III SA/Gl 556/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2023 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 maja 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/2485/2023/9582 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do refundacji świadczenia podatkowego za gaz dla odbiorcy w gospodarstwie domowym uchyla zaskarżoną decyzję.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji), decyzją z 17 maja 2023 r., nr SKO.PSW/41.5/2485/2023/9582, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") i art. 2, ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. przez Specjalistę Koordynatora Działu Administracji ds. dodatków Mieszkaniowych Z. Centrum Świadczeń Rodzinnych (dalej: organ I instancji) numer [...] z dnia 27 marca 2023 r. orzekającą o odmowie przyznania A. S. (dalej: jako skarżąca, strona, wnioskodawca), prawa do refundacji podatku VAT za gaz. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Postępowanie w sprawie ustalenia prawa do refundacji podatku VAT zostało wszczęte na wniosek skarżącej z dnia 15 marca 2023 r., do organu I instancji o wypłatę refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe. Jednakże z ustaleń organu I instancji deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania na budynek przy ul. [...] w Z. została złożona została do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków po dniu 21 grudnia 2022 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz. U. z 2022 r. poz. 2687, dalej: ustawa o ochronie). Decyzją z dnia 27 marca 2023 r., organ I instancji orzekł o odmowie przyznania skarżącej prawa do refundacji podatku VAT za gaz. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił obowiązujące w sprawie przepisy oraz podał argumenty przemawiające za podjętym rozstrzygnięciem. Wskazał, że refundacja podatku VAT z faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych przysługuje w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego są urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a ustawy Prawo energetyczne, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Nadto organ I instancji wskazał w szczególności, że z Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków wynika, że w budynku/lokalu przy ul. [...] w Z. źródło ciepła zasilane gazem nie zostało wpisane/zgłoszone do CEEB w terminie do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz. U z 2022 r. poz. 2687), tj. do dnia 21 grudnia 2022 r. W związku z powyższym organ I instancji odmówił skarżącej przyznania prawa do refundacji podatku VAT za gaz. Od ww. decyzji w dniu 6 kwietnia 2023 r. w terminie ustawowym skarżąca wniosła odwołanie w którym wskazała, że niezgłoszenie jej mieszkania do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB), nie wynikało z jej winy lecz z winy Zarządcy budynku co potwierdziła zaświadczeniem wydanym przez ZBM-TBS z 4 kwietnia 2023 r., z którego wynikało, że deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródła spalania paliw została wpisana do CEEB, lecz nie określała terminu ww. wpisu. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji wydanej przez organ I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z 17 maja 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podniosło, że z przepisów mających zastosowanie w sprawie wynika, że urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi muszą być wpisane do CEEB do dnia 21 grudnia 2022 r. - dzień wejścia w życie przedmiotowej ustawy. Wpis do CEEB po dniu 21 grudnia 2022 r. jest możliwy tylko w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy. Jeżeli wnioskodawca o przyznanie refundacji VAT nie złożył stosownej deklaracji, jak to miało miejsce w rozpatrywanym przypadku, to oznacza, że nie są spełnił warunków do przyznania przedmiotowego świadczenia. Deklaracja złożona do CEEB do dnia 21 grudnia 2022 r. stanowi bowiem podstawę do wypłaty przedmiotowego świadczenia pieniężnego. SKO wskazało, że deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania na budynek przy ul. [...] w Z. nie została złożona została do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków na dzień wydania zaskarżonej decyzji ponieważ w aktach sprawy brak jest wpisu, który zostałby dokonany w terminie do dnia 21 grudnia 2022 r. Zdaniem SKO skoro ustawodawca w treści art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. (...), wiąże skutki prawne z datą dokonania wpisu lub zgłoszenia głównego źródła ogrzewania do centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy, to zgłoszenie to (wpis) powinno zostać dokonane w terminie do dnia 21 grudnia 2022 r. Dopiero po spełnieniu tego warunku strona może ubiegać się o prawo do refundacji podatku VAT za gaz. Natomiast niezłożenie deklaracji do CEEB w terminie do 21 grudnia 