III SA/Gl 59/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 14 listopada 2023 r. nr 2401-IOA.4823.52.2023.kb w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. decyzją z 12 lipca 2023 r. nr [...] nałożył na Skarżącego karę pieniężną w kwocie 10.000,00 zł z tytułu niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi polegającego na zapewnieniu przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT o nr referencyjnym [...] aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, którym realizowany był przewóz. Decyzja ta została doręczona Skarżącemu 31 lipca 2023 r. w trybie art. 150 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm. – dalej jako O.p.) wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia pełnomocnik Skarżącego złożył w placówce pocztowej 3 października 2023 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że Skarżący od marca 2023 r. był hospitalizowany w R. i w K. Przerwy w hospitalizacji były bardzo krótkie to jest od 27 kwietnia do 22 maja 2023 r., ale wówczas Skarżący i tak korzystał ze zwolnień lekarskich. Na dowód powyższego przedłożył wykaz zaświadczeń lekarskich oraz kart informacyjnych leczenia szpitalnego. Zaskarżonym postanowieniem z 14 listopada 2023 r. nr 2401-IOA.4823.52.2023.kb Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia powołując się na orzecznictwo wskazał, że na pierwszym zwolnieniu lekarskim Skarżący przebywał od 2 do 16 września 2022 r. To nie dotyczyło pobytu w szpitalu. Podobnie jak kolejne L4 wystawione od 17 do 24 lutego 2023 r. W tym okresie, zdaniem organu, Skarżący powinien był z uwagi na pogarszający się stan zdrowia ustanowić pełnomocnika do działania w sprawie wymiaru kary pieniężnej prowadzonej przez organ. Ponieważ tego nie uczynił nie dochował należytej staranności w zakresie prowadzenia własnych spraw. To z kolei oznacza, że nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze pełnomocnik Skarżącego zarzucił organowi naruszenie: - prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, a w szczególności art. 216 § 1 oraz art. 163 § 1 i § 2 w zw. z art. 162 O.p. przez uznanie, że nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy Skarżącego, podczas gdy ciężka choroba spowodowała niemożność działania Skarżącego i dochowania terminu do złożenia odwołania; - prawa proceduralnego polegającego na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie wyrażającej się zwłaszcza w braku analizy dokumentacji medycznej oraz zaświadczeń lekarskich stwierdzających niezdolność do pracy, a mimo to wyprowadzenie niezgodnych z doświadczeniem życiowym i zasadami logiki wniosków, iż odwołanie mogło zostać złożone w terminie; - przepisów proceduralnych polegających na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwieniu sprawy, w tym niewyjaśnienie przyczyny uniemożliwiającej złożenie przez Skarżącego odwołania w terminie; - art. 79a kpa w zw. z art. 200 oraz art. 123 § 1 O.p. przez niezawiadomienie Skarżącego o tym, że materiał dowodowy wskazuje na niemożność wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony oraz wypowiedzenia się strony co do zebranego materiału dowodowego. W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik Skarżącego domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zasadzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu, albowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w stopniu nakazującym jego uchylenie. Spór w niniejszej sprawie dotyczył oceny, czy w realiach niniejszej sprawy wskazywane przez pełnomocnika Skarżącego okoliczności były wystarczające, aby uznać, że uprawdopodobnił on brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. W celu odpowiedzi na tak postawione pytanie należy odwołać się do art. 162 § 1 i § 2 O.p., który stanowi podstawę prawną zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z jego treścią w razie uchybienia terminu należy przywrócić ten termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z powyższej regulacji wynika, że przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia łącznie czterech przesłanek, tj.: - po pierwsze uchybienia terminowi, - po drugie złożenia przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem terminu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, - po trzecie uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, - po czwarte dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której ustanowiony był termin. W rozpoznanej sprawie pełnomocnik Skarżącego, w celu uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania, powołał się na stan zdrowia