III SA/Gl 593/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 maja 2022 r. nr 060000/71/421937/2021 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 514 zł (słownie: pięćset czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W dniu 5 listopada 2021r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. wpłynął wniosek J. M. – dalej strona, skarżący - o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek za okres 10/2012-06/2013 z tytułu zobowiązań Sp. z o.o. C.. ZUS Oddział w C. po przeprowadzeniu postępowania w sprawie i ustaleniu, iż zobowiązania C. Sp. z o.o. uległy przedawnieniu wydał w dniu 15 grudnia 2021r. decyzję nr [...], którą to działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021.735) zwanej dalej "k.p.a." w związku z art. 83 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2021.432 z późn.zm.) umorzył w niej postępowanie. Decyzja ta stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji gdyż nie została zakwestionowana poprzez wniesienie środka odwoławczego. Decyzją z dnia 15 grudnia 2021r. znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. - dalej organ - działając na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. w związku z art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 z późn. zm.), zwanej dalej "u.s.u.s. uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. nr [...] z 15 grudnia 2021r. W jej uzasadnieniu organ wskazał, iż po ponownej analizie sprawy po uwzględnieniu postępowania sądowego w sprawie przeniesienia odpowiedzialności stwierdzono, że należności nie uległy przedawnieniu. Tym samym uznał, że postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek będzie rozpatrzone zgodnie z przepisami prawa. W skardze do WSA w Gliwicach skarżący zaznaczył, iż decyzja nie jest dla niego zrozumiała, z uwagi na podejmowane przez organ rentowy działania i z uwagi obowiązujące przepisy prawa. Nie wyjaśnia na jakiej podstawie, w oparciu o jakie przepisy prawa powszechnie obowiązującego organ ustalił, iż należności z tytułu nieopłaconych składek nie uległy przedawnieniu. Co istotne, w treści decyzji z dnia 27 maja 2022 r., od której wniesiono skargę, znalazło się błędne pouczenie o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Katowicach. Jako, że Sąd taki nie istnieje, skarżący domyślił się, że Sądem właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, stąd do tegoż wniósł skargę. Podniósł, iż sporna decyzja powoduje niepewność prawa, ponieważ na chwilę obecną nie wie, czy nadal jest zobowiązany do dokonania zapłaty należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek przez Spółkę C. Sp. z o.o. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej powoływana jako P.p.s.a. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z powyższymi kryteriami należało uznać, że narusza ona prawo, zatem skarga zasługiwała na uwzględnienie. Spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny legalności decyzji z dnia 27 maja 2022r. znak [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. uchylającej decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. nr [...] z 15 grudnia 2021r. umarzającą postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek przez Sp. z o.o. C.. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w decyzji z dnia 27 maja 2022 r. uchylając decyzję ZUS Oddział w C. w oparciu o art. 154 k.p.a . ograniczył się do lakonicznego wskazania, że wg jego ustaleń zobowiązania C. Sp. z o.o. nie uległy przedawnieniu . Strona kwestionując jej prawidłowość wskazała, iż nie odpowiada ona prawu albowiem z jej treści nie wynika w oparciu o jakie ustalenia stanu faktycznego ZUS ją podjął, nadto nie wyjaśnił jakie przepisy prawa stanowiły podstawę prawną jej wydania. Nie ulegało wątpliwości Sądu, że wniosek J. M. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek za okres 10/2012-06/2013 za zobowiązania C. Sp. z o.o. winien być rozpatrywany w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. A skoro tak, to zastosowanie w sprawie winien znaleźć przepis art. 7 kpa, zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Działają także na podstawie przepisów prawa. (art. 6 kpa). W sprawie niewątpliwie ma również zastosowanie art. 107 § 1 pkt 6 kpa, zgodnie z którym decyzja winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Przepis ten obliguje organ do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych oraz wyjaśnienia stronie przyczyn takiego a nie innego załatwienia żądania strony. Uzasadnienie decyzji winno być sporządzone w taki sposób, by możliwym było poznanie toku rozumowania organu i kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie organ nie wyjaśnił okoliczności faktycznych sprawy czym uchybił art. 8 k.p.a. normującym zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu. Nie wyjaśnił bowiem na podstawie jakich dowodów w sprawie doszedł do przekonania, iż składki Sp. z o.o. C. będące przedmiotem wniosku strony nie uległy przedawnieniu. W tym zakresie brak jest jakiejkolwiek argumentacji w treści zaskarżonej decyzji. Nie wyraził także swego stanowiska w aspekcie wskazania swego stanowiska co do zastosowania w sprawie normy art. 154 k.p.a Zastosowany w sprawie przepis daje podstawę prawną do uchylenia lub zmiany decyzji nietworzącej praw nabytych. W tym zatem zakresie koniecznym było dokonanie przez organ wywodu prawnego co zasadności zastosowanego w sprawie w/w przepisu. Aby zaś ocenić wydaną przez organ decyzję, sąd musi dysponować wyrażonym w uzasadnieniu decyzji stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) będących podstawą wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Braki uzasadnienia decyzji w zakresie podstawowych elementów przewidzianych przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uniemożliwiają dokonanie przez sąd oceny zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem a organ nie może konwalidować braków uzasadnienia decyzji argumentacją zawartą w odpowiedzi na skargę. ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 2858/21). Zaznaczenia także wymaga, iż Sad nie może zastępować organu w sporządzeniu prawidłowego uzasadnienia decyzji, w tym wypadku rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 154 k.p.a . Wskazane powyżej uchybienia decyzji wymagały w konsekwencji jej uchylenia i ponownego przeprowadzenia postępowania przez organ zgodnie z wymogami wynikającymi z omówionych wyżej przepisów prawa. Ponownie rozpatrując sprawę organ wyda decyzję zawierającą prawidłowe uzasadnienia faktyczne i prawne, rozważając czy na podstawie posiadanych dokumentów zaistniały przesłanki do zastosowania art. 154 k.p.a Wydane rozstrzygnięcie poprze dokumentami zgromadzonymi w toku postępowania potwierdzającymi zajęte stanowisko w sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach oparto o treść art. 205 p.p.s.a. Ponownie orzekając w sprawie organ uwzględni uwagi zawarte w treści wydanego wyroku.