III SA/Gl 605/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych; 2. ustanowić dla strony skarżącej adwokata z urzędu.

W odpowiedzi na ponowne wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, skarżąca spółka złożyła kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPPr, strona oświadczyła, że znajduje się w złej kondycji finansowej. Spółka nie generuje zysków, a Sąd upadłościowy oddalił wniosek spółki o ogłoszenie jej upadłości z uwagi na to, że majątek spółki nie wystarczy na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Z oświadczenia spółki wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego zamyka się w kwocie 50.000 zł, a wartość jej środków trwałych wg bilansu za 2013 r. wynosi 370.578,65 zł. Wg tego samego bilansu, spółka poniosła stratę w wysokości (-) 674.542,36 zł. Spółka oświadczyła, że posiada trzy rachunki bankowe, na których nie posiada żadnych środków (B oraz C), a na jednym występuje debet (Bank D) w kwocie (-) 1.811,64 zł. W rubryce nr 10 druku urzędowego formularza PPPr zawarto oświadczenie, z którego wynika, że za lata 2014 i 2015 skarżąca spółka nie sporządziła bilansu w związku z zabezpieczeniem dokumentacji księgowej (zarówno w formie papierowej, jak i w formie nośników informatycznych) za lata 2010 – 2014. Zabezpieczenie zostało dokonane przez ABW, a sprawa zarejestrowana jest pod sygn. akt: [...]. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 20 grudnia 2016 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na ww. wezwanie, spółka nadesłała do akt następujące materiały źródłowe: deklaracje VAT-7 za okres od czerwca 2016 r. do grudnia 2016 r.; pisma kierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. informujące o niemożności sporządzenia i złożenia sprawozdania finansowego i przedstawiania deklaracji CIT-8 z przyczyn niezależnych od spółki – z powodu zabezpieczenia dokumentacji spółki przez ABW w K. (pisma z 2015 i 2016 r.); odpowiednie sprawozdania sporządzane na dzień 31 grudnia 2013 r.; wyciągi z rachunków bankowych w C, Banku D i B; postanowienie Sądu Rejonowego K. w K. z dnia [...]r. o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości wnioskodawcy obejmującej likwidację majątku. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku spółki, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozpoznając niniejszą sprawę stwierdzić trzeba, że wnioskująca spółka faktycznie spełnia przesłanki skutkujące uwzględnieniem jej wniosku w całości. Skarżąca rzeczywiście nie wykazuje żadnego obrotu, co potwierdzają deklaracje VAT-7 składane w drugim półroczu 2016 r. Ze stwierdzenia tego wynika, że spółka nie dokonuje de facto żadnych czynności gospodarczych. Zaznaczyć należy, że obrót nie jest tożsamy z przychodem uzyskiwanym przez przedsiębiorcę, wskazuje jednak na jego aktywność i dynamikę w obrocie gospodarczym. Z deklaracji przedłożonych przez wnioskodawcę wynika, że w ogóle nie uczestniczy w obrocie. Dane te potwierdzają przedłożone wyciągi z rachunków bankowych prowadzonych przez wnioskującą spółkę. Nie ma na nich praktycznie żadnych operacji bankowych, rachunki te są natomiast przedmiotem zajęć w toku postępowania egzekucyjnego. Deklaracje podatkowe w podatku od towarów i usług oraz wyciągi z rachunków bankowych są materiałami aktualnymi – z końca 2016 r. Spółka nie zdołała w sposób zadowalający wykazać, że jej dokumentacja księgowa rzeczywiście została zabezpieczona przez ABW w K. W tej kwestii stwierdzić należy, że wnioskodawca powinien był złożyć wniosek o wydanie z akt postępowania prowadzonego przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego (oddział w K.) odpisów odpowiednich akt, bądź też ich kserokopii. W ten sposób wnioskodawca mógłby dysponować stosownymi dokumentami. Jeżeli nawet wniosek ten nie zostałby uwzględniony przez ABW, to fakt jego złożenia przez skarżącą spółkę stanowiłby dowód dochowania należytej staranności w podjęciu przez nią działań zmierzających do wykazania jej aktualnej, trudnej sytuacji majątkowej. W ocenie rozpoznającego wniosek, przedłożone i opisane wyżej materiały źródłowe wskazują jednak w wystarczającym stopniu na to, że spółka rzeczywiście nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej – de facto w ogóle nie funkcjonuje w obrocie. W tym stanie rzeczy nie jest ona w stanie zgromadzić jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów sądowych, tym bardziej na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.