III SA/Gl 388/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2021 r. sprawy ze skargi D.C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie utraty statusu bezrobotnego oddala skargę.

Wojewoda [...] (dalej: organ odwoławczy) decyzją z [...] r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z [...] r. nr [...], orzekającą o utracie przez D.C. (dalej: strona, skarżący) statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] r. W podstawie prawnej organ powołał art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. J. Dz. U. z 2019 r., poz. 1482 ze zm., dalej: ustawa o promocji zatrudnienia) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.). Z akt administracyjnych wynika, że skarżący [...] r . został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. (dalej: PUP), uzyskując status osoby bezrobotnej, której odmówiono przyznania prawa do zasiłku. W dniu [...] r. wyznaczono stronie termin zgłoszenia w organie zatrudnienia na [...] r., co skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem złożonym w karcie rejestracyjnej bezrobotnego (część "E"). Skarżący nie zgłosił się w PUP w wyznaczonym terminie. Stawiając się [...] r., złożył pisemne oświadczenie wskazując, iż powodem niezgłoszenia były ważne przyczyny osobiste. Jednocześnie wyjaśnił, że [...] r. z przyczyn od siebie niezależnych rozstał się partnerką, a jego stan psychiczny utrudnił mu stawiennictwo w PUP. Organ zatrudnienia nie uwzględnił wyjaśnień strony i w oparciu o art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. "a", art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia, decyzją z [...] r. orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] r. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wskazał, że wydano ją z naruszeniem prawa, gdyż nieprawdą jest, że nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. Podniósł, że [...] r. złożył pisemne wyjaśnienia, zatem dochował terminu z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść zastosowanych w sprawie przepisów prawa. Następnie odnosząc je do stanu faktycznego sprawy wyjaśnił, że z chwilą przyznania statusu bezrobotnego w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia skarżący stał się zobowiązanym do wypełniania określonych reguł, których przestrzeganie wywołuje określone prawem skutki. Strona została pouczona nie tylko o uprawnieniach wynikających z tytułu nabycia statusu bezrobotnego ale także o obowiązkach powstałych z chwilą rejestracji w urzędzie pracy. Skarżący nie stawił się na wezwanie organu zatrudnienia [...] r. Zgłosił się natomiast [...] r., wskazując na stan psychiczny po rozstaniu z partnerką jako powód nieobecności. Wprawdzie skarżący zgłosił się w Urzędzie Pracy w okresie 7 dni licząc od wyznaczonego terminu, lecz nie podał uzasadnionej przyczyny nieobecności oraz nie dostarczył na tę okoliczność stosownych dowodów. Zdaniem organu odwoławczego dowodów takich skarżący nie przedłożył ani w trakcie postępowania przed organem pierwszoinstancyjnym, ani też w postepowaniu odwoławczym. Organ II instancji wskazał, że nie neguje wyjaśnień strony lecz zauważa, iż w złożonym [...] r. oświadczeniu wskazała ona na stan psychiczny, który utrudnił jej stawienie się w PUP w związku z rozstaniem z partnerką, W ocenie organu odwoławczego podnoszona okoliczność stanu psychicznego uniemożliwiającego zgłoszenie w wyznaczonym terminie nie została uprawdopodobniona. Tymczasem na bezrobotnym ciąży obowiązek udokumentowania faktu niemożności stawienia się w organie zatrudnienia, a organ zatrudnienia nie jest zobowiązany do samodzielnego ich ustalania. Ewentualnemu oświadczeniu muszą zatem towarzyszyć dodatkowe dowody, które uwiarygodnią twierdzenia strony. Bezrobotny zobowiązany jest bowiem przekazać organowi zatrudnienia informację nie tylko o przyczynie niestawiennictwa lecz także informację, która pozwoli uznać wskazaną przyczynę za obiektywnie uzasadnioną, co w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło. Odwołujący posiadając uprawnienie wykazania różnymi środkami dowodowymi rzeczywistego zaistnienia uzasadnionej przyczyny niezgłoszenia, na którą powołał się w oświadczeniu z [...] r., potwierdził wystąpienie okoliczności poprzedzającej wyznaczony termin stawiennictwa a nie faktyczną przeszkodę uniemożliwiającą mu zgłoszenie się [...] r. W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła stwierdzenie nieważności decyzji drugoinstancyjnej, ewentualnie o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi strona zarzuciła, że decyzja organu pierwszoinstancyjnego narusza art. 8 § 1 i art. 6 K.p.a., poprzez wskazanie, że strona nie przedstawiła wyjaśnień co do niestawiennictwa w PUP w wyznaczonym