III SA/Gl 612/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik – Bury po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo Usługowego "A" s.c. G. C., M. C. w C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r., nr [...], określających skarżącej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za [...] r. w kwocie [...]zł i za [...] r. w kwocie [...]zł. W końcowej części uzasadnienia tej decyzji zawarto prawidłowe pouczenie o trybie i terminie zaskarżenia wydanej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za pośrednictwem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., w terminie 30 dni od daty jej otrzymania. Decyzję powyższą doręczono skarżącej spółce w dniu [...]r. (po jednokrotnym awizowaniu), co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej tę decyzję, znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy. Tymczasem, skarga na ww. decyzję wpłynęła bezpośrednio do tutejszego Sądu w dniu [...]r. (data nadania tej skargi w urzędzie pocztowym). Na pierwszej stronie skargi, w jej nagłówku widnieje adresat: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z zaznaczeniem "za pośrednictwem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.". Co istotne jednak, na kopercie, w której znajdowała się skarga, jako adresata tej przesyłki oznaczono tutejszy Sąd. Zgodnie z takim oznaczeniem adresata, Poczta Polska doręczyła przesyłkę zawierającą skargę do tutejszego Sądu. Skarga wpłynęła do tutejszego Sądu w dniu [...]r. Następnie została ona niezwłocznie, w dniu [...]r., przekazana do organu (data nadania w urzędzie pocztowym). Do organu skarga wpłynęła w dniu [...]r. W konsekwencji, postanowieniem z dnia 18 lipca 2017 r. Sąd odrzucił skargę, jako wniesioną po upływie trzydziestodniowego, ustawowego terminu do jej wniesienia i zwrócił skarżącej kwotę [...] zł tytułem uiszczonego od skargi wpisu sądowego. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej spółce w dniu [...] r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, zawierającej to postanowienie. W dniu [...] r. (data nadania w urzędzie pocztowym), skarżąca złożyła, za pośrednictwem organu, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że od samego początku sprawy spółka występuje samodzielnie i sama stara się zrozumieć tekst i język przepisów prawa – co nie jest takie proste. Język przepisów prawa jest bowiem zagmatwany, w procesie edukacji w naszym kraju nie uczy się podstaw prawa, a każdy błąd rozpatrywany jest na niekorzyść strony. Skarga w tej sprawie wysłana została w trzydziestodniowym terminie, zgodnie z pouczeniem zawartym w zaskarżonej decyzji. Jednak gotową do wysyłki skargę przekazano obsługującej biuro i całą korespondencję sekretarce spółki – I. K.. Sekretarka odczytała nagłówek skargi w ten sposób, że należy ją przesłać bezpośrednio do WSA – i tak też zrobiła. O tym błędzie wnioskodawca dowiedział się dopiero w dniu, w którym otrzymał postanowienie o odrzuceniu skargi. W ocenie spółki, uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn od spółki niezależnych i niezawinionych, dlatego wniosek o przywrócenie terminu jest zasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie art. 54 § 1 P.p.s.a. stanowi, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi z dnia 18 lipca 2017 r. opisano stan faktyczny sprawy. Skarga wpłynęła do tutejszego Sądu po upływie trzydziestodniowego, ustawowego terminu do jej wniesienia. O fakcie uchybienia terminowi strona dowiedziała się z tego postanowienia, a więc w dniu, kiedy postanowienie to zostało doręczone skarżącej spółce – tj. w dniu [...]. Następnego dnia, t.j. w dniu [...]r. spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu. Rozpoznając przedmiotowy wniosek, Sąd miał na uwadze regulacje zawarte w art. 86 i art. 87 P.p.s.a., w których określone zostały przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie takie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W pierwszej kolejności, Sąd uznał, że został zachowany przez stronę skarżącą siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżąca stwierdziła bowiem, że o uchybieniu terminu dowiedziała się dopiero z lektury postanowienia odrzucającego skargę. Od tego więc dnia ustała przyczyna uchybienia terminu. Postanowienie