III SA/Gl 539/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 30 maja 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych postanawia: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 30 maja 2018 r. w ten sposób, że zwolnić A. P. od kosztów sądowych w całości.

W skardze z 1 marca 2018 r. A.P. zawarła wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem. Ich miesięczne dochody z tytułu pobieranych świadczeń emerytalno-rentowych wynoszą: 1.052,34 zł i 754,40 zł (vide: przekazy pocztowe). Wprawdzie prowadzą gospodarstwo rolne, ale to dochodów z produkcji nie przynosi (vide: zaświadczenie Wójta Gminy w H. z dnia [...] r.). Utrzymywane jest z dopłat rolnych (vide: decyzja wydana w tym przedmiocie) oraz zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, który w roku 2016 wynosił 1.123,16 zł (vide: decyzja z dnia [...] r.). Natomiast składniki posiadanego majątku obejmują: budynek mieszkalny o pow. 120 m2 wraz z budynkiem gospodarczym o pow. 230 m2 i stodołą o pow. 430 m2, grunty orne o pow. 11,7892 ha, las o pow. 1,2667 ha, żywy inwentarz oraz maszyny wykorzystywane do produkcji rolnej. Z dokonanego zestawienia uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków (vide: dokumenty źródłowe dołączone do wniosku) skarżąca wyliczyła, że roczny dochód jej rodziny wynosi 12.660,44 zł, czyli 1.055,03 zł miesięcznie, co w jej ocenie powinno przemawiać za uwzględnieniem złożonego wniosku. Postanowieniem z 30 maja 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca jest w stanie z osiąganych w gospodarstwie domowym dochodów wygospodarować kwotę wpisu 200 zł a późniejszym czasie inne konieczne opłaty. Pismem z 14 czerwca 2018 r. w zakreślonym terminie skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W treści wniósł o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając sprzeciw wskazała, że wyliczenie miesięcznego średniego dochodu na podstawie zaświadczenia Wójta Gminy nie jest rzeczywistym miesięcznym dochodem z uwagi na specyfikę działalności (gospodarstwa rolnego) np. nie sprzedaje się bydła co miesiąc ale co dwa lata. Dodaje, że w rzeczywistości co miesiąc tego dochodu nie ma. Skarżąca dodała również, że jest osobą schorowaną i co miesiąc wydaje wizyty lekarskie, leki i zastrzyki. Wskazała, że miesięczny dochód ledwo wystarcza na życie i nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." – sąd rozpoznając sprzeciw od postanowień, o których mowa w art. 258 §2 pkt 6 – 8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Rozpoznając sprzeciw, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie, Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że A.P. składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku A.P. należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca zdołała wykazać, że spełnia przesłanki ustawowe, skutkujące całkowitym uwzględnieniem jego wniosku. Sąd stwierdził, że skarżąca prowadząc działalność gospodarczą w formie gospodarstwa rolnego, biorąc pod uwagę specyfikę tej działalności w postaci okresowego osiągania przychodów oraz mając na uwadze wysokość dochodu z otrzymywanych emerytur, zasługuje na pomoc w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł o zmianie zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego i zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w całości.