terminie. Zdaniem strony także organ II instancji naruszył art. 7, art. 9, art. 75 § 1 i 2, art. 86 K.p.a., poprzez uznanie, że przesłany dowód jest niewystarczający dla uprawdopodobnienia przyczyny niezgłoszenia się [...] r. w PUP. Naruszenia tych przepisów strona upatruje również w niewskazaniu przez organ, jaki dowód byłby wystarczający, dla uprawdopodobnienia niestawiennictwa. Strona podniosła, że z oświadczenia z [...] r. zawartego w części "C" karty rejestracyjnej bezrobotnego ani z innych informacji otrzymanych z PUP nie wynika jaki dokument miałby usprawiedliwić nieobecność. Strona zwróciła również uwagę, że pojęcie "uprawdopodobnienia" nie jest równoznaczne z pojęciem "udowodnienia". Zatem nie zgodziła się z twierdzeniem organu II instancji, iż "nie uprawdopodobniła" przyczyny swojego niestawiennictwa, tj. złego stanu psychicznego poprzez własne oświadczenie strony i przedstawienie okoliczności towarzyszących. Odnosząc się do okoliczności niestawiennictwa, tj. złego stanu psychicznego, wskazanego w oświadczeniu z [...] r., sporządzonego stosunkowo niedługo po rozstaniu z partnerką, a więc wciąż pod wpływem silnych emocji - oznaczających apatię, rozstrojenie emocjonalne oraz rozregulowanie rytmu dobowego, skutkujące bezsennością w porach nocnych oraz nadmierną sennością podczas godzin porannych i popołudniowych, skarżący wskazał, że w takim stanie trudno jest myśleć o dopełnianiu zobowiązań względem PUP. Natomiast gdy te pierwsze reakcje organizmu ustały [...] r. i skarżący uświadomił sobie swoje niestawiennictwo, niezwłocznie zgłosił się do PUP i złożył wyjaśnienia. Pracownik PUP wyraził ubolewanie, że skarżący nie skorzystał z pomocy lekarza i przesądził sprawę wskazując, że dział prawny PUP najprawdopodobniej nie uzna tej przyczyny i zapadnie decyzja o pozbawieniu statusu bezrobotnego, jednak nie było to formalne zawiadomienie, co stanowiło obrazę art. 61 § 4 K.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną orzekającą o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] r. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o promocji zatrudnienia. Zgodnie z art. 33 ust. 3 ww. ustawy bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Stosownie natomiast do art. 33 ust. 4 pkt 4 ww. ustawy, starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawianie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw. Powołany przepis przewiduje zatem w stosunku do bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa, sankcję pozbawienia statusu bezrobotnego w zależności od ilości niestawiennictw, tj. na: 120 dni w przypadku pierwszego niestawiennictwa, 180 dni w przypadku drugiego niestawiennictwa oraz 270 dni w przypadku trzeciego i kolejnego niestawiennictwa. W świetle powyższych regulacji bezrobotny może uniknąć utraty statusu bezrobotnego w związku ze swym niestawiennictwem w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy jedynie wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione dwie przesłanki: (1) bezrobotny powiadomi urząd pracy w ciągu 7 dni od dnia, w którym miał się stawić, o przyczynie swego niestawiennictwa oraz (2) wskazana przyczyna będzie uzasadniona. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy obu instancji ustaliły w sposób prawidłowy, że nie doszło do ziszczenia się drugiej z ww. przesłanek. Jakkolwiek bowiem skarżący w terminie 7 dni od dnia wyznaczenia terminu kolejnej obowiązkowej wizyty w Urzędzie Pracy [...] r. (tj. [...] r.), powiadomił PUP o przyczynie niestawiennictwa, to jednak podana przyczyna niestawiennictwa nie może być uznana za "uzasadnioną" w rozumieniu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia. Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia nie zawierają choćby przykładowego katalogu "uzasadnionych przyczyn" niestawiennictwa i nie wyjaśniają, co należy pod tym pojęciem rozumieć. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że taka przyczyna musi poddawać się możliwości jej weryfikacji. Przede wszystkim jednak za uzasadnioną przyczynę może być uznana tylko taka, która stanowi nieprzewidzianą, nie spowodowaną przez bezrobotnego, obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą zgłoszenie się przez zainteresowanego w urzędzie pracy (por. wyroki NSA: z 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1319/09; z 9 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 422/09; wyrok WSA w Gliwicach z 6 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 501/11; publ. CBOSA). Nie każdy podany przez bezrobotnego powód nie zgłoszenia się do urzędu pracy może być uznany za uzasadnioną przyczynę, a jedynie zdarzenie niezależne od woli bezrobotnego, czyli takie, na które nie miał wpływu, a więc, co do