Skarżącego. Wskazał, że z tego powodu Skarżący był hospitalizowany w R. i w K. od marca 2023 r. Przerwy w hospitalizacji były bardzo krótkie, to jest od 27 kwietnia do 22 maja 2023 r., ale wówczas Skarżący i tak korzystał ze zwolnień lekarskich. Podobnie w terminie do wniesienia odwołania przebywał na L4 i był pozbawiony możliwości działania. W ocenie Sądu powyższe okoliczności były wystarczające, aby uznać, że Skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Przypomnieć należy, że uprawdopodobnienie nie oznacza udowodnienia. W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12 publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Także w doktrynie przyjmuje się, że przy ocenie winy pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamykać stronie drogi do obrony jej praw (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, s. 323). W niniejszej sprawie pełnomocnik brak winy w uchybieniu terminu nie tylko uprawdopodobnił, ale wręcz udokumentował. Do wniosku o przywrócenie terminu dołączył bowiem wykaz zaświadczeń lekarskich oraz kart informacyjnych leczenia szpitalnego. Wynikało z nich, że w okresie od 21 lipca do 24 sierpnia 2023 r. Skarżący był hospitalizowany. Nie dotrzymał terminu do złożenia odwołania, który upłynął bezskutecznie 14 sierpnia 2023 r., gdyż przebywał na zwolnieniu lekarskim, które było wystawione od 21 lipca do 23 września 2023 r. Przez cały ten okres, co umknęło uwadze organu, Skarżący był niezdolny do pracy. W ocenie Sądu powyższe okoliczności były wystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku. Skarżący w sposób wystarczający uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn od niego niezawinionych. Stan zdrowia Skarżącego (niezdolności do pracy) stwierdzony przez osobę posiadającą odpowiednią wiedzę w tym zakresie – lekarza nie powinien być kwestionowany przez organ, który nie ma dostatecznej wiedzy medycznej w tym zakresie. Organ nie powinien również prognozować, bądź w sposób kategoryczny wypowiadać się, jakie działania i w jakim zakresie mogły i powinny były być podjęte przez chorego. Skoro Skarżący dysponował zwolnieniem lekarskim, w okresie którego był hospitalizowany to oznacza, że organ nie ma podstaw do negowania powyższego. Argumentacja organu jakoby z uwagi na pogarszający się stan zdrowia Skarżący powinien był zawczasu ustanowić pełnomocnika do prowadzenia jego spraw jest nie na miejscu. Podobnie jak przywołane w zaskarżonym postanowieniu orzecznictwo, które niewątpliwie wzbogaca uzasadnienie, jednakże ma ono sens, jeżeli orzeczenia w nim cytowane przystają do realiów rozpoznawanej sprawy. Sam fakt, że dotyczą one choroby, jako ewentualnego powodu do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, nie świadczy o ich związku z rozpoznawaną sprawy. Istnieje bowiem niezwykle duża ilość możliwych do zaistnienia stanów faktycznych, a każda sprawa musi być oceniana na podstawie konkretnych okoliczności faktycznych w niej występujących. W związku z tym nie można sformułować ogólnie obowiązującej tezy i posługiwać się nią jako argumentem we wszystkich sprawach twierdząc, że tylko nagła choroba uzasadnia przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu zwolnienie lekarskie stanowi wystarczające wyjaśnienie, a przedłożona w niniejszej sprawie dokumentacja medyczna z leczenia szpitalnego potwierdza, że stan zdrowia Skarżącego w okresie przebywania na zwolnieniu był poważny. Organ nie może oczekiwać od strony będącej na takim zwolnieniu, że ta będzie wykonywała czynności w terminie bądź że będzie przewidywała, że jej stan zdrowia ulegnie pogorszeniu i że celowym byłoby ustanowienie pełnomocnika do prowadzenia jej spraw. Każdy ma bowiem prawo do niezakłóconego korzystania z przysługującego zwolnienia lekarskiego. Twierdzenie jakoby w tym okresie Skarżący miał podejmować czynności związane z poszukiwaniem pełnomocnika wskazuje, że organ faktycznie nie przeanalizował przedłożonego wraz z wnioskiem materiału źródłowego i błędnie przyjął, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Dlatego podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 162 § 1 O.p. Sąd uznał za zasadne i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Ponadto na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a., zasądził na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 597,00 zł. Na wskazaną kwotę składa się wpis w wysokości 100,00 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł oraz kwota 480,00 zł tytułem wynagrodzenia ustanowionego z wyboru pełnomocnika. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.