to doręczono skarżącej w dniu [...] r., natomiast pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zostało wniesione następnego dnia, tj. w dniu [...] r., w urzędzie pocztowym. Mając na uwadze powyższe Sąd rozważył w dalszej kolejności, czy spełniony został warunek wynikający z art. 86 § 1 P.p.s.a., a zatem, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony skarżącej. Należy podkreślić, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa sądowego, brak winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności w prowadzeniu swoich spraw. W rezultacie, o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99, publ.: LEX nr 40381, z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98, publ.: LEX nr 39797 oraz z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, publ.: LEX nr 46437). W realiach przedmiotowej sprawy, skarżąca starała się wykazać, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi (wniesienia skargi wraz z zachowaniem prawidłowego trybu) było wynikiem "nienajłatwiejszego języka, jakim napisane są ustawy" i zagmatwany zbiór przepisów, wymagający w zasadzie jego znajomości w sposób zawodowy. Drugą przyczyną uchybienia terminu miało być niedopatrzenie osoby obsługującej sekretariat firmy (obsługującej biuro i prowadzącej całą korespondencję). Żadna z przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia skargi nie może jednak być uznana za okoliczność wykazującą brak winy w uchybieniu terminu. Odnośnie znajomości przepisów prawa, ich lektury i stopnia komplikacji stwierdzić należy, że przyczyną uchybienia terminu w tym przypadku nie jest nieznajomość przepisów prawa, bądź nieumiejętność dokonania wykładni i interpretacji skomplikowanych unormowań, lecz niezastosowanie się do stosunkowo jasnego i wyraźnego pouczenia zawartego w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W pouczeniu tym bowiem napisano w sposób przejrzysty, że "skargę na decyzję wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za pośrednictwem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.". W tym zakresie trudno uznać brak winy po stronie skarżącej w przypadku niezastosowania się do przejrzystego pouczenia o trybie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Odnośnie niedopatrzenia osoby obsługującej biuro spółki i prowadzącej całą jej korespondencję, również stwierdzić należy, że nie jest to okoliczność uprawdopodobniająca brak winy w uchybieniu terminu. Ugruntowane bowiem stanowisko praktyki sądowej, doktryny i orzecznictwa wyraźnie stoi na stanowisku, że za brak należytego działania osoby działającej w imieniu danej osoby prawnej (jak i jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej – takim bowiem podmiotem jest w polskim prawie spółka cywilna) – w tym osoby zajmującej się korespondencją spółki, odpowiedzialność ponosi sama strona. Powoływanie się w tym przypadku na zaniedbanie pracownika spółki, nie daje podstaw do uznania, że zachodzi brak winy w uchybieniu terminu. Strona bowiem ponosi odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu swoich spraw (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 listopada 2011 r., II FZ 660/11, LEX nr 1070125). Jednocześnie, wadliwe prowadzenie korespondencji (czy też wynikające z prowadzenia licznych postępowań trudności w katalogowaniu otrzymywanych przez stronę pism) nie mogą stanowić o przywróceniu terminu do wniesienia skargi (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 października 2011 r., I OZ 741/11, LEX nr 984392). Należy jednocześnie zauważyć, że jeżeli zachodzi konieczność wysyłania terminowych pism procesowych to powinno się w przypadku takiej korespondencji stosować wzmożoną ostrożność i kontrolę przy wysyłce takiej korespondencji. Tymczasem skarżąca spółka nie zachowała w tym przypadku takiej ostrożności i nie skontrolowała wysyłki skargi na decyzję organu podatkowego, co spowodowało naruszenie trybu wnoszenia skargi, a w konsekwencji uchybienie trzydziestodniowemu terminowi do jej wniesienia. Trudno uznać którąkolwiek z przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia skargi, na które powołuje się we wniosku strona skarżąca, jako okoliczność wyłączającą winę w uchybieniu terminu. W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a