III SA/Gl 52/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej w podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 200 (dwieście) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.

Wraz ze skargą na ww. decyzję skarżąca, reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata, złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, zawartym na druku urzędowego formularza PPF, skarżąca oświadczyła, że nie posiada środków na uiszczenie wysokiego wpisu sądowego. Skarżąca w rubryce nr 6 druku formularza PPF oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoim synem B.P. (3 lat). Strona oświadczyła, że nie posiada żadnych nieruchomości, ruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Jej dochód za 2016 r. stanowił dochód ze stosunku pracy i zasiłek macierzyński w łącznej kwocie 50.000 zł. Aktualnie na źródła utrzymania wnioskodawcy składa się wynagrodzenie za jej pracę świadczoną w ramach umów zlecenia oraz alimenty przekazywane na syna skarżącej przez jego ojca. Miesięczny dochód skarżącej składa się z jej wynagrodzeń z tytułu mów zlecenia – średnio około 2.000 zł netto oraz z alimentów w kwocie 2.000 zł. Strona oświadczyła, że nie ma aktualnie żadnych zobowiązań i mieszka razem z swoimi rodzicami. Załącznikiem do wniosku były zeznania podatkowe PIT-37 za lata 2014, 2015 i 2016. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 14 lutego 2018 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało w istocie na celu przedstawienie rzeczywistej aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy – również w aspekcie jej rodziców, z którymi mieszkając razem, pozostaje tym samym z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżąca nadesłała: wyciąg ze swojego rachunku bankowego w "A" za okres od września 2017 r. do lutego 2018 r. oraz wyszczególnienie, z którego wynika regularny wpływ na jej rachunek bankowy kwoty 2.000 zł miesięcznie wpłacanych przez T.P. tytułem alimentów na ich wspólnego syna; zaświadczenie o osobach zameldowanych pod adresem wskazanym, jako adres zamieszkania skarżącej; kserokopie umów zlecenia skarżącej oraz zeznania podatkowe PIT-11 i PIT-40 za 2017 r. Jednocześnie z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że na podstawie umów zlecenia wykonuje zawód optometrysty. Strona oświadczyła, że nie pobiera świadczenia wychowawczego na swojego syna w ramach programu "500+". Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku A.U., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępie stwierdzić należy, że w zakresie kompetencji referendarza sądowego nie znajduje się ustalanie wysokości wpisu w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej. Jednak na potrzeby postępowania wpadkowego w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wartość tę ustalić. Przedmiotem skargi jest decyzja o odpowiedzialności podatkowej skarżącej jako osoby trzeciej w podatku od towarów i usług. W tym stanie rzeczy, stwierdzić należy, że w sprawie takiej, pobierany jest od skargi wpis sądowy stały, który wynosi 500 zł, co wynika z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). Przechodząc do rozpoznania wniosku, stwierdzić należy, że wnioskodawca wykazała swoją aktualną sytuację majątkową w sposób wyczerpujący i dostatecznie przejrzysty. Nie wynika jednak z niej, że wniosek skarżącej zasługuje na całkowite uwzględnienie. Skarżąca pozostaje w czteroosobowym gospodarstwie domowym nie tylko ze swoim synem B., lecz także ze swoimi rodzicami: M. i R. U.. Skarżąca osiąga regularny dochód – wg jej oświadczenia zamyka się on średnio w kwocie około 2.000 zł miesięcznie. Jednocześnie ojciec jej dziecka uiszcza regularnie – stosunkowo wysokie, jak na polskie warunki – alimenty w kwocie 2.000 zł miesięcznie. Strona dołączyła do akt sprawy jedynie zeznania podatkowe składane przez swoich rodziców. Brak jest nie budzących wątpliwości materiałów wskazujących na wysokość uzyskiwanych przez jej rodziców dochodów (np. świadczeń emerytalnych, bądź rentowych). Brak jest również wyciągu z rachunków bankowych prowadzonych przez jej rodziców. Tymczasem skarżąca wpłaca na rachunek swojej matki określone kwoty pieniężne, z reguły tytułem zwrotu za opłaty. Wynika z tego, że jej matka dysponuje rachunkiem bankowym. W sytuacji, w której strona pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami (w tej sprawie skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoimi najbliższymi krewnymi, z rodzicami), to powinna również wykazać w stopniu zadowalającym ich stan majątkowy – i temu służyło wezwanie referendarza sądowego z dnia 14 lutego 2018 r. w części dotyczącej rodziców skarżącej. Co istotne, to wezwanie takie może odnosić się także do osób trzecich, pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, i to nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach musza być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza PPF, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, że treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygniecie wniosku (postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt: I OZ 657/06, LEX nr 181557). Jeżeli wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z inną osobą (z innymi osobami) – w tym przypadku ze swoimi rodzicami – to właśnie łączne wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują status majątkowy wnioskodawcy. W dalszej kolejności fakt ten bezpośrednio przesądza o tym, czy wnioskodawca może ponieść koszty postępowania, czy też nie jest w stanie ich ponieść. W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżąca powinna być w stanie uiścić część kwoty tytułem wpisu sądowego od skargi w tej sprawie. Uiszczenie kwoty 200 zł nie powinno narazić skarżącej na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu, zarówno jej własnym, jak i jej rodziny. Jest to 40 % kwoty, którą strona byłaby zobowiązana uiścić tytułem wpisu sądowego od skargi w przypadku całkowitej odmowy przyznania jej prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. .