zasady, zdarzenie nagłe, którego przy dołożeniu należytej staranności bezrobotny nie mógł przewidzieć i zapobiec jego negatywnym następstwom w postaci niemożności stawienia się w wyznaczonym terminie w powiatowym urzędzie pracy. Jako przykłady przyczyn uzasadniających niestawiennictwo w orzecznictwie podaje się m.in. nagłą chorobę, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji lub inne nagłe zdarzenie typu pożar, powódź. Za uzasadnione przyczyny nie uznaje się natomiast okoliczności powstałych z winy bezrobotnego, choćby tylko na skutek jego lekkomyślności czy niedbalstwa, które polega na niedołożeniu należytej staranności (por. wyroki NSA z 26 października 2010 r., sygn. akt I OSK 942/10 i z 1 sierpnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1821/06; wyrok WSA z 29 września 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 469/10; wyrok WSA z 23 września 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 148/10; wyrok WSA z 20 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 214/10, publ. CBOSA). Uwzględniając powyższe stanowisko judykatury, Sąd podzielił stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, że podane przez skarżącego okoliczności nie mogą być zakwalifikowane do katalogu "uzasadnionych przyczyn" w przedstawionym powyżej rozumieniu tego pojęcia. W oświadczeniu złożonym [...] r. skarżący wskazał, że powodem niezgłoszenia były ważne przyczyny osobiste, gdyż [...] r. z przyczyn od siebie niezależnych rozstał się partnerką, a jego stan psychiczny utrudnił mu [...] stawiennictwo w PUP. W trakcie postępowania odwoławczego, w odpowiedzi na wezwanie organu informujące o możliwości złożenia dowodu na okoliczność wskazaną w oświadczeniu z [...] r., skarżący złożył oświadczenie partnerki z [...] r., informujące o trzyletnim nieformalnym związku ze skarżącym oraz rozstaniu [...] r. Jak wskazał między innymi NSA w wyroku z 26 października 2010 r. sygn. I OSK 942/10 (publ. CBOSA) do stanu hipotetycznego zapisanego w przepisie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia (...), należy zaliczyć zdarzenia nagłe, których bezrobotny nie mógł przewidzieć. Do takich okoliczności można zaliczyć zły stan psychiczny, z tym że musi on mieć charakter niespodziewany, a strona winna uprawdopodobnić, że w danym okresie stan zdrowia uniemożliwiał jej prowadzenie swoich spraw i dokonywanie czynności. W rozpoznawanej sprawie skarżący tych okoliczności nie uprawdopodobnił. Zauważyć przyjdzie, że organ w piśmie z [...] r. skierowanym do skarżącego wskazał, że skarżący nie przedstawił dowodu potwierdzającego wskazaną przyczynę nieobecności (stan psychiczny). Zatem skarżący miał możliwość przedłożenia dowodów na okoliczność złego stanu psychicznego. Zdaniem skarżącego wystarczającym dowodem jest jego oświadczenie o złym stanie psychicznym oraz oświadczenie jego partnerki o rozstaniu. W ocenie Sądu, organ działając zgodnie z art. 80 k.p.a., prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał obiektywnej przyczyny uniemożliwiającej zgłoszenie się w wyznaczonym terminie stawiennictwa. Słusznie też wskazał organ w odpowiedzi na skargę, że nie dysponuje wiedzą medyczną aby samodzielnie dokonać oceny, czy podnoszony przez skarżącego w oświadczeniu z [...] r. "stan psychiczny" stanowi uzasadnioną przyczynę niezgłoszenia. Uprawnienia w tym zakresie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa posiadają właściwe ośrodki medycyny a organy administracji nie są uprawnione by je kwestionować. W świetle powyższego brak jest podstaw do eliminacji zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Analiza akt postępowania administracyjnego i wydanych w tym postępowaniu rozstrzygnięć nie wskazuje aby w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, czy też przepisów postępowania administracyjnego, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji. W szczególności w sprawie nie doszło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), zasady informowania (art. 9 k.p.a.) oraz zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Organ zebrał materiał dowodowy niezbędny do podjęcia rozstrzygnięcia, a następnie poddał go wnikliwej analizie i ocenie w świetle przesłanek określonych w art. 33 ust. 3 i ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia. Podjęte w sprawie rozstrzygnięcie organ należycie uzasadnił - stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Organ rozważył przedstawione przez skarżącego okoliczności, jednak nie uznał, że stanowią one "uzasadnione przyczyny" w rozumieniu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia. Stanowisko organu, jak już wyżej wskazano, jest trafne. Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.