III SA/Gl 741/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego postanawia: 1. zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 30 (trzydzieści) zł; 2. ustanowić dla strony skarżącej doradcę podatkowego z urzędu; 3. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.

Na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 976 zł wnioskodawca złożyła zażalenie, które potraktowane zostało, jako wniosek o przyznanie jej prawa pomocy. Z nadesłanego przez nią druku urzędowego formularza PPF wynika, że jej żądanie obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku, zawartym na druku urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że wnioskodawca aktualnie poza emeryturą nie uzyskuje aktualnie żadnych innych dochodów. Ponadto skarżąca jest osobą w podeszłym wieku i praktycznie sama, w sposób bezpośredni, nie jest w stanie zajmować się swoimi sprawami. Nie stać jej jednak na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego we własnym zakresie oraz na poniesienie całego wpisu sądowego od skargi. Wnioskodawca oświadczyła, że prowadzi samodzielne, jednoosobowe gospodarstwo domowe. Na dochód wnioskodawcy składa się, wg jej oświadczenia, emerytura w wysokości 750 zł netto. Posiada ona mieszkanie o powierzchni [...] m2 o wartości około 180.000 zł. Poza mieszkaniem, wnioskodawca nie posiada żadnych innych nieruchomości, ruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Wnioskodawca oświadczyła, że na jej miesięczne wydatki składają się, między innymi, następujące kwoty: 200 zł (lekarstwa); 200 zł (czynsz); 180 zł (opłaty za media); 200 zł (spłata kredytów). Do życia pozostaje jej około 140 zł. Do akt wpłynęły jednocześnie z wypełnionym drukiem formularza PPF następujące materiały źródłowe: zeznanie podatkowe PIT-36 za 2016 r. wnioskodawcy; informacja o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2016 r.; decyzje o waloryzacji emerytury skarżącej z dnia [...] r.; odcinki obrazujące wysokość netto świadczenia emerytalnego otrzymywanego przez skarżącą; szereg materiałów obrazujących stan zdrowia skarżącej i kserokopie faktur obrazujących zakup leków. Z urzędu należało uwzględnić również materiały, które wnioskodawca dołączyła w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do sprawy o sygn. akt: III SA/Gl 154/17, w tym: zaświadczenie o osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania skarżącej z dnia [...] r.; szereg pism informujących o wszczęciu przeciwko skarżącej postępowania egzekucyjnego; podatkowa księga przychodów i rozchodów za ostatni kwartał 2016 r. i za pierwszy kwartał 2017 r. i szereg dokumentów, które pełnomocnik procesowy nadesłał już wcześniej do akt sprawy. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie doradcy podatkowego. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku I. M., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że aktualnie toczą się w tutejszym Sądzie cztery sprawy sądowoadministracyjne wszczęte przez skarżącą (niniejsza sprawa oraz sprawy o sygn. akt: III SA/Gl 210/16; 305/16; 306/16; 154/17; 377/17). Każda z tych spraw rodzi obowiązek uiszczania kosztów sądowych. W trzech pierwszych wyżej cytowanych sprawach przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej kwotę 50 zł i ustanowiono profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie doradcy podatkowego. Wpis w niniejszej sprawie wynosi 976 zł. W ustalaniu stanu faktycznego uwzględnione zostały oświadczenia przedłożone do spraw o sygn. akt: III SA/Gl 210/16, 305 – 306/16 i 154/17. Z oświadczeń powyższych wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dano wiarę wyjaśnieniom pełnomocnika wnioskodawcy zgodnie z którymi prowadzi ona samodzielnie jednoosobowe gospodarstwo domowe, ponieważ nie mieszkają z nią jej mąż ani jej syn S. M. Skarżąca nie spłaca rat kredytu hipotecznego, zaciągniętego przez jej męża. Na stały dochód wnioskodawczyni składa się świadczenie emerytalne w kwocie 720 zł netto, choć kwota ta nie jest niezmienna: w lutym 2017 r. wyniosło świadczenie emerytalne 614,96 zł netto, w marcu 2017 r. – 1.155,76 zł netto, w kwietniu 2017 r. – 618,56 zł, natomiast w sierpniu 2017 r. – 750 zł. Należy jednak mieć na względzie fakt, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą. Z nadesłanej do akt sprawy podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatni kwartał 2016 r. i za pierwszy kwartał 2017 r. wynika, że działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącą przynosi jej dochód. Dochody ze sprzedaży są w miarę regularnie równoważone przez zakup towarów. Odnosi się to w szczególności do pierwszego kwartału 2017 r.: w lutym 2016 r. przychód zamknął się w łącznej kwocie 1.080 zł, przy wydatkach w kwocie łącznej 2.562 i kosztach zakupu towarów i materiałów w kwocie 5.285 zł. Z kolei w marcu 2017 r. przychód wyniósł 10.102 zł, a koszty – 2.756 zł przy kosztach zakupu towarów i materiałów w kwocie 5.404 zł. Co istotne, analiza nadesłanej do akt sprawy ewidencji wskazuje na płynność tej działalności. Ponadto, wnioskodawca uzyskuje stały i regularny dochód w postaci świadczenia emerytalnego. W świetle powyższego, w ocenie rozpoznającego przedmiotowy wniosek, wnioskodawca rzeczywiście nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych i jednocześnie ustanowić we własnym zakresie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru w osobie radcy prawnego. Z analizy przedłożonego przez stronę materiału źródłowego wynika jednak, że skarżąca powinna być jednak w stanie uiścić część kosztów sądowych, mianowicie drobną część wpisu sądowego od skargi w kwocie 30 zł. Kwota ta stanowi jedynie 3 % kwoty, którą wnioskodawca byłaby zobowiązana do uiszczenia tytułem wpisu sądowego od skargi, w przypadku całkowitego nieuwzględnienia jej wniosku. W konsekwencji, należało jednocześnie uwzględnić wniosek skarżącej w zakresie ustanowienia dla niej pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego z urzędu. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.