaniem Kolegium natomiast przesłanki te nie zostały spełnione albowiem skarżący nie zamieszkuje pod adresem K. ul. [...] . W tym sporze Sąd podziela pogląd strony, iż spełnione zostały wymogi określone w treści § 6 rozporządzenia warunkujące możliwość ubiegania się o przyznanie dofinansowania na likwidację barier architektonicznych w mieszkaniu adresem K. ul. [...]. Jak wynika z akt sprawy posiadany przez skarżącego stopień niepełnosprawności (znaczny ) daje - co do zasady - uprawnienie do ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej. Spełnia skarżący także wymóg statusu właściciela lokalu mieszkalnego, w którym mają zostać wykonane objęte wnioskiem prace. Wbrew twierdzeniu organu fakt, że w skarżący nie zamieszkuje w mieszkaniu w którym ma być dokonany montaż zakupionej platformy dla osób niepełnosprawnych nie jest okolicznością wyłączającą skarżącego z kręgu osób, dla których pomoc ta jest dedykowana. Cytowany powyżej przepis § 6 pkt 1 rozporządzenia zastrzega warunek stałości zamieszkania wyłącznie dla tych niepełnosprawnych, którzy nie posiadają tytułu do lokalu lub budynku mieszkalnego. Wskazuje na to sformułowanie albo posiadają zgodę współwłaściciela lokal lub budynku w mieszkalnego w którym zamieszkują. Zatem wbrew poglądom organów obu instancji orzekających w sprawie wymóg zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w którym ma być instalowana zewnętrzna platforma dźwigowa nie wynika z treści przepisu § 6 pkt 1 rozporządzenia. Podnoszony zatem argument, że skarżący nie zamieszkuje w lokalu w którym ma być w/w platforma instalowana, jest nieuprawniony i nie znajduje uzasadnienia w treści przepisów stanowiącego materialnoprawną podstawę prawną ubiegania się o przyznanie wnioskowanego dofinasowania na likwidację barier architektonicznych umożliwiających lub w znacznym stopniu ułatwiających skarżącemu wykonywanie podstawowych codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem . Ustawodawca przyjął założenie, że organ refunduje tylko te zadania, które umożliwiają osobie niepełnosprawnej wykonywanie codziennych czynności i normalne funkcjonowanie w otoczeniu, i te założenia w ocenie składu zostały spełnione w odniesieniu do skarżącego. W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza prawo materialne, tj. art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych poprzez błędną ich wykładnię i wadliwą subsumpcję pod wskazane przepisy prawa ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Naruszenie to miało zaś wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię prawa przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach znajduje oparcie w treści art. 205 p.p.s.a.