III SA/Gl 779/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Wnioskiem z [...] r., nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł, skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podała, że od 2010 r. prowadzi działalność gospodarczą polegającą na hurtowej i detalicznej sprzedaży paliw ciekłych na terenie województwa [...] i [...]. Jednakże w latach 2011/2012 jako nowo działający podmiot odnotowała straty, które były powodowane niekorzystną koniunkturą na rynku paliw. Obecnie jej kondycja finansowa również nie jest najlepsza. Wprawdzie jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych szacuje się na [...] zł (vide: ewidencja środków trwałych), niemniej jednak za ostatni rok obrotowy poniosła stratę rzędu [...] zł (vide: rachunek zysków i strat – wariant wstępny). Ponadto stan jej kont bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił (-) [...] zł, [...] zł i [...] zł (vide: zestawienie posiadanych rachunków bankowych). Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do ich uzupełnienia poprzez: - nadesłanie odpisu lub kserokopii sprawozdania finansowego za 2013 r. obejmującego bilans, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową; - przedłożenie deklaracji VAT-7 i raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące; - nadesłanie wydruków lub wyciągów z rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - przedłożenie zeznania podatkowego za 2013 r. lub zaświadczenia wystawionego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego o wysokości poniesionej straty. Wezwanie to – jak wynika z akt przedmiotowej sprawy – przesłane zostało pod wskazany adres i wobec nieobecności adresata pozostawione na okres 14 dni w urzędzie pocztowym do odbioru, o czym stosowne zawiadomienia w postaci awiza umieszczono w skrzynce na korespondencję. Ponieważ przesyłka nie została odebrana zwrócono ją do tut. Sądu z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie", co oznacza, że doręczenie uważa się za skutecznie dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu liczonego od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej. A skoro pierwsze awizo pozostawiono w skrzynce na korespondencję [...] r., wezwanie uznać należało za doręczone [...] r. Tym samym zakreślony do jego wykonania termin upłynął [...] r. (tj. w [...]) i nie został dotrzymany, jako że do dnia dzisiejszego wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - dalej jako "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w tym należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, W-wa 2004 r., str. 319). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów źródłowych w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka nie wykonała wezwania z [...] r. Mianowicie do dnia dzisiejszego nie nadesłała: odpisu lub kserokopii sprawozdania finansowego za 2013 r., deklaracji VAT-7 i raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące, a nadto zeznania podatkowego za 2013 r. lub zaświadczenia wystawionego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego o wysokości poniesionej straty jak również wyciągów z rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Podczas gdy art. 255 ustawy p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w tym zakresie, albowiem brak jest jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji przyjąć należało, że skarżąca Spółka nie udowodniła w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Wprawdzie podała, że stan jej kont bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił (-) [...] zł, [...] zł i [...] zł, a w ubiegłym roku obrotowym poniosła stratę rzędu [...] zł, niemniej jednak okoliczność ta nie może być uznana za wystarczającą do uwzględnienia złożonego wniosku, skoro mimo trudności finansowych Spółka nadal funkcjonuje na rynku, a wartość jej środków trwałych zamyka się w kwocie [...] zł. Należy ponadto zauważyć, że strata ta jak wynika z dołączonego do wniosku rachunku zysków i strat – wariantu wstępnego - jest skutkiem ponoszonych kosztów prowadzonej działalności, w ramach których może się również znaleźć kwota należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385). Dlatego też mając na uwadze przychód Spółki za ubiegły rok obrotowy wynoszący [...] zł (vide: rachunek zysków i strat wariant wstępny) trudno uznać jakoby ten nie pozwalał jej na partycypowanie w kosztach niniejszego postępowania. W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.