III SA/Gl 596/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

W treści skargi skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten powtórzyła następnie na druku urzędowego formularza, czyniąc tym samym zadość wezwaniu z dnia [...] r. W uzasadnieniu powyższego podała, że razem z mężem są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Do maja 2014 r. ich źródłem utrzymania był zasiłek męża. W chwili obecnej z ledwością utrzymują siebie i 17-letnią córkę z dotychczas posiadanych pieniędzy. Skarżąca zobowiązana jest bowiem do spłaty dwóch kredytów bankowych: zaciągniętego na firmę oraz pod budowę domu o pow. ok. [...] m2, który stanowi jedyny składnik jej majątku. Dane te potwierdziła nadesłanymi przy pismach z dnia [...] r. i [...] r. dokumentami źródłowymi, z których ustalono, że skarżąca zamieszkuje wraz z rodziną w domu należącym do córki o pow. [...] m2 (vide: odpis z księgi wieczystej). Z tytułu jego użytkowania posiada zaległości w opłatach za energię elektryczną (299,45 zł i 5,70 zł) oraz wywóz śmieci (178,47 zł). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej powołanej jako "p.p.s.a."), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem nadesłany przez skarżącą materiał dowodowy nie pozwolił na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Zauważyć bowiem należy, że skarżąca pozostaje osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku od 10 maja 2013 r. Z kolei jej mąż od 18 maja 2014 r. nie posiada prawa do zasiłku. Mimo to nadal utrzymują dwa domy. Ten, w którym zamieszkują oraz ten, na budowę, którego zaciągnęli kredyt hipoteczny. Wprawdzie w niektórych płatnościach posiadają zaległości (vide: wezwania do zapłaty z [...] i [...] r.) te jednak dotyczą nieruchomości, w której zamieszkują, a która jak wynika z odpisu z księgi wieczystej należy do ich 17-letniej córki. Natomiast wydatki dotyczące nieruchomości, na której posadowiony jest dom, na który skarżąca zaciągnęła razem z mężem kredyt, nie zostały w żaden sposób wykazane, podczas gdy z dziennika budowy wynika, że dom jest podłączony do kanalizacji sanitarnej. Posiada również instalację elektryczną wewnętrzną. Ponadto posadowiony jest na nieruchomości, której powierzchnia nie została podana. Podobnie jak wielkość płaconego z tytułu jej posiadania podatku. Wątpliwości budzą również źródła faktycznego utrzymania skarżącej i jej rodziny, dotyczące kosztów wyżywienia czy ubrania. Wprawdzie z ogólnych wyjaśnień pełnomocnika zawartych w piśmie z dnia [...] r. wynika, że skarżąca wraz z mężem podejmuje się okresowo prac dorywczych bądź korzysta z pomocy rodziny, niemniej jednak powyższe nie zostało poparte żadnym dokumentem źródłowym. Podobnie wyciągi z posiadanych rachunków bankowych obrazujące posiadane oszczędności, z których się utrzymują (vide: oświadczenie zawarte w rubryce nr 5 formularza) nie zostały nadesłane, mimo wystosowanego w tym zakresie wezwania. Wprawdzie pełnomocnik w piśmie z [...] r. wyjaśnił, że rachunek w Banku "A" stanowi jedyne konto bankowe skarżącej, niemniej jednak z jego treści ustalono, że ten założony jest na firmę jej męża "A". Jego saldo końcowe wynosi (-) [...] zł. Tymczasem umowa o kredyt hipoteczny zawarta została z "B" S.A. Z jej treści nie wynika na jakie konto bankowe dokonywano wypłaty środków z przyznanego kredytu, jakie raty skarżąca i jej mąż zobowiązani są regulować, a nadto czy posiadają z tego tytułu zadłużenie, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Brak było również jakichkolwiek informacji odnośnie drugiego kredytu, który skarżąca spłaca, a który zaciągnięty został na prowadzoną firmę "A". Wobec powyższego przyjąć należało, że A. M. ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożyła należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Skoro bowiem przedstawiła jedynie wybrane selektywnie informacje i dokumenty, to powinna się liczyć z tym, że brak będzie podstaw do uznania jej twierdzeń i oświadczeń za uprawdopodobnione. Nie zasługuje bowiem na aprobatę postawa strony, która wybiórczo prezentuje swoją sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwiając uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistych możliwości finansowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447). Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.