2022 r. stanowi przesłankę negatywną przyznania wnioskowanej przez stronę refundacji podatku VAT za gaz. W związku z czym organ I instancji wydając 27 marca 2023 r. decyzję administracyjną w przedmiocie odmowy przyznania prawa do refundacji podatku VAT za gaz zobowiązany był orzekać w oparciu o obwiązujące w dacie wydania decyzji przepisy prawa, a to zgodnie z wyrażoną w art. 6 k.p.a., zasadą praworządności. Tym samym zdaniem SKO organ pierwszej instancji wywiódł prawidłowe skutki prawne z brakiem dokonania przez stronę wpisu do CEEB w terminie ustawowym tj. do dnia 21 grudnia 2022 r. Ponadto SKO uznało, że bez znaczenia dla sprawy jest fakt, że mieszkanie jest wynajmowane i to po stronie administratora budynku pozostaje obowiązek dokonania zgłoszenia źródła ogrzewania do CEEB. Końcowo Kolegium zauważyło, że na gruncie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych z 2023 roku brak jest przepisów analogicznych do unormowań wynikających np. z ustawy o dodatku węglowym, ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, które zawierają w swojej treści ustawowy mechanizm pozwalający na konwalidację terminu w przypadku naruszenia terminu ustalonego dla złożenia deklaracji do CEEB. Skargę na ww. decyzję Kolegium z 17 maja 2023 r. o odmowie przyznania prawa do refundacji podatku VAT za gaz wywiodła skarżąca, podnosząc, że wskazana decyzja jest dla niej krzywdząca. Stwierdziła, że odwołuje się od w/w decyzji ponieważ jest lokatorem mieszkania położonego przy ul. [...] w Z., w którym ma centralne ogrzewanie, ogrzewane kotłem c.o. na gaz, a jej lokatorskie mieszkanie zostało zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, co poświadczył administrator budynku: ZBM-TBS pl. [...] w Z. Nadto skarżąca wskazała, że nie zaniechała obowiązku wpisu do CEEB, ponieważ tym zajmuje się Zarządca budynku i nie wynikało to z jej winy. Ponadto skarżąca wskazała, że Deklaracja dotycząca źródła ciepła i spalania paliw została zgłoszona do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków przez Zarządcę budynków. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Kolegium podkreśliło, że w aktach sprawy znajduje się m.in. wniosek strony z dnia 27 marca 2023 r., w którym wskazano, że na dzień składania wniosku brak jest zgłoszenia lokalu do CEEB. Z dołączonego do skargi pisma nie wynikało, kiedy nastąpiło zgłoszenie, o którym w nim mowa, w związku z czym zdaniem Kolegium w dalszym ciągu wiążące są akta sprawy, na podstawie których wydano orzeczenie. Jednocześnie bez znaczenia dla sprawy jest fakt, że mieszkanie jest wynajmowane i to, że po stronie administratora budynku pozostaje obowiązek dokonania zgłoszenia źródła ogrzewania do CEEB. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U z 2022 r. poz. 2492). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2023 r. poz. 1634 - zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium z 23 maja 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z 27 marca 2023 r. odmawiającą przyznania skarżącej refundacji podatku VAT z faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych, tj. faktura nr: ([...] z dnia 26 stycznia 2023r.) okres od 2023/01/01 do 2023/31/12. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz.U. z 2022. poz. 2687 ze zm.). Wskazana ustawa reguluje zasady i tryb przyznawania i wypłacania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. Stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie w przypadku gdy odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne: 1) wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo energetyczne, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy; 2) jest osobą w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140) nie przekracza kwoty 2100 zł, lub osobą w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę - przysługuje mu refundacja kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji, o których mowa w art. 18a, dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. do tego odbiorcy paliw gazowych, zwana dalej "refundacją podatku VAT". Według zaś art. 19 ust. 1 ustawy odbiorcy paliw gazowych w gospodarstwach domowych, o których mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne, składają wniosek o refundację podatku VAT na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2020 r. poz. 344) wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta, nie później niż do dnia 29 lutego 2024 r., lub w terminie 30 dni od dnia otrzymania faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych. Zgodnie natomiast z art. 20 ust. 2 ww. ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o refundację podatku VAT, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Ponadto zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy - w sprawach refundacji podatku VAT nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. W dalszej kolejności podkreślenia wymaga, że ustawa z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu weszła w życie z dniem 21 grudnia 2022 r. W przedmiotowej sprawie orzekające organy stanęły na stanowisku, że deklaracja stanowiąca podstawę do wypłaty przedmiotowego świadczenia pieniężnego nie została złożona do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) do dnia 21 grudnia 2022 r. Zdaniem Sądu orzekające organy nie wyjaśniły kiedy w budynku/lokalu przy ul. [...] w Z., w którym mieszka skarżąca źródło ciepła zasilane gazem zostało wpisane/zgłoszone do CEEB. W ocenie Sądu nie jest wystarczające oparcie się tylko o pismo zarządcy budynku z dnia 4 kwietnia 2023 r., z którego wynika, że lokal mieszkalny skarżącej został zgłoszony do CEEB, bez daty dokonania tego wpisu. Ponadto Sąd zauważył, że brak jest w aktach sprawy dokumentu określającego kategorycznie termin zgłoszenia przedmiotowego lokalu do CEEB. Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów jak też okoliczności tej sprawy prowadzą do wniosku, że organy podejmując swoje rozstrzygnięcie opierając się o pismo zarządcy budynku z dnia 4 kwietnia 2023 r., nie wyjaśniły kiedy faktycznie lokal mieszkalny skarżącej został zgłoszony do CEEB oraz kiedy źródło ciepła zostało zainstalowane. W ocenie Sądu zadaniem organów było zweryfikowanie załączonych przez stronę dokumentów i wyjaśnienie wszystkich wątpliwości. Prawidłowa analiza stanu faktycznego sprawy pozwoliłaby na kategoryczne określenie zainstalowania źródła ciepła w przedmiotowym lokalu oraz ustalenie terminu jego zgłoszenia do CEEB. Zdaniem Sądu postępowanie organów cechował nadmierny formalizm i powierzchowne podejście do wniosku strony, co nie pozwoliło wyjaśnić istoty sprawy i doprowadziło wprost do wydania niekorzystnego dla strony i finalnie niezgodnego z prawem rozstrzygnięcia. W istocie bowiem organy nie wyjaśniły czy skarżąca spełniła wszystkie przesłanki prawne dla uzyskania wnioskowanej refundacji podatku VAT z faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych. Niewątpliwie zaś dobrą praktyką urzeczywistniającą podstawowe zasady postępowania administracyjnego, takie jak zasada pogłębiania zaufania do obywateli czy zasada informowania stron, jest weryfikacja przedłożonych dokumentów. W razie zaś zaistnienia istotnych w sprawie wątpliwości, jak tych odnoszących się w niniejszej sprawie do kategorycznego ustalenia terminu zgłoszenia źródła ciepła zasilanego gazem do CEEB, lokalu w którym mieszka skarżąca, ponieważ rolą organu jest wyjaśnienie takich wątpliwości. Tym bardziej, że ma to kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku strony dotyczącego rzeczonej refundacji. Organ musi mieć bowiem na uwadze, że ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy i wyjaśnić wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślić pozostaje bowiem, że reguła określona w art. 20 ust. 2 ww. ustawy o ochronie określająca obowiązki organu przy weryfikacji wniosku o refundację podatku VAT nie została ograniczona tylko do sprawdzenia zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego do centralnej ewidencji emisyjności, lecz w szczególności wskazano, że dokonuje się weryfikacji w oparciu o taki dokument, co nie oznacza, że jest to jedyny dowód który musi być w tej sprawie uzyskany. W ocenie Sądu organ mógł, i powinien był, dokonać ustaleń faktycznych co do istotnych okoliczności sprawy, jednakże winien był działać w granicach dozwolonej i racjonalnej wykładni. Przekroczenie tych granic doprowadziło do wewnętrznej sprzeczności pomiędzy nader ubogim materiałem dowodowym sprawy i treścią sentencji decyzji oraz jej uzasadnieniem. Reasumując stwierdzić należy, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, w konsekwencji czego Sąd uznał, że organy nie ustaliły kompletnego stanu faktyczny sprawy i tym samym nie dokonały prawidłowej interpretacji przepisów, dotyczących kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia. W wyniku czego organy przedwcześnie stwierdziły, że nie zostały spełnione warunki przyznania przedmiotowego świadczenia. W konsekwencji stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji doszło do naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. i wymienione naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyło ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia wniosku skarżącej inicjującego postępowanie administracyjne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania dotyczące konieczności uzupełnienia ustaleń i przeprowadzenia analizy okoliczności faktycznych we wskazanym wyżej zakresie i na tej podstawie wyda rozstrzygnięcie